Luierrecycling is weinig zinvol voor het milieu

Een wasbare luier. Beeld rv

Het kost te veel energie om van luiers biogas en kunststof te maken. Niet aan beginnen, betoogt Raymond Gradus, hoogleraar bestuur en economie aan de VU Amsterdam.

Het klinkt zo mooi, het recyclen van luiers. Gedreven door de kwantitatieve recyclingdoelstelling van de overheid zouden steeds meer gemeenten geïnteresseerd zijn. De overheid wil immers dat we in 2020 nog maar 100 kilo restafval per jaar weggooien. Op dit moment is dat nog zo'n 220 tot 250 kilo, waarvan gemiddeld tien kilo aan luiers en incontinentiemateriaal. Voor heel Nederland betreft dit bijna 170.000 ton. Dat zou de reden zijn dat steeds meer gemeenten interesse hebben in het apart inzamelen van luiers.

Er zijn tenminste drie bezwaren tegen dit voornemen. In de eerste plaats is de energiebalans en daarmee de milieueffectiviteit van het recyclen van luiers (zwaar) negatief. Uit het artikel blijkt dat 'van een vat vol met vieze luiers' alleen biogas is te maken door het minuten lang te koken onder hoge druk (40 bar) en bij hoge temperatuur (250 graden). Biogas kan uiteindelijk omgezet worden in warmte, maar daar is wel eerst een hoogthermisch proces voor nodig. Ook zal extra energie nodig zijn om schadelijke medicijnresten uit het incontinentiemateriaal te verwijderen. Met andere woorden: je stopt er heel veel energie in en je krijgt een heel klein beetje energie terug.

Het tweede bezwaar zijn de kosten, waar de burger uiteindelijk voor opdraait. Hiervoor is al aangegeven dat de energiekosten aanzienlijk zijn. Daarnaast moeten gemeenten een infrastructuur met ophaalpunten opzetten. Dat is kostbaar, mede doordat de wegbrengplekken met regelmaat geleegd en schoongemaakt moeten worden om stankoverlast te voorkomen. Bij plastic kost deze infrastructuur circa 100 miljoen euro en dat zal voor luiers niet minder zijn.

Investeringen

Eveneens kostbaar zijn de investeringen. Afvalenergiecentrale ARN wil voor 5 miljoen euro een installatie neerzetten, die jaarlijks 27.000 ton luiers kan verwerken. Dat ARN een gedeelte terugkrijgt via een subsidie op biogas doet vanuit milieuoogpunt ook de wenkbrauwen fronsen. Voor Nederland gaat dit met de benodigde zes fabrieken dus om een investering van ruim 30 miljoen euro. Alle juichverhalen ten spijt, het hergebruikte materiaal zal weinig opleveren. Naast biogas zijn dat: kunststof, isolatiemateriaal en kattenbakgrit. Uit kunststof kunnen volgens het artikel bermpaaltjes of bloempotten gemaakt worden, maar financieel levert dit weinig op. Ook kattenbakgrit en isolatiemateriaal zal weinig opleveren. De initiatiefnemers gaan ervan uit dat gemeenten gaan betalen voor recycling, maar dit betekent de facto dat burgers een hogere afvalstofheffing zullen moeten krijgen.

Het derde bezwaar is dat het (te) veel vraagt van de gebruikers van dit materiaal. Het werkt alleen als de Nederlandse bevolking massaal luiers en incontinentiemateriaal naar een container bij een school of een winkelcentrum wegbrengt. Uit de ervaring bij sommige gemeenten waar dit systeem al bestaat, weten we dat menigeen vanwege de overlast of soms ook vanwege schaamte luiers gewoon bij het restafval dumpt, zelfs als daar door een zogeheten diftarsysteem apart voor betaald moet worden. Ook is opslag vooraf thuis lastig en onhygiënisch. Om goedwillende burgers enigszins tegemoet te komen, kan het materiaal ook frequent aan de voordeur worden opgehaald, maar dat is een nog duurder alternatief.

De conclusie kan dan ook alleen maar zijn dat we met hoge kosten een ongemakkelijke en energie-inefficiënte oplossing kiezen. Gemeenten die een recyclingsysteem voor luiers en incontinentiemateriaal willen opzetten, moeten nog eens naar de uitvoerbaarheid en de kosten ervan kijken. De grenzen van het huidige recyclingbeleid, dat alleen op kwantiteit stuurt, lijken steeds meer in zicht te komen. En met dit plan schieten we daar overheen.

Lees ook: Hoe volle-luierslurry wordt verwerkt tot biogas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden