Luchtige lievelingen

In het Dordrechts Museum mocht het publiek zijn favoriete schilderijen aanwijzen. Veel spelende kinderen, landschappen, en een gekke eend.

Mensen kijken graag naar plaatjes van een zomers strand met spelende kinderen. Reisfolders zijn niet voor niets royaal geïllustreerd met vertederende tafereeltjes van kinderen die in de branding spelen. Maar ook als het om kunst gaat, blijkt de combinatie zon, zand, zee en kinderen een magische aantrekkingskracht te hebben. Dat ontdekte Dordrechts Museum, dat het publiek vroeg om zijn favorieten te kiezen uit kunstwerken die in het depot liggen. Er werden 2500 stemmen uitgebracht. In de toptien van meest gekozen werken staan maar liefst vier schilderijen van strandtaferelen met spelende kinderen.

'Kinderen der Zee' van Jozef Israëls eindigde op de eerste plaats. Israëls maakte meerdere schilderijen van spelende kinderen in zee. Eén ervan bevindt zich in het Rijksmuseum in Amsterdam. Ook daar is het zo'n populair schilderij dat er de meeste ansichtkaarten van worden verkocht.

Ook veel stemmen kregen twee schilderijen van Bernard Blommers, allebei met de titel 'Scheepje zeilen', en 'Kinderen aan het strand' van Johannes Akkeringa. Ze eindigden respectievelijk op nummer 3, 6 en 4. "Het publiek krijgt kennelijk niet genoeg van zomerse beelden die dat zorgeloze vakantiegevoel oproepen", zegt Liesbeth van Noortwijk van het Dordtse museum.

Rare uitschieter

Niet alleen kinderen, maar ook dieren zijn geheide publiekslievelingen. Dat verklaart waarschijnlijk dat er op nummer 2 een eend opduikt. Maar het schilderij 'Eend' van Jan Roeland is wel een rare uitschieter tussen de strandtaferelen. Met zijn sterk vereenvoudigde vormen (vijf cirkels en een driehoek) balanceert het op de grens van abstract en figuratief. "Deze hoge notering heeft ons wel verrast", zegt Van Noortwijk, "omdat het publiek zo'n sterke voorkeur aan de dag legt voor figuratieve kunst." Waarom de knalgele eend van Roeland zo in de smaak valt, blijft gissen. Maar misschien roept de eend, die wel iets weg heeft van een bad-eendje, ook een vakantiegevoel op. Nog meer dieren in de toptien: op plek 7 staat een schilderij van spelende katjes ('De Teekenaars') van de bekende poezenschilderes Henriëtte Ronner-Knip.

Het publiek kon kiezen uit 250 kunstwerken die door het museum waren geselecteerd uit het depot. Vaak waren ze al jaren niet meer te zien op zaal. Niet omdat het slechte werken zijn. Ruimtegebrek speelt een belangrijke rol. Ook passen sommige schilderijen of tekeningen niet goed in de vaste presentatie. Ook zitten er eenlingen bij die maar moeten afwachten of er ooit een tentoonstelling wordt gemaakt, waarin ze kunnen worden getoond. Er zitten juweeltjes bij, zoals 'Boslaan in wintertooi' van Louis Apol, door het publiek gekozen op de vijfde plek, en een meisjesportret van de onbekende Dordtse schilder Marinus Adamse. Terecht spreekt het museum van 'verborgen schatten', die door de inbreng van het publiek nu voor een aantal maanden toch in de schijnwerpers worden gezet.

Toegankelijk

Rond de publiekslievelingen heeft het museum een tentoonstelling gemaakt met zes thema's: portretten, de stad, zee, zon en zand, de kunstenaar en zijn atelier, het landschap en het detail. Een doorwrochte, kunsthistorisch verantwoorde tentoonstelling is het niet geworden. Dat is een bewuste keuze van het museum om de tentoonstelling zo toegankelijk mogelijk te maken. De favorieten van het publiek zijn aangevuld met andere werken uit de collectie, waarbij steeds is gezocht naar combinaties die de bezoekers prikkelen om telkens even met andere ogen te kijken. Zo hangen er naast doeken met romantische berglandschappen en weilanden met koeien abstracte werken. Van Noortwijk: "We willen ermee laten zien dat er nog zoveel andere manieren zijn om het landschap af te beelden. Ook zonder koe, boom of horizon kun je de natuur weergeven."

Hier en daar levert dat heftige overgangen op, tussen bijvoorbeeld het romantische 'Wintergezicht' van Willem de Klerk (de Dordtse Koekkoek) en de abstracte werken 'Sunset' van Eugène Brands en 'Winter' van Edgar Fernhout. Maar het is verfrissend, meent directeur Peter Schoon van Dordrechts Museum, om geïnspireerd door de keuzes van het publiek, eens hele andere en prikkelende combinaties te maken.

"Wij gaan daardoor ook met andere ogen naar onze collectie kijken. Deze tentoonstelling inspireert ons tot een herbezinning en het besef dat we nog veel verrassende dingen kunnen doen met onze rijke collectie. We gaan zeker schuiven in onze vaste opstelling."

Naast het maken van nieuwe combinaties wil Schoon ook een aantal verborgen schatten die nu door het publiek uit het depot zijn 'gehaald', vaker op zaal laten zien. Daar zit volgens de directeur vrijwel zeker het 'intens mooie' winterlandschap van Louis Apol bij.

De tentoonstelling 'Graag gezien', met ruim 100 verborgen schatten uit het depot van Dordrechts Museum, is te zien t/m 26 oktober.

Top-10 van favoriete kunstwerken van het publiek

1. Jozef Israëls, Kinderen der Zee

2. Jan Roeland, Eend

3. Bernard Blommers, Scheepje zeilen

4. Johannes Akkeringa, Kinderen aan het strand

5. Louis Apol, Boslaan in wintertooi

6. Bernard Blommers, Scheepje zeilen

7. Henriëtte Ronner-Knip, De Teekenaars

8. Anthonie Pieter Schotel, Gezicht op de Lombardbrug te Dordrecht

9. Willem de Klerk, Wintergezicht

10. Hendrik Willem Mesdag, Zonsondergang met garnalenvissers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden