Luchtbrug VN voor Hutu-vluchtelingen in Zaïre

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De VN zijn gisteren begonnen met de voorbereidingen voor een luchtbrug, die honderduizend uitgeputte Rwandese Hutu-vluchtelingen uit de jungle in Zaïre naar huis moet brengen. Op een geheime plaats in Zuid-Afrika is het overleg begonnen tussen de Zaïrese regering en de opstandelingen geleid door Kabila.

De hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) ziet niets in het plan van de VN-organisatie UNHCR de vluchtelingen met vliegtuigen weg te brengen naar Goma, op de grens met Rwanda. “Die mensen hebben nu hier hulp nodig. De situatie is verschrikkelijk. Zij zijn absoluut niet in staat om te reizen. Als er hier niet snel voldoende water en voedsel wordt aangevoerd, zullen duizenden mensen omkomen”, zei de Nederlandse kinderarts en Azg-medewerker Thije Hauman gisteravond via de telefoon vanuit Kisangani in Zaïre.

“Er is een hulppost ingericht op 29 kilometer van hier. Daar is de situatie slecht. Maar verderop ... verschrikkelijk. De mensen lijden aan ondervoeding, dysenterie, malaria en hebben ook nog allerlei verwondingen”, aldus Hauman. Voedsel en hulpgoederen komen maar mondjesmaat binnen in Kisangani, dat onlangs werd ingenomen door Zaïrese rebellen onder aanvoering van Laurent Kabila. Het laatste vliegtuig met eten kwam er woensdag aan.

Het is de bedoeling dat vanaf vandaag toestellen vanuit Oeganda hulpgoederen aanvoeren. De VN willen de lege vliegtuigen voor de terugvlucht vullen met vluchtelingen. De VN-vluchtelingenorgansatie UNHCR zei dat de repatriëring mogelijk eind deze week kan beginnen. “Als de logistiek eenmaal rond is, kunnen 1000 tot 2000 vluchtelingen per dag weg”, zei een woordvoerder. Het gaat om de grootste operatie van deze aard die de UNHCR ooit heeft uitgevoerd. De Zaïrese rebellen stemden er mee in dat de vliegtuigen vanaf hun gebied kunnen opereren.

Onderhandlingen

De onderhandelingen tussen de Zaïrese regering en de opstandelingen in Zuid-Afrika vinden plaats onder auspiciën van de Verenigde Naties en de Organisatie van Afrikaanse Eenheid, met diplomaten uit de Verenigde Staten op de achtergrond. Ze gaan uit van een vredesplan van de VN, dat onder meer een onmiddellijk staakt-het-vuren nastreeft.

Een bestand is niet in het belang van de opstandelingen. Kabila zei dat zijn troepen de tweede stad van het land, Lubumbashi, tot op minder dan honderd kilometer zijn genaderd. Ook op het westelijk front boeken de rebellen winst. Volgens Kabila hebben zijn troepen de stad Bumba ingenomen. “We hebben nu zo'n beetje de helft van het land in handen”, zei hij.

De sterke positie en voortgaande opmars van Kabila noopten de Zaïrese president Mobutu intussen tot voor hem ongewoon verzoenende taal. In een interview met een Zuid-Afrikaanse krant noemde hij de rebellenleider een “nationalistische patriot”. Mobutu riep Kabila op “met zijn Zaïrese broeders en zusters aan tafel te gaan zitten om de vrede in het land te herstellen en aan het democratiseringsproces deel te nemen, dat op gang is gebracht”. Maar Kabila eist vooralsnog het vertrek van Mobutu en de zijnen.

De president benoemde vorige week de leider van de officiële oppositie, Tshisekedi, tot premier in een poging Kabila tot concessies te verlokken. Maar die poging dreigt te mislukken. Niet alleen willen de opstandelingen niets met hem te maken hebben, ook de officiële oppositie en de partij van president Mobutu hebben hun vertrouwen in premier Tshisekedi ingetrokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden