Loterijen / Niks kan me meer chagrijnig maken

Gerrit Spijker (32) uit Daarle weet niet eens meer sinds hoe lang hij meespeelt in de Postcodeloterij. Al jaren. Je zegt daar één keer ja tegen, en dan denk je er verder nooit meer over na. Het geld wordt automatisch afgeschreven, en wat kost het nou helemaal.

Gerrit Spijker was niet speciaal naar de sigarenboer gefietst om een lot te kopen. Welnee. Hij was er het erf niet voor afgeweest. En dan opeens hoor je: de winnende postcode heeft deze keer het nummer 7688. Zijn postcode dus, in het Twentse Daarle - een dorp tussen Ommen en Almelo, met 1400 inwoners. Dan wordt het even spannend. Als de winnende lettercombinatie nou ook nog RH is, dan...

Dan wat?

,,Iedereen vraagt: je gaat nou zeker op vakantie?'', zegt Spijker. ,,Maar ik denk er niet aan. Een jaar of acht geleden ben ik voor het laatst weg geweest - naar Turkije of Mallorca, dat weet ik niet meer zo precies. Misschien gaan we er van de zomer een paar dagen tussenuit. Of een week. Maar nu niet.''

Varkenshouder Spijker en vriendin (23) wonen op nummer 6 op de Kruimersweg in Daarle. Het wemelt daar sinds 1 januari van de miljonairs. In het dorp zelf wonnen 107 inwoners (met 193 loten) samen 5 miljoen euro. Buiten het dorp, op de Kruimersweg, vielen de grote prijzen: samen 13,9 miljoen euro. De Jansens, van nummer 2, wonnen net als Spijker 1,3 miljoen euro. Op nummer 3, bij Espeldoorn en Wanrooy, wonnen ze 2,4 miljoen. Dan zijn er de Kleinjans. Daar zijn er in Daarle veel van, ook op de Kruimersweg; maar die van nummer 4 vielen in de prijzen en wonnen 2,5 miljoen euro. En dan is er op nummer 11 natuurlijk nog de familie Fokke: Maria (35) en Herman (37) en hun vier zoontjes. Die wonnen met hun vijf loten 6,2 miljoen euro.

Anoniem miljonair worden, dat is er bij de Postcodeloterij per definitie niet bij - daarvoor moet je bij de andere loterijen (Staatsloterij, Sponsorbingo, Bankgiroloterij, Lotto) met een spectaculaire prijzenpot zijn.

Maria Fokke heeft het intussen wel gehad, met al die tv en telefoontjes. Al die toestanden eromheen, niks voor haar. Het is niet te bevatten zo veel, die 6,2 miljoen. Ze hebben een melkveebedrijf met veertig koeien en in de melkveehouderij gaat het inmiddels al jaren slecht. Om nog iets te verdienen zou je eigenlijk 80 koeien moeten hebben. Maar of ze hun nieuwe miljoenen nu gaan gebruiken om er veertig koeien bij te kopen, daar zijn ze nog helemaal niet uit. Want dan moet je natuurlijk ook de stallen uitbreiden. Ze hebben er nog niet echt over nagedacht. Nee, ze hebben ook geen doos moorkoppen gekocht om het feit te vieren. Het geld staat trouwens ook nog niet op de rekening. Pas als dat er is, is het tijd om je af te vragen wat je ermee gaat doen. En nu wilde ze graag ophangen hoor, want het middageten staat op.

,,Om een heel praktisch voorbeeld te geven wat het uitmaakt als je zo'n prijs hebt gewonnen'', zegt Gerrit Spijker. ,,Ik ben nu aan het eind van de ochtend pas aan m'n tweede ontbijt toe. Normaal eet ik iets als ik opsta, en later op de ochtend weer. Maar vanmorgen bleek dat de waterleiding vannacht is geknapt. Op een plek onder de fundering. Daar ben ik eerst een hele tijd mee bezig geweest. Dus nu loop ik achter met m'n eigenlijke werk. Daar zou ik normaal gesproken knap chagrijnig van zijn. Maar nu: helemaal niet. Niks kan me meer chagrijnig maken. Die prijs zorgt voor een heerlijk, vrolijk gevoel. Het heeft wel wat van verliefdheid, al zit dat meer in je buik. Ik heb al een paar dagen een onverwoestbaar goed humeur.''

De prijs kon bij Spijker niet op een beter moment komen. Met zijn bedrijf, van 200 zeugen en zo'n 1000 biggen, verdiende hij al sinds een paar jaar nul komma niks. ,,Ik werkte voor niets; je teert in op je eigen vermogen. Geloof maar dat dat ellendig is. Dus ik was al een baan wezen zoeken. Ik wilde al stoppen met het bedrijf, of inkrimpen tot 100 zeugen en er een baan bij gaan zoeken. Sterker: ik had al een baan gevonden: ik kocht me in in een marketingbureau en ik zou daar een paar dagen per week als calculator gaan werken. Want ik ben nogal goed met cijfers. Officieel begin ik daar deze week. Maar nu heb ik eerst nog een paar dagen vakantie genomen. Die baas van dat kantoor belde al: wil ik nu geen groter aandeel?''

Spijker heeft ook al telefoontjes gekregen van volslagen onbekenden, uit Groningen en Friesland, die hem vroegen om lening zus of gift zo. ,,Die bellen op en leggen je hun situatie uit, dat ze vreselijk in de problemen zitten en dat het geweldig zou helpen als ze van jou... Maar daar ben ik al voor gewaarschuwd. Ik moet nog even uitzoeken hoeveel je belastingvrij mag schenken, en dat wil ik dan wel aan m'n familie geven; ik heb drie broers en drie zussen en die mogen in de prijs delen.''

Prijswinnaars van loterijen krijgen steun van hun loterij, om te leren 'om te gaan' met de grote verandering in hun leven. Maar zoals het geld nog niet op hun rekening staat, is ook die hulp bij de Daarlese miljonairs nog niet op gang gekomen. Al denkt Spijker dat hij en zijn lotgenoten eigenlijk niet zoveel steun nodig zullen hebben.

,,We zijn allemaal boer. Dan ben je natuurlijk wel gewend aan grote bedragen. Niet dat je dat geld zelf bezit, maar je gaat er wel mee om. Bij mij gaat er per maand wel 20000 euro om, en bij een melkveehouder zal dat nog meer wezen. Dus al schrik ook ik me natuurlijk rot als ik opeens ruim een miljoen win, ik ben er ook weer niet compleet van de kaart van. Als je in de fabriek werkt of op een kantoor zit, niet groter denkt dan je salaris van pakweg 2000 euro, dan zal dat wel anders zijn.''

Het plotselinge bezit van een hoop geld schijnt zo z'n eigen problemen op te roepen. In de VS verzon psychologe Jessie O'Neill een naam voor het ziektebeeld: het sudden wealth syndrome. Die kwaal is dat je je schuldig gaat voelen omdat je opeens zoveel meer geld hebt dan je omgeving, en tegelijk geïrriteerd bent omdat die omgeving je dat inpepert, of een beroep op je doet. De oplossing: leer om je niet schuldig te voelen, neem geen snelle besluiten, en zorg dat er iemand is met wie je erover kunt praten. Volgens O'Neill is het verstandig om eenderde van het fortuin op te sparen, eenderde uit te geven en eenderde weg te geven.

Spijkers filantropische voornemens zijn bescheidener. Hij neemt zich voor om ook nu nog in een loterij te blijven meedoen, ,,maar dan nu niet meer om er zelf beter te worden, maar om het goede doel te blijven steunen''.

Gea Jansen (37) speelde al vier jaar maandelijks met één lot in de Postcodeloterij, voor 6 euro 25. ,,Dat deed ik eigenlijk meer voor het goede doel''. Ook zij en haar man Jan hebben een melkveebedrijf, met 45 koeien. ,,Ik was op mijn werk en Jan belde dat we misschien in de prijzen zouden vallen. Ik dacht dat dat om 1000 gulden zou gaan - ik denk nog steeds in guldens. Het leek me onwaarschijnlijk dat we zouden winnen. En dat het zoveel zou zijn, dat had ik ook nooit gedacht. Ze zeggen dat het winnen van een loterij pas later tot je doordringt.''

Bea Post, die de winnaars van de Postcodeloterij begeleidt, bevestigt dat. ,,Mensen die 25000 euro winnen reageren vaak leuker dan wie een miljoen of meer wint. Wat je met 25000 euro kunt doen, daar hebben mensen onmiddellijk een voorstelling van: die badkamer kopen, of die auto, of die verbouwing betalen. Bevatten dat je een miljoen of meer wint, dat duurt langer. Als na de eerste maand de rente wordt bijgeschreven, dan ontstaat vaak pas het eerste begrip.''

Ze maakte nog niet mee dat enorme bedragen de winnaars uit het veld slaan. Dat komt, denkt ze, doordat haar loterij hen van meet af heeft begeleid. ,,Het leeuwendeel van de mensen wil die begeleiding wel. Het zijn niet per se diepgaande gesprekken. Zullen we een geheim nummer nemen? Moeten de kinderen die krantenwijk blijven lopen? Zullen we nu voor onszelf beginnen? Het is eigenlijk meer dat je iemand bent die niet vindt dat ze zeuren.''

Op de Kruimersweg wonen ook een paar mensen die niets hebben gewonnen - omdat ze niet aan de loterij meededen. Zoals de gereformeerde emeritus-predikant Fernhout en zijn echtgenote. ,,Wij kopen geen loten; dat is een principekwestie. Want wij hebben hogere doelen in het leven dan het winnen van een loterij'', zegt mevrouw Fernhout krachtig. Heeft ze dan iets op loterijen tegen? ,,Dat moet iedereen voor zichzelf weten,'' zegt ze. ,,We gunnen het de winnaars wel. Had ik een winnaar mogen aanwijzen, dan zou ik de Fokkes hebben aangewezen. Als ik het iemand gun, dan hen wel. Twee jaar geleden is hij met loeiende sirene naar het ziekenhuis vervoerd, na een herseninfarct. Ze hebben heel wat meegemaakt, dus die gun je zo'n prijs.''

Gea Jansen heeft nog geen, al dan niet openlijke, jaloerse reacties meegemaakt. Al dagen heeft ze stromen visite en brengt de post felicitaties, maar venijniger dan 'dat kan jij wel betalen zeker?' zijn de opmerkingen nog niet geworden. ,,Maar jaloezie merk je misschien ook niet zelf. Jaloerse praatjes, die houden mensen meestal achter je rug.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden