Loungen onder een moeraseik

De meest populaire dakboom is de dakplataan. Maar waarom eigenlijk? Er zijn veel betere alternatieven.

Het is oktober, een prima tijd om bomen te planten. Zo'n handige dakboom bijvoorbeeld, waar de tuintafel onder kan. Het woord 'dakboom' klinkt geheimzinniger dan het is. Het is niets anders dan een huis-tuin-en-keukenboom waarvan de takken met bamboestokken of een metalen frame in dakvorm worden uitgebogen. In principe kan alles wat zich boom noemt tot een dakje worden omgevormd, al moet het natuurlijk wel een soort zijn die zich gewillig laat snoeien en daarna niet gek gaat doen door een groeispurt in te zetten of te stoppen met groeien.

De ene boom leent zich dus beter voor het aanleggen van een dak dan de andere. Des te onbegrijpelijker is het dan ook dat zoveel Nederlandse terrassen overschaduwd worden door dakplatanen. Dat deze boom het als parasolvervanger zo ver heeft geschopt, komt omdat hij in tuintijdschriften en tv-programma's tot vervelens toe wordt aanbevolen; en omdat hij goed tegen kortwieken kan en lekker hard groeit. Dat is dan meteen een groot nadeel, want in zijn groeidrift maakt hij scheuten die alle kanten uit schieten. Vergeet je hem een keer te snoeien, dan moet je zowat een hoogwerker bestellen om er bij te kunnen. Een tweede minpunt is dat de jonge bladeren bezet zijn met haartjes waar weerhaakjes aan zitten die in je keel blijven steken. Als je deze boom bij droog weer snoeit en niet de longen uit je lijf wilt hoesten, zul je een mondkapje om moeten doen.

Een boom die eveneens ten onrechte verkocht wordt als dakboom is de linde. Lindes zijn geliefd bij lindebladluizen die, zoals iedereen weet, honingdauw afscheiden. Dat spul druipt van de boom en bedekt alles met een plakkerig laagje waarop zich schimmels als roetdauw kunnen ontwikkelen. Gelukkig zijn er ook lindes die minder in trek zijn bij luizen. Zo zouden bladluizen niet gecharmeerd zijn van de krimlinde (Tilia x euchlora), maar ha ha: dat zijn ze wel! De enige linde waar de luizen met een grote boog omheen lopen is de zilverlinde (Tilia tomentosa) omdat in haar blad geen suikers zitten. Maar ja, deze linde heeft weer het nadeel dat ze zich niet goed laat snoeien.

Nu we weten wat we beter niet als dakboom kunnen nemen, willen we natuurlijk ook weten welke bomen wél geschikt zijn om ons terras van schaduw te voorzien. We vragen het Jan Huiberts, directeur van bomenkwekerij Bomenland Schiphorst in Bennekom. De eerste boom die hij noemt is de witte moerbei (Morus alba 'Macrophylla', die ook onder de oude naam 'Platanifolia' wordt verkocht). Het is een boom die breed uitgroeit, zodat hij vanzelf in een parasol verandert. Je zou denken dat iedereen zo'n ideale boom op zijn terras wil hebben, maar dat valt tegen. Bij het woord 'moerbei' denk je namelijk meteen aan de vruchten die, als ze op tuinstoelen of terrastegels terechtkomen, vlekken maken die er nooit meer uitgaan. Bij de zwarte moerbei is dat inderdaad zo. Maar voor de 'Macrophylla' hoeft niemand bang te zijn, bezweert Huiberts. "In juni komen er vruchten in, maar die worden niet rijp, zodat de stof die de vlekken veroorzaakt niet wordt aangemaakt."

Wie houdt van bomen met fijn blad, zou heel gelukkig kunnen worden met een dak van moeraseik, veldesdoorn, sierpeer of haagbeuk. De moeraseik (Quercus palustris) heeft een horizontale takstand en kleurt rood in de herfst. Zijn enige nadeel is dat hij het op klei niet goed doet omdat daar geen ijzer vrijkomt - met het gevolg dat de boom halverwege de zomer al geel is. De veldesdoorn (Acer campestre) krijgt een mooie gele herfstkleur. En ook de sierpeer (Pyrus calleryana 'Chanticleer') is een goede keus. Deze langzame groeier bloeit als een van de eerste zodat je in het vroege voorjaar onder een wit dak zit, en houdt er als een van de laatste mee op. Waar je wel rekening mee moet houden is dat hij last kan krijgen van de perenbladvlo die van een blad alleen de nerven overlaat. Ook kunnen er rode wratten in het blad komen. "Niet erg", zegt Huiberts, "maar sommige mensen worden er onrustig van en daarom meld ik het altijd."

Al deze bomen moeten geschoren worden zoals je dat met een heg doet, dus van bovenaf. Nog een aardige tip van de Bennekomse boomkweker: als je deze bomen eind juni scheert, komt er een kort schotje terug en krijgen de bladeren een veel intensere herfstkleur.

Leuke dakbomen zijn ook de amberboom en de sierappel (Malus 'Evereste') die net als de sierpeer in het voorjaar wit bloeit. Een boom die het licht mooi breekt is de honingboom (Sophora japonica), maar je moet er wel tegen kunnen dat hij dode uiteinden aan zijn takken krijgt.

Tot zover de bomen die geschikt zijn om er een dak van te maken. Toch zijn er kwekers die er nog veel meer hebben; onder het motto: 'Je weet maar nooit hoe een koe een haas vangt' oftewel: 'Je weet maar nooit wat voor boom de klant wil' creëren zij dakvormen bij bomen die daar minder geschikt voor zijn. Zie je ergens een krenteboompje of een ginkgo waarvan een parasol is gemaakt, laat die dan staan: "Die bomen groeien zo langzaam, dat je honderd bent voordat je eindelijk een dak boven je hoofd hebt." Al even ongeschikt, omdat hun takken hinderlijk afhangen, zijn treurvormen van peer en iep, zoals Pyrus salicifolia 'Pendula' en Ulmus glabra 'Pendula'. Dan hebben we nog de trompetboom (Catalpa bignonioides), een gevoelig tiepje met zijn tere wortels (schimmels!) en bros hout. Een mooie boom met goudgeel, fijn geveerd blad is de valse christusdoorn (Gleditzia triacanthos), maar ook daar is Huiberts niet kapot van - als je hem vaak snoeit kunnen zich op de stompjes meniezwammetjes ontwikkelen. Geen handige dakboom dus, maar altijd nog beter dan een dak van kerspruim (Prunus cerasifera), die na de snoei veel waterloten maakt. Minstens zo erg is een dak van hazelaar. "Ik zou niet weten waarom iemand dat boven zijn terrastafel zou willen hebben, die boom heeft echt niks leuks."

Natuurlijk is het niet zo dat half Nederland nu alle dakplatanen moet rooien en vervangen door een moeraseik. Maar als je toch al van plan was een plantaardig dak te creëren, kijk dan alsjeblieft eens verder dan die eeuwige dakplataan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden