'Lourdesgrot' in Bredevoort ook geliefd bij protestanten

Nadat Moeder Maria in 1858 in Lourdes aan het meisje Bernadette zou zijn verschenen, werden overal in de wereld ’Lourdesgrotten’ gemaakt met beelden ter ere van Maria en het meisje. Ook in het Gelderse Bredevoort. Sinds gisteren is de Achterhoekse grot in oude luister hersteld. Met dank aan de protestantse diaconie.

Met een plechtige inwijdingsceremonie is gisteravond de oude Lourdesgrot van Bredevoort weer in gebruik genomen: als religieus erfgoed, maar ook als devotieplek. Opmerkelijk is dat de Protestantse Gemeente Bredevoort graag meebetaalde aan de restauratie van het bouwwerkje voor de Mariaverering uit 1912.

Voor inwoners van Bredevoort (1523 inwoners, gemeente Aalten) is zo’n oecumenische viering inmiddels vanzelfsprekend. In de jaren tachtig verlieten de laatste nonnen het Bredevoortse klooster St. Bernardus.

Daarna kocht de oecumenische vereniging Bredevoorts Belang het kloosterpark op om het als stadspark te behouden. Sindsdien werkte de vereniging aan plannen om het park, inclusief de Lourdesgrot, op te knappen.

De grot is gebouwd op initiatief van de jonge pastoor Akkermans die in 1909 in Bredevoort het geloofsleven wilde aanmoedigen. Hij liet in de tuin achter het klooster een processiepark aanleggen waar de lokale rooms-katholieken ongestoord in de buitenlucht religieuze rituele handelingen konden verrichten. Op de openbare wegen in Aalten waren processies niet toegestaan.

Voorzitter Hans de Graaf van Bredevoorts Belang herinnert zich die processies nog uit zijn rooms-katholieke jeugd. „Op de tweede zondag na Pinksteren was hier de sacramentsprocessie”, zegt hij wandelend in het park. „We liepen vanaf het klooster naar de Lourdesgrot. Paden die niet werden gebruikt, werden door meisjes met bloemen in motieven versierd.”

Na 1967 hielden die processies op als een gevolg van de kerkelijke omwentelingen. De Lourdesgrot van lavasteen raakte in onbruik en brokkelde af. Vandalisme deed de rest. Projectleider Bert Stronks (’als gereformeerd jongetje mocht ik hier beslist niet komen’) ging aan de slag met een overwoekerde steenhoop. „Steeds vroegen mensen mij wanneer de Lourdesgrot klaar zou zijn”, zegt hij. Want ruïne of niet, veel gelovigen bleven hun kaarsjes stug aansteken op die wat afgelegen plek.

Aanwakkering van de devotie was ook de bedoeling van pastoor Akkermans. Nadat Maria in 1858 in Lourdes zou zijn verschenen aan het meisje Bernadette raakte de Moeder van Christus onder gelovigen wereldwijd geliefder dan ooit, als bron van hoop, troost en voorspraak. Overal verschenen Lourdesgrotten met beelden van Maria en Bernadette. Zo ook in het Bredevoort van 1912 en nog tien andere plekken in Nederland.

Van Bredevoorts Belang moet de parkbezoeker maar voor zichzelf bepalen welke religieuze betekenis hij de Lourdesgrot geeft. Het bouwwerk is hersteld à 12.000 euro en ramen beschermen de beelden en kaarsen voortaan tegen vandalen en guur weer. Er zijn nisjes voor de kaarsen.

Nu de Lourdesgrot in oude pracht is hersteld, richt vereniging Bredevoorts Belang zich op het opknappen van de rest van de kloostertuin. Nu al staan er borden met foto’s en teksten die tot nadenken moeten stemmen.

Niet alleen overheden en lokale parochianen betaalden mee aan de restauratie van de grot. Ook de diaconie van de Protestantse Gemeente Bredevoort tastte in de buidel. „Daarover was geen discussie”, zegt kerkenraadsvoorzitter Ap te Winkel.

Protestanten en rooms-katholieken voelen zich in het piepkleine vestingstadje op elkaar aangewezen. Dat gemeenschapsgevoel tegenover het ’grote’ Aalten en de ontkerkelijking zorgden ervoor dat de religieuze verschillen weliswaar bleven, maar geen barrière meer vormen. Het zijn nu ook de protestanten die de zingevende atmosfeer ontdekken van het opengestelde kloosterpark.

Ap te Winkel: „De diaconie vond het zinvol om mee te betalen, niet alleen om het behoud van religieus erfgoed, maar ook voor het vinden van nieuwe vormen van zingeving.”

In een van de grotramen is vanuit die gedachte een gedicht gegraveerd van een voormalige Bredevoortse predikant. Maar de inwijding bleef toch in rooms-katholieke sfeer: met wijwater. In de recente historie is dat samenspel niet vreemd, zegt Hans de Graaf van Bredevoorts Belang. Pastoor Akkermans stond er in 1912 al om bekend dat hij ’met alle gezindten sprak’. En de nonnen van klooster St.- Bernardus gaven alle kinderen les, ongeacht hun kerkelijke achtergrond.

Die oecumenische sfeer mondde uit in een fusie van de protestants-christelijke en rooms-katholieke basisscholen. Ap te Winkel: „Kinderen leren daar over het protestantisme én over de rooms-katholieke kerk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden