'Loyaliteit en verraad, dat trof me het meest'

Rudie Kagie, journalist

CO WELGRAVEN

"Als journalist heb je altijd wel een paar dingen waarvan je zegt: die zaak heb ik nooit goed kunnen afronden, dit is een soort komma, laat ik daar nu eens een punt van maken. Dit verhaal speelt zich af in 1980. In februari van dat jaar kwam ik aan in Suriname, ik kon daar bij De Ware Tijd gaan werken. Nederlandse kranten hadden amper belangstelling voor het land. Dat werd al gauw anders. Ik viel met m'n neus in de boter, want op 25 februari pleegden de militairen onder leiding van Desi Bouterse een staatsgreep. Ik heb m'n vingers blauw getikt, onder andere voor NRC Handelsblad. Het was een schitterende tijd, er was elke dag wel wat aan de hand, en Nederland had ineens grote interesse voor wat er in de voormalige kolonie gebeurde.

Begin mei, zo'n twee maanden na de sergeantencoup, kreeg ik een tip dat ene Fred Ormskerk in de Memre Boekoe-kazerne in Paramaribo was omgekomen. Hij zou een tegencoup hebben willen plegen, zou dat tijdens een verhoor ook hebben bekend, en was de volgende ochtend dood in zijn cel aangetroffen. Ik vroeg de woordvoerder van het militair bewind om commentaar, die waarschuwde me om me niet met deze zaak te bemoeien, en vervolgens werd ik midden in de nacht uit m'n bed gebeld en meegenomen naar dezelfde kazerne, voor verhoor. Achter de tafel zat de volledige Nationale Militaire Raad, inclusief Bouterse. De situatie was bedreigend. Later die dag kreeg ik via via het dringende advies Suriname te verlaten, dat heb ik ook halsoverkop gedaan. Aan die mooie tijd daar kwam dus abrupt een eind.

De zaak heeft me eigenlijk nooit losgelaten, maar kwam weer bovendrijven toen ik een tijd geleden via LinkedIn een mailtje kreeg van Peter Ormskerk, de zoon van. We hebben een afspraak gemaakt, en hij vertelde me toen dat ik de familie destijds op de hoogte heb gesteld van de dood van zijn vader, van officiële zijde hadden ze nog niks gehoord. Aangrijpend, ik had me dat nooit gerealiseerd. Ik ben me weer in de zaak gaan verdiepen, sprak met allerlei mensen, en dit boek is daarvan het resultaat.

Fred Ormskerk kwam eind jaren zeventig uit Suriname naar Nederland. Hij was een militair in hart en nieren, een man met een ijzeren discipline, ook voor zijn kinderen - zijn bijnaam was Bikkel. Hij kon hier niet aarden, hij had heimwee. Hij is ook teruggegaan, via Frans Guyana. Maar dat hij daar een huurlingenleger had gevormd, en wapendepots had aangelegd, zoals Bouterse en de zijnen beweerden, daar is geen spoor van bewijs van.

De Nederlandse regering heeft op zijn dood buitengewoon lauw gereageerd, terwijl hij toch een Nederlands paspoort had. Ze had een veel krachtiger signaal moeten afgeven. Ik zeg niet dat daarmee de decembermoorden van 1982 hadden kunnen worden voorkomen, toen er nog eens vijftien tegenstanders zijn gedood. Maar Ormskerk is wel het eerste slachtoffer van het Bouterse-regime, het is de eerste politieke moord.

Ormskerk was eerst erg enthousiast over de sergeantencoup, raakte toch teleurgesteld in die jongens, is door hen verraden, en heeft zelf ook weer mensen verraden. Loyaliteit en verraad is een terugkerend thema in mijn boek. Dat trof mij het meest in dit bizarre verhaal."

Rudie Kagie: Bikkel. Het verhaal van de eerste politieke moord van het Bouterse-regime. Bert Bakker, Amsterdam. 216 blz. € 19,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden