Lozing teflonfabriek leidt weer tot onrust

Chemours Omwonenden van de chemiegigant zijn bang voor schade aan hun gezondheid. Het RIVM weet nog te weinig.

Opnieuw is er onrust rond de chemische fabriek van Chemours - het vroegere DuPont - in Dordrecht. In 2012 stapte het bedrijf over op een nieuwe technologie voor de vervaardiging van teflon.

Volgens Chemours komen daarbij veel minder schadelijke stoffen vrij, maar omwonenden vrezen dat de nieuwe stof, GenX, net zo giftig is als de oude, PFOA. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu kan die vrees op dit moment niet wegnemen. Er is volgens het RIVM nog te weinig bekend over GenX.

Begin dit jaar concludeerde het RIVM dat omwonenden van de fabriek - binnen een straal van 750 meter - aan meer dan de advieswaarde voor PFOA (perfluoroctaanzuur) waren blootgesteld. Wellicht was bij deze mensen de lever beschadigd. Een extra risico op kanker of voor ongeboren kinderen sloot het RIVM zo goed als uit.

Die advieswaarde is gebaseerd op proeven bij ratten en muizen, waarbij gekeken is wanneer PFOA een schadelijk effect heeft op de lever. Bij de omrekening van proefdier naar mens is die laagste waarde nog eens met een factor 80 verlaagd.

Niettemin staat PFOA op de lijst van zeer zorgwekkende stoffen, zegt Erik Lebret van het RIVM. "Het is giftig, het breekt slecht af en het stapelt zich in het lichaam. Om die reden willen we de lozingen in het milieu terugbrengen."

Daar heeft Chemours gehoor aan gegeven maar de vraag is of Dordrecht met GenX niet van de regen in de drup is gekomen.

Nee, zegt het bedrijf. In een wetenschappelijke studie uit 2015 komt het tot de conclusie dat er pas gezondheidsschade is bij doses die ver boven de door het RIVM geschatte blootstelling aan PFOA liggen.

Lebret is daar nog niet zeker van. GenX is net als PFOA een fluorverbinding. Weliswaar met een andere chemische structuur maar het is ook toxisch en persistent.

"Alleen weten we niet of GenX zich net zo als PFOA in het lichaam ophoopt. Als dat zo is, en de lozingen zijn net zo groot als in het verleden met PFOA, dan zijn de risico's voor de omwonenden onveranderd."

Terwijl Chemours beweert dat GenX het lichaam snel verlaat, wacht het RIVM een Duitse studie naar deze zogeheten bioaccumulatie af. Andere deskundigen riepen het bedrijf gisteren op de lozing van GenX onmiddellijk te staken. Ze wezen daarbij op diezelfde studie uit 2015 waaruit zou blijken dat de ratten en muizen kanker hadden gekregen.

Maar dat wil niet zeggen dat de stof ook bij mensen kankerverwekkend is, zegt Ivonne Rietjens, hoogleraar toxicologie van de Universiteit van Wageningen.

"Deze tumoren ontstaan via een proces van leverschade waar ratten en muizen erg gevoelig voor zijn en mensen nagenoeg niet. Anders dan bij kankers die ontstaan door schade aan het DNA is er voor deze processen een veilige grenswaarde."

Ze benadrukt dat ze niet wil zeggen dat GenX onbeperkt kan worden geloosd. "Maar de berichtgeving helt nu wel heel sterk één kant op. Voor we conclusies trekken over schadelijke effecten, moeten we eerst vaststellen wat de veilige grenswaarde voor GenX is en of de blootstelling daar bovenuit zal komen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden