Luchthaven, windmolens

Van een onzer verslaggevers SCHEVENINGEN - Het bouwen van grootschalige projecten op zee moet vooraf worden gegaan door 'compensatie' in de vorm van natuurherstel. Dit principe van de 'Natuurspaarrekening' is gisteren door de milieuorganisatie werkgroep Noordzee gepresenteerd op een congres 'Bouwen in de Noordzee, kunnen we dat maken?' in Scheveningen.

Ook de ministeries van verkeer en waterstaat en landbouw, natuurbeheer en visserij kwamen met een visie op de proppen. Op het eerste gezicht heerst er grote eensgezindheid over de 'integrale' aanpak die alle partijen zeggen voor te staan. Maar de tegenstellingen die ongetwijfeld de kop zullen opsteken bij eventuele uitvoering van de plannen wierpen toch hun schaduw al vooruit.

Zo viel Marc Jansen van de Stichting Duinbehoud over de opmerking van J.H.G. Jacobs, hoofdingenieur directeur Rijkswaterstaat directie Noordzee, dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat zich als coördinator van de plannen presenteert. “Rijkswaterstaat claimt alvast de coördinatie”, foeterde Jansen, die wilde weten hoe integraal die afwegingen eigenlijk zijn en welke rol het ministerie van Vrom er in speelt. Ook directeur A.E.M. Ninaber van de stichting Werkgroep Noordzee kritiseerde het feit dat Vrom nog niet betrokken is bij de kustuitbreidingsplannen.

De bijeenkomst speelde zich af op de Pier van Scheveningen, een soort vooruitgeschoven postje als het gaat om projecten in zee. De laatste tijd zijn er al heel wat ideeën de revue gepasseerd: een tweede Schiphol en de tweede Maasvlakte zijn in studie en minister Wijers is al op zoek naar gegadigden voor de bouw van een windmolenpark voor de kust bij Wijk aan Zee. Ook in het verleden zijn al heel wat (overigens nooit gerealiseerde) projecten in beeld geweest. Enkele voorbeelden: in 1976 maakte de stuurgroep Stunet al een plan voor een industrie-eiland in zee, er zijn plannen geweest voor een energie-eiland bij de Razende Bol, opslag reststoffen en energie (Boskalis, '87), landaanwinning voor de kust van het Westland (Volker Stevin, '77), een opbergmijn voor radio-actief afval (ECN, '83), het plan Waterman voor bouwgrond op een landaanwinning voor de kust van Scheveningen (nog steeds actueel) en het woningproject Poseidon in de kust voor Den Helder.

De Natuurspaarrekening maakt deel uit van een Kust Ontwikkelingsplan dat de werkgroep Noordzee nastreeft. Dat plan oogstte behalve lof ook bedenkingen. In eigen kring zelfs. A. van den Biggelaar, algemeen directeur van Natuur en milieu, had zo zijn bedenkingen bij het idee om natuurcompensatie als uitgangspunt te nemen. “Het compensatiebeginsel moet geen uitgangspunt zijn maar hooguit sluitstuk. Het kan niet zo zijn dat compensatie in de vorm van nieuwe natuur een excuus wordt om grootschalige projecten te rechtvaardigen.” Hoewel hij lof had voor het Kust Ontwikkelingsplan hield Van den Biggelaar daarom een slag om de arm met betrekking tot de Natuurspaarrekening.

De werkgroep Noordzee gaat er vanuit dat elk bouwproject een zeker ecologisch verlies inhoudt. “Dit verlies mag echter niet meer zijn dan de uit het 'natuurkapitaalplan' verkregen natuurwinst”, aldus Ninaber. De zee zal eerst weer veerkrachtig moeten worden na de ingrepen van vroeger, zo oordeelde ze. Dat kan bijvoorbeeld door het herstellen van estuaria, zoals Haringvliet, IJsselmeer en het Grevelingenmeer, het tot ontwikkeling brengen van dynamische duinlandschappen en slufters, en het afsluiten van delen van de zee voor de visserij. Het Kust Ontwikkelingsplan kent drie essentiële elementen: herstel van natuurspaarpotten zoals de riviermondingen, het beleid van de verschillende overheden goed op elkaar afstemmen, en bouwprojecten in zee moeten voldoen aan bepaalde randvoorwaarden, zoals het gebruik van milieuvriendelijke bagger- en bouwtechnieken.

Jacobs van Verkeer en Waterstaat effende de weg voor bouwen op zee door Nederland als een land inclusief het Nederlandse deel van het continentale plat te beschouwen. Dat legitimeert bouwplannen op zee. Hij, en ook P.E. de Jongh, directeur natuurbeheer van het ministerie van LNV, benadrukten dat het niet zo mag zijn dat alles wat op het land problematisch is, dan maar overgeheveld moet worden naar de Noordzee. Ook zij bepleitten een integrale visie waarin alle aspecten van ecologie en economie tegen elkaar worden afgewogen. Dit ontlokte Jan Kuiper van het natuureducatiecentrum Ecomare op Texel echter de opmerking dat dit onmogelijk is, omdat de kennis van de Noordzee ontoereikend is. Hij achtte het riskant om sommige ongrijpbare zaken in de sfeer van ecologie af te zetten tegen een veel beter concreet te maken zaak als economisch gewin. Hoewel niemand zich al ergens op wilde vastleggen, was toch duidelijk dat voor de milieubeweging het éne project het andere nog niet is. Zowel Van den Biggelaar van Natuur en Milieu als directeur J. de Boer van Natuurmonumenten zijn tegen een luchthaven op zee. Andere projecten krijgen het voordeel van de twijfel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden