Lula geeft zich over aan de politie, maar geeft de strijd nog niet op

Lula gaf zaterdag een emotionele toespraak waarin hij aankondigde zich over te geven aan de politie.Beeld Getty Images

De Braziliaanse oud-president Luiz Inácio Lula da Silva heeft zich overgegeven aan de politie. Hij kondigde zijn beslissing eerder op de dag al aan tijdens een emotionele toespraak van een uur bij de metaalarbeidersvakbond, waar hij vanaf donderdag bivakkeerde.

Sinds vrijdagmiddag vijf uur heeft Lula Brazilië in de ban gehouden van maar één vraag: geeft hij zich over aan de politie of niet? De rechter had hem tot dat tijdstip de gelegenheid gegeven om zich bij de politie te melden om zijn celstraf van 12 jaar en een maand te beginnen vanwege het aannemen van een appartement in ruil voor opdrachten voor een bouwbedrijf. Als hij dat niet zou doen, zou hij worden gearresteerd. 

De klok sloeg  vijf uur en Lula bleef in het gebouw van de vakbond in São Bernardo do Campo en hulde zich in stilzwijgen. Een menigte van duizenden aanhangers had zich als menselijk schild opgesteld om te voorkomen dat de politie hem zou arresteren. De agenten kozen eieren voor zijn geld en stelden de arrestatie uit, om gewelddadige botsingen met het woedende publiek te voorkomen.

Toespraak

Na een herdenkingsdienst voor zijn overleden vrouw, die vandaag 68 zou zijn geworden, herhaalde Lula in een emotionele toespraak van een uur dat hij onschuldig is en dat het proces over het geschonken appartement is bedoeld om ervoor te zorgen dat hij geen president meer kan worden. In oktober zijn er presidentsverkiezingen in Brazilië en Lula heeft in de peilingen een ruime voorsprong op andere kandidaten.

Maar de arbeiderspartij handhaaft Lula als kandidaat. In augustus moet de Kiesraad beslissen of dat inderdaad zo kan blijven, al zit hij dan in de gevangenis. Partijvoorzitster Gleisi Hoffmann riep het publiek in São Bernardo do Campo op om mediagigant Globo te boycotten. Links Brazilië ziet het conservatieve Globo als de aanstichter van het kwaad, door Lula en de arbeiderspartij consequent als corrupt af te schilderen.

Voor gepensioneerd wiskundige Rossana Falcao (59) zijn dat soort complottheorieën grote lariekoek. De rechter heeft zijn werk uitstekend gedaan en Lula moet als elke andere burger gehoorzamen aan de wet. “De opschudding die hij veroorzaakt heeft is ontoelaatbaar”, foetert ze. “Politie, grijp in!” Zij is een van de Brazilianen die er reikhalzend naar uitkijkt dat er een eind komt aan de corruptie die het land al zo lang in zijn greep heeft. Dat Lula’s Arbeiderspartij daar een groot aandeel in heeft gehad is voor haar zo klaar als een klontje. “Ze zijn dertien jaar aan de macht geweest.”

Laagopgeleid

Daniel Macedo (25), afgestudeerd geograaf, kijkt er heel anders tegenaan. “Dankzij de arbeiderspartij hebben mijn broer en zus en ik kunnen studeren. Onze ouders zijn laagopgeleid. Mijn overleden vader was portier en mijn moeder werkt in een supermarkt.” Of Lula niets te verwijten valt, weet Macedo niet, “Maar stel dat hij dat appartement inderdaad gekregen heeft, dan staat het in geen verhouding tot wat anderen geroofd hebben. Dat zijn vele miljoenen meer.” De jonge Braziliaan onderschrijft volledig Lula’s theorie dat het proces en de veroordeling een truc is geweest om Lula’s presidentiële ambitie te dwarsbomen. Hij had liever gezien dat Lula asiel zou zoeken in bijvoorbeeld Bolivia, dat een linkse regering heeft, dan dat hij zich over zou geven aan de politie.

Blind

Gemeenteambtenaar Rose de Souza (66) wordt moe van de manier waarop Lula’s aanhangers hem verheerlijken. “Ze kijken neer op de mensen van de Pinkstergemeente die achter Edir Macedo (een invloedrijke en omstreden kerkleider, WU) aanlopen, maar ze doen precies hetzelfde! Ze zijn blind.”

De corruptie bij de arbeiderspartij is volgens De Souza, mede-oprichtster van de partij, al in de jaren negentig begonnen. Lula wist er volgens haar van. "Ik ben uit schaamte vertrokken, want toen begonnen de contacten met bouwbedrijf Odebrecht al."

In 2002 heeft de Souza nog wel op Lula gestemd, “Maar al bij zijn inauguratie realiseerde ik me dat ik me vergist had en dat hij zijn ziel aan de duivel ging verkopen.”

Celstraf

De Braziliaanse oud-president Luiz Inácio da Silva is vlak na middernacht Nederlandse tijd in een politieauto gestapt om zijn straf van 12 jaar cel uit te zitten.

Dat gebeurde enkele uren na een mislukte poging van de politie om de bij links nog zeer geliefde Lula weg te voeren uit het gebouw van de metaalwerknemersvakbond waar hij sinds donderdag bivakkeerde.

Aanhangers van Lula maakten het de auto’s in eerste instantie onmogelijk te vertrekken, ondanks dat de oud-president in een toespraak had verklaard zich te zullen overgeven.

Het uiteindelijke vertrek van Lula met de politie zorgde voor uitzinnige blijdschap bij zijn politieke tegenstanders en diepe verslagenheid en woede bij zijn aanhang.

Analisten voorzien een roerige tijd in het politiek sterk verdeelde Brazilië. In oktober zijn er verkiezingen. Lula is ondanks zijn veroordeling nog kandidaat. In augustus beslist de Kiesraad of hij nog mag deelnemen. De grote vraag voor links is of er een kandidaat is die het zelfde aantal stemmen kan trekken als de charismatische Lula. Hij leidt de peilingen met ruim 30 procent, twee keer zo veel als de nummer twee, de uiterst rechtse Jair Bolsonaro.

Lees ook:
'Lula da Silva, favoriet in de Braziliaanse verkiezingen, moet écht de cel in'
'Oud-president Lula is niet van plan zichzelf bij de politie aan te geven'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden