Luchtmachtmilitairen wijten ziekte aan overdosis radarstraling Hawk

AMSTERDAM - Zestien militairen met kanker en nog eens veertien met andere gezondheidsklachten vermoeden dat hun ziekte is veroorzaakt door de radarstraling van het Hawk-luchtafweersysteem.

Van een onzer verslaggevers

Het blad Oplinie van de militaire vakbond AFMP meldt in zijn augustusnummer dat opvalt dat een groot deel van hen kampt met afwijkingen in het bloed of met kankervormen die te maken hebben met bloed of bloedgeleidende organen. Zo komen lymfeklierkanker en leukemie meermalen voor, alsmede de vrij zeldzame ziekte van Kahler, een soort beenmergkanker.

Volgens de vakbond is de versoepeling van de veiligheidsnormen voor de Hawk, die Defensie in de jaren tachtig heeft ingevoerd, een mogelijke oorzaak van de klachten. Daardoor kwamen militairen gemakkelijker bloot te staan aan een overdosis straling. De Duitse Bundeswehr heeft enkele jaren geleden de veiligheidsvoorschriften rond het raketsysteem juist verscherpt.

Het mogelijke verband tussen kanker en radarstraling door het Hawk-luchtafweersysteem zorgde begin juni voor grote onrust onder luchtmachtmilitairen.

Toen beweerde een Belgische militair dat hij kanker had gekregen door de straling van het Hawk-raketsysteem. De anonieme beroepsmilitair zei dat hij, net als enkele collega's, op jonge leeftijd kanker heeft gekregen door de krachtige radarstraling van de Hawk-installaties.

België drong vervolgens aan op een Navo-onderzoek naar het mogelijke verband.

Defensie in Den Haag is bereid aan de studie mee te werken en is inmiddels begonnen met het inventariseren van de klachten. Het ministerie bekijkt de medische dossiers van alle militairen die ooit met Hawks hebben gewerkt. Daaruit zou moeten blijken of in deze groep veel kanker voorkomt.

In antwoord op vragen van de Tweede-Kamerleden Hoekema (D66) en Valk (PvdA) stelde oud-staatssecretaris Meijling dat op basis van wetenschappelijk onderzoek nog geen verband is aangetoond tussen elektromagnetische straling en kanker. Wel kan een teveel aan straling leiden tot oppervlakkige verwarming van (delen van) het lichaam.

De Hawk is een luchtdoelraket met een bereik van 35 kilometer. Het verdedigingswapen spoort naderende projectielen op met een radar, om ze vervolgens te vernietigen.

Een actieve Hawk-installatie verspreidt veel straling. Rondom een dergelijke installatie gelden nu dan ook strenge veiligheidseisen. In de jaren zeventig, toen de Belgische luchtmacht ermee werkte, was dat echter nog niet het geval. Daardoor werden veel militairen en technici langdurig blootgesteld aan radarbundels.

Hawk-raketten zijn sinds de jaren zestig volop in gebruik. Ze beleefden een bloeiperiode tijdens de Koude Oorlog. Langs het hele IJzeren Gordijn had de NAVO tienduizenden exemplaren opgesteld. In Amerika zijn Hawks inmiddels afgeschaft omdat ze verouderd zijn. In Europa worden ze nog veelvuldig gebruikt. Nederlandse militairen moeten voorlopig gewoon met de Hawk blijven oefenen.

De radarstraling is volgens de Belgische militair op honderd meter afstand nog voelbaar. Toen hij ooit per ongeluk door een radarbundel liep, voelde hij zijn lichaam opwarmen.

Volgens fysicus G. van Roon van de Daniel den Hoed-kliniek in Rotterdam is dat goed mogelijk. Radar werkt namelijk met elektromagnetische straling, net als de magnetron, zo zei hij in juni in Trouw. Het lijkt Van Roon echter onwaarschijnlijk dat de straling ook kanker veroorzaakt. In opdracht van de Gezondheidsraad deed hij uitgebreid onderzoek naar de medische literatuur die hierover is gepubliceerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden