Lubbers maakt zich in Nederland onzichtbaar

ROTTERDAM - Op veilige afstand riep premier Lubbers zijn commentaar naar journalisten: “Ik heb geen reactie op de verkiezingsnederlaag van het CDA, ik heb daar niets over te melden.” En de demissionaire minister-president sprong in de auto, die wegreed.

Het was een bizar beeld, woensdagavond. Twaalf jaar heeft Ruud Lubbers leiding gegeven aan het CDA en, zoals hij zelf ooit zei, voor een generatie kiezers is hij de premier die in Nederland altijd aan de macht is geweest. Maar de laatste dagen is hij min of meer onzichtbaar. Maandagavond danste hij nog op de CDA-slotmanifestatie te Lisse. Daarna is hij uit hetzicht verdwenen.

Hij was dè afwezige op de CDA-verkiezingsavond in het Haagse Pulchri. Hij wilde ook de volgende dag niet ingaan op de nederlaag. Een cameraploeg die desondanks bij het Torentje op hem wachtte, kreeg van de Rijksvoorlichtingsdienst het verzoek vele meters afstand van Lubbers dienstauto te houden. Ook deze kwam niet verder dan de geschreeuwde twee zinnen.

Een CDA-woordvoerder zei gisteren dat hij al voor de verkiezingsavond wist dat Lubbers er niet zou komen. Hij had zich afgemeld met de toevoeging dat hij niet op de kandidatenlijst van het CDA staat. Een feit dat minister van economische zaken Koos Andriessen en gouverneur Berend Jan van Voorst tot Voorst er niet van weerhield wèl in Pulchri te zijn.

Vroeg op die verkiezingsavond kwam de mededeling dat Lubbers kandidaat is voor de opvolging van Jacques Delors als voorzitter van de Europese Commissie. Dit bericht domineerde deels de gesprekken in Pulchri. In een persbericht had de Rijksvoorlichtingsdienst laten weten dat de regeringsleider in familiekring de verkiezingsuitslag zou volgen en geen commentaar wenste te geven op zijn sollicitatie.

De CDA-woordvoerder zei te vermoeden dat Lubbers daarom verstek liet gaan in Pulchri. “Anders zou hij toch weer de gehele avond daarop worden aangesproken.” Volgens hem vond het kader het niet vreemd dat Lubbers er niet was: “Er zijn weinig reacties op gekomen.”

Twee weken geleden had Lubbers bij het CDJA al wat grappend gezegd dat hij op 4 mei misschien zou wakker schrikken, denken 'oh nee, ik hoef niets meer' en zich nog eens om zou draaien in bed. Met de 20 zetels verlies voor het CDA zal dit uitslapen mogelijk niet zijn gelukt. Over het humeur van de premier op woensdag valt slechts te speculeren.

Woensdagmiddag werd wèl duidelijk dat een deel van de fractie de omvang van het verlies ook toerekent aan het campagnegedrag van de premier. Tijdens het fractieberaad bleek dat lang niet al zijn acties goed zijn gevallen. De premier heeft vooral richting PvdA te hard en te weinig subtiel om zich heen geslagen, is de kritiek en daardoor weer laten zien dat hij Brinkman niet als kapitein op het CDA-schip wil. zien. Onduidelijk is of Brinkman het met die kritiek eens is, al volstond hij op een persconferentie die middag met de zuinige mededeling dat Lubbers “een buitengewoon goede bijdrage heeft geleverd aan het 's lands bestuur”.

Lubbers zelf heeft keer op keer verklaard dat hij zijn rol in de campagne al zag als verlenging van zijn eigenlijke rol in de Nederlandse politiek, omdat hij afscheid zou nemen. Maar op verzoek van de partij wilde hij wel een vrije rol spelen. Voor partij en voor fractie was zelden duidelijk wat hij zou gaan vertellen op verkiezingsbijeenkomsten. Enige centrale regie van deze spreekbeurten was onmogelijk.

In de fractie wordt hem dit kwalijk genomen, het partijbureau zit er minder mee. Hoe onzichtbaar Lubbers in deze dagen wellicht wil zijn, van zijn partij is hij nog niet af. De lijsttrekker voor de Europese verkiezingen op 9 juni, Hanja May-Weggen, ziet Lubbers graag optreden op enkele bijeenkomsten. Nu Lubbers zich heeft gekandideerd voor de hoogste Europese functie, kan hij hier moeilijk verstek laten gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden