Privacy

Luistervinkjes als pop Cayla ogen onschuldiger dan ze zijn

De pop Cayla. Beeld Trouw

Er is veel speelgoed te vinden dat verbonden is met internet. Maar vraag je wat dat voor de privacy en veiligheid van kinderen betekent, dan wijst iedereen vooral naar elkaar.

Je kunt het zeker een hype noemen, zegt de woordvoerder van Blokker Holding. Bij Bart Smit en Intertoys, de speelgoedwinkels die onder dat concern vallen, worden steeds meer knuffels en poppen verkocht die met internet zijn verbonden. De vraag van klanten naar dit 'speelgoed van de toekomst' neemt toe.

Om als pratende pop of knuffelbeer die de lievelingskleur en verjaardag van de eigenaar kent, 'slim' te kunnen zijn, maakt het speelgoed contact met een server waarin alles wat het kind zegt, wordt opgeslagen en geanalyseerd.

Dat brengt nieuwe vragen over veiligheid en privacy met zich mee. Vragen die lang niet altijd worden gesteld, bleek na onderzoek van de Noorse Consumentenbond Forbrukerrådet. De verbinding die de pratende pop 'My Friend Cayla' maakt met de bijbehorende app, blijkt onbeveiligd. Daardoor is het kind eenvoudig af te luisteren - en niet alleen door de ouders, maar door iedereen die in de buurt is. Alles wat de microfoon in de pop opneemt, wordt bovendien opgeslagen op een server van het bedrijf 'Nuance Communications', en kan worden doorverkocht aan 'derden', ook voor gerichte reclames. Sowieso is Cayla niet vies van commercie: ze heeft een aantal voorgeprogrammeerde reclamezinnen klaarstaan.

Afluisterapparaat

Het is niet de eerste keer dat slim speelgoed vanwege een gebrek aan beveiliging in het verdomhoekje zit. Eind vorig jaar toonden onderzoekers ook al aan dat de slimme variant van Barbie, die vierduizend zinnen kent en daarmee een gesprek kan voeren, te kraken is. Zo wordt de onschuldig ogende pop opeens een afluisterapparaat.

Het verbaast Mary-Jo de Leeuw niets.

Zij is betrokken bij het 'Platform Internet of Toys' en onderzocht drie jaar geleden verschillende varianten van slim speelgoed, waaronder Cayla. Overal had het platform wel iets aan te merken op de beveiliging of de privacyvoorwaarden. Maar niemand wilde naar de conclusies luisteren, zegt De Leeuw. Vaak werd ze weggewuifd met de woorden: wie ligt daar nou wakker van?

Blokker Holding controleert de privacyvoorwaarde van het speelgoed in hun schappen niet zelf, zegt de woordvoerder. Het bedrijf wijst daarvoor naar de fabrikant. Een herkenbare reactie, zegt De Leeuw: iedereen wijst voor verantwoordelijkheid naar elkaar.

Daarom is er volgens haar op z'n minst een Europese standaard nodig om de mate van beveiliging of de omgang met privacy van de kinderen te regelen. "Wij staan bij het Platform Internet of Toys in de startblokken om dat te ontwikkelen. De expertise hebben we, maar de middelen en de mankracht niet. Dat zou vanuit de overheid en de fabrikanten moeten komen." Ondertussen blijft veel van het slimme speelgoed gewoon te koop in de winkels. Door het Amerikaanse onderzoeksbureau Juniper werd de wereldwijde markt eerder op zo'n 2,6 miljard euro geschat.

Giftige verf

Ouders moeten dus goed opletten wat ze kopen, zegt Mary Berkhout van Mediawijzer.net, een organisatie die zich bezighoudt met kinderen en de omgang met media. Maar het gaat volgens haar te ver om van ouders te verwachten dat ze helemaal zicht hebben op wat zo'n slimme pop doet. "Ik vergelijk het bijvoorbeeld met giftige verf op speelgoed. Ouders mogen van de speelgoedindustrie aannemen dat zij dat niet mogen gebruiken."

Mediawijzer.net, die zich naast de privacy ook zorgen maakt over de pedagogische kant van speelgoed dat terugpraat terwijl je daar als ouders weinig invloed op hebt, stelde een lijst met praktische tips op.

Daarin raden zij ouders bijvoorbeeld aan om het slimme speelgoed altijd uit te zetten als het kind er niet mee speelt. Ook zouden ouders direct na de aanschaf het eventuele standaard wachtwoord en gebruikersnaam moeten aanpassen.

Beeld Trouw

Internet of Toys

'My Friend Cayla' is niet het enige slimme speelgoed dat te koop is. Een aantal andere voorbeelden:

Hello Barbie kan gesprekken voeren door de vierduizend zinnen die ze kent. De microfoon zit in haar ketting.

De teddybeer Nino of Nina - afhankelijk van de kleur blauw of roze - kan liedjes zingen en verhalen vertellen. Je kunt dat personalisseren met bijvoorbeeld de naam van het kind en diens verjaardag of lievelingskleur.

De felgekleurde knuffel Furby die in de jaren negentig populair was, heeft een 'slimme' opvolger: Ubooly. Je kunt hem openritsen en je smartphone erin stoppen. Het kind kan er dan allerlei spelletjes mee spelen en bijvoorbeeld samen de kamer ontdekken. Ubooly gebruikt dan teksten als: "Gauw, verstop je. Ik hoor een volwassene aankomen".

Afluisteren
Volgens het onderzoek van de Consumentenbond kan iedereen in ieder geval binnen acht meter van de Cayla de verbinding tussen pop en app manipuleren. Dat komt doordat die verbinding op geen enkele wijze beveiligd is. Iemand kan meeluisteren met alles wat het kind tegen Cayla zegt, maar kan de pop ook van alles laten zeggen.

De cloud
Bij Cayla hoort een app, die je op je telefoon of tablet installeert. Via die app kun je de pop allerlei verhalen laten vertellen en Cayla kan antwoorden vinden op de vragen die een kind stelt. Alles wat in de buurt van de pop wordt gezegd, wordt via internet naar het bedrijf 'Nuance Communications' gestuurd, dat gespecialiseerd is in spraakherkenning. Daar wordt de tekst geanalyseerd en een antwoord geformuleerd, dat vervolgens wordt teruggestuurd naar de pop. Volgens de Consumentenbond gebruikt Cayla daarvoor Wikipedia en Google.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden