Review

Luidruchtige safari-kreten van zestigjarige Jan Vriend

AMSTERDAM - In het radio-4-programma 'De Nederlanden' kwam componist Jan Vriend dinsdagavond uitgebreid aan het woord naar aanleiding van zijn zestigste verjaardag. Aansluitend dirigeerde hij in de Beurs van Berlage het ensemble The Barton Workshop. Vrijdagavond zal hij in dezelfde zaal als pianist de cyclus 'Iberia' van Albeniz vertolken.

Voor iemand die ooit Nederland de rug toekeerde vanwege het slechte uitvoeringsklimaat voor de nieuwe muziek en die zichzelf bovendien een slecht 'p.r-man' noemt, lijkt deze geconcentreerde aandacht opvallend goed geregisseerd. In Engeland, waar hij heentrok, lukte het hem, naar eigen zeggen, niet om zich in het muziekleven te integreren. Gelukkig voor hem staan in Nederland nog altijd faciliteiten en pleitbezorgers klaar, om de oprichter en eerste dirigent van het Asko-ensemble de eer te bewijzen, die hem alleen hierom al toekomt.

Niet het Asko-ensemble, maar het Engels-Nederlandse ensemble 'The Barton Workshop' nam het dinsdagavond op voor de composities van Jan Vriend en diens langjarige muzikale sparring-partner Jos Kunst. Kunst, met wie Vriend vele jaren talrijke betrekkingen had, overleed begin 1996 aan de vooravond van zijn zestigste verjaardag, onverwacht en veel te vroeg.

Desalniettemin ademde het programma dinsdagavond geenszins de sfeer van nostalgie en 'ouwejongens-krentenbrood'. Dankzij de invoeging van een reeks zeer recente werken, die tegenover een drietal kleinere werken uit de jaren zestig en zeventig werden gezet, ontstond met name rond Jos Kunst een prachtig geciseleerd componistenportretje. Met veel inzet en gevoel verwezenlijkte fluitist Jos Zwaanenburg twee van diens prachtige miniaturen voor fluit-solo, namelijk 'Exchange for Fire' uit 1994 dat zich in zo'n acht minuten ontwikkelde tot een melodieus en welsprekend betoog en 'Notus', voor fluit solo uit 1962. Met een afwisseling van gloedvolle lyriek en heftige 'sputati' bewees de fluit van Zwaanenburg dat ook onder het stof van de verguisde jaren zestig nog kleinodiën liggen te wachten om opgedolven te worden.

Kostelijk en bijwijlen van serene schoonheid en eenvoud bleek ook de interpretatie van Kunsts 'Any Two' uit 1975, dat Zwaanenburg tot een komisch vis ... vis met basklarinettist John Anderson verlokte. Waar het ensemblestuk 'No Time' uit 1974 bleef steken in te gezochte schrille klarinetklanken en een zichzelf overschreeuwende basklarinet, werkte 'Concertino' uit 1995 weer buitengewoon fascinerend. De muziek leek hier de weg op te gaan naar herkenbare en herkende passage, maar ze wist steeds ruim op tijd af te slaan en een andere koers uit te zetten. Zo bleef de luisteraar omwolkt door vage, maar behaaglijke reminiscenties. Er ontstond een milde onrust, die in het vriendelijk idioom van blazers- en staafspelklanken boeiende momenten opleverde.

De hoofdschotel kregen de circa vijftig bezoekers na de pauze. The Barton Workshop presenteerde 'Symbiosis', een grootschalig stuk voor blazers, piano en strijkkwintet, dat Jan Vriend in 1993 voor dit ensemble componeerde. De toelichtig rept van conflicten en onrechtvaardigheden in onze wereld, en van 'symbiose' als wondermiddel voor alle kwalen. De beoogde 'symbiotische' integratie van de fluit in het ensemble kwam in dit warrige, veel te lange werk echter allerminst tot stand. De luidruchtige safari-kreten van de basklarinet en het opgewonden gepiep van de piccolo deden nog het meest denken aan de opgedrongen huisvesting van drachtige neushoorns met in de steek gelaten tamagotchi's. Bijval voor de jarige componist was er uit de schare toegelopen vrienden en bewonderaars echter volop, en dat mag ook best op zo... avond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden