Lugubere waarschuwing Journalisten in Irak hebben alleen maar vijanden

AMSTERDAM - Afgelopen weekeinde werden de lijfwacht en de chauffeur van een Nederlands journalistenpaar in Bagdad vermoord. In de afgelopen 14 maanden sneuvelden in Irak al 45 journalisten. Het land is voor verslaggevers een mijnenveld waarin onduidelijk is van wie het gevaar komt.

In het pinksterweekeinde stuurt journaliste Anneke van Ammelrooy van De Groene Amsterdammer een bericht aan collega-journalisten.

Ze beschrijft hoe het op vrijdagavond is gegaan: vier auto's stoppen bij haar huis in Bagdad. Een ervan is een politie-auto. Met een smoes proberen gewapende mannen haar echtgenoot, hoofdredacteur Ismael Zayer van de Iraakse krant Al-Sabah al-Sjedid (De Nieuwe Morgen), mee te nemen. Terwijl Zayer met een telefoontje nagaat wie de mannen heeft gestuurd, worden zijn chauffeur en lijfwacht geboeid afgevoerd. Een dag later krijgt Zayer hun lichamen te zien: zijn bodyguard is in de rug geschoten, de chauffeur door zijn hoofd.

De dubbele moord is een zware waarschuwing aan het adres van de twee Nederlanders, zegt Hans Verploeg, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), daags erna.

En bij één waarschuwing blijft het niet. Maandagavond wordt een poging gedaan tot ontvoering van de Iraakse journaliste Alaa Majed, die voor de krant van Zayer werkt. Buren kunnen de ontvoering ternauwernood voorkomen.

Volgens freelance radiojournalist Jo van der Spek, die zelf in april Irak bezocht en als woordvoerder voor Van Ammelrooy optreedt, gaat het naar omstandigheden goed met het echtpaar.

Hulp van de Iraakse autoriteiten krijgen ze, ondanks dringende verzoeken, nog steeds niet, zodat ze zich voor bescherming inmiddels hebben gewend tot Koerdische strijders. Van der Spek: ,,Het grote probleem in Irak is dat de situatie heel erg onoverzichtelijk is. Zodra je de compounds verlaat, ben je als journalist vogelvrij.''

Volgens NVJ-secretaris Hans Verploeg bevinden journalisten in Irak zich in een duivels dilemma.

,,Wanneer je niet duidelijk partij kiest voor een groep, wordt je gezien als tegenstander. Kies je wél partij, dan ben je een vijand van de overige bewegingen. Daar zijn er veel van: Iraakse voorstanders van beperkt Amerikaans bestuur, aanhangers van de oude Baath-partij, voorvechters van een soennietisch of juist sjiitisch bestuur, het is een gevaarlijke wirwar.''

Van Ammelrooy en Ismael Zayer zijn de twee enige Nederlandse journalisten die vast verblijven in Irak. Daarnaast is er een handvol Nederlandse journalisten actief. Die maken een reis door het land, om vervolgens weer te vertrekken.

De Internationale Federatie van Journalisten (IFJ) schat het totale aantal vaste buitenlandse correspondenten in Irak op 100. De NVJ houdt het op 50 tot 80.

Hun situatie is de laatste drie maanden gevaarlijker geworden. Volgens Robert Shaw, woordvoerder van de IFJ, is het aantal dode journalisten in soortgelijke conflicten sinds de Vietnam-oorlog niet zo hoog geweest.

,,Er wordt vaker bewust op de pers gejaagd. Ooggetuigen van een aanslag op een verslaggever hoorden de daders zeggen dat zij op zoek gingen naar meer journalisten.''

Als oorzaak voor dit verschijnsel noemt Shaw het feit dat de strijd in Irak steeds meer trekken van een guerilla-oorlog begint te vertonen.

,,In een front-oorlog kun je nog voorspellen waar en wanneer er gevochten gaat worden. Nu hebben journalisten geen idee van wie of waar de dreiging komt. Het gevaar kan schuilen achter iedere straathoek.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden