Louis Andriessen maakt de Parade der ensembles tot 'verschrikkelijk orkest'

AMSTERDAM - Bijzonder druk was het zaterdagavond bij de tafel waar genodigden van het Holland Festival hun kaartjes konden afhalen. Dus zat het koninklijk theater Carré gezellig vol en kende iedereen elkaar bij het openingsconcert van de Ensemble Parade.

Goed gemutst sprak directeur Jan van Vlijmen dan ook zijn tevredenheid uit over de grote opkomst wat er volgens hem op wees dat het niet zo slecht gesteld is met de belangstelling voor eigentijdse muziek. Aangezien zich juist bij de kassa voor betaalde plaatsen geen rijen verdrongen, leek mij dit een gewaagde uitspraak.

Hij was ook zo vrolijk omdat hij zich terugwaande in de periode 1965 - 1970, toen jong en alternatief musicerend en componerend Nederland voor woelingen zorgde in en rond het Concertgebouw (Notenkrakersactie) en Carré het thuis werd voor de nieuwe stromingen en bijzondere gebeurtenissen. Met vier ensembles (Asko, Schönberg, Nederlandse Blazers, en Nieuw Ensemble) voor zich in de piste van Carré, zag hij het Politiek Demonstratief Konsert terug dat zich in 1968 op diezelfde vloer afspeelde. In ruim 25 jaar is die ensemblecultuur inderdaad geweldig gegroeid, is het muziekleven buitengewoon verrijkt, maar je zou ook verwachten dat het publiek op zijn minst verdubbelde.

Negen componisten maakten ieder een piepklein stukje (circa twee minuten) dat tot een collage zou worden samengesmeed, zowel door de negen gezamenlijk onder supervisie van Cornelis de Bondt, terwijl Willem Breuker zelf voor een mixage zou zorgen. 'De Tiende Man' noemden de acht mannen en ene vrouw (waar bleef de emancipatie?) hun werk. Zorgvuldig benutten zij de mogelijkheden van de zeer heterogene instrumenten-bezetting; aardig oorde het overspringen van motieven, en het samenlaten gaan in ontwikkelingen door dezelfde instrumenten in de vier ensembles. Een onderhoudend collectieve symfonie.

Willem Breuker deed wat hij al 25 jaar doet: de leuke jongen uithangen, citaten van (linkse) marsen verwerkend in een collage die de negen tot dwergjes onder de titel 'Gesneden water'. Saillant detail: ter herinnering aan de Notenkrakersactie kwaakten de originele 'kikkertjes' die toen een optreden van het Concertgebouworkest verstoorden.

Na de pauze was het woord aan de grootmeester van het nieuwe componeren, Louis Andriessen. Hij deed iets revolutionairs: hij veegde alle ensembles bijelkaar en ordende ze als een orkest, het 'Verschrikkelijke Orkest van de 21-ste eeuw', voor de eerste uitvoering van zijn 'De Laatste Dag', het eerste deel van een trilogie over de dood. Teksten van Lucebert en een volkse ballade vormden het vertrekpunt van een krachtig-expressief en blokachtig vormgegeven werkstuk, geheel in lijn met zijn eerdere werken, zoals 'De Staat'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden