Lot Eerste Kamer in handen van staatscommissie

De Eerste KamerBeeld anp

Het kabinet is bereid een staatscommissie in te stellen, die moet gaan adviseren over de vraag of er twee Kamers moeten blijven in de volksvertegenwoordiging. En, zo ja, hoe die Kamers zich tot elkaar moeten verhouden.

Premier Rutte zegde zijn medewerking gisteren toe tijdens de Algemene Beschouwingen in de Eerste Kamer. De fractievoorzitters in beide Kamers krijgen van het kabinet nu de mogelijkheid om tot een gezamenlijke opdracht te komen voor die staatscommissie en om na te denken over de samenstelling. Uiteindelijk, aldus Rutte, zal de commissie worden ingesteld als ook het kabinet achter de adviesopdracht staat.

Slepende discussie
De fractievoorzitter van de VVD in de senaat, Loek Hermans, herstartte dit weekeinde de al jaren slepende discussie over de verhouding tussen de beide Kamers. Volgens hem is er geen plaats meer voor de senaat als het politieke primaat van de Tweede Kamer niet erkend wordt. De Eerste Kamer wordt politiek belangrijker nu het kabinet-Rutte daar niet kan bouwen op een meerderheid.

Hermans kreeg gisteren meer steun van andere fracties, nadat hij duidelijk had gemaakt dat de actuele politieke situatie voor hem niet leidend is.

De fractievoorzitters in de Eerste Kamer overlegden in de wandelgangen en kwamen tot een compromis. Niet het hele politieke stelsel dient onder de loep genomen te worden. In dat geval zou ook weer geadviseerd moeten of kunnen worden over zaken als het referendum of een al dan niet in te voeren kiesdrempel. De opdracht wordt beperkt tot de vraag of het parlement ook in de toekomst uit twee Kamers moet bestaan. Rutte nam die wens onmiddellijk over.

Zeldzaam
De instelling van een staatscommissie komt niet al te vaak voor en al helemaal niet als het gaat om advisering over het politieke stelsel. De laatste staatscommissie was de commissie-Thomassen, die in 2010 adviseerde over een herziening van de Grondwet.

Die commissie stelde voor de rechter de mogelijkheid te geven wetten te toetsen op de Grondwet. Dat kan nu niet, alleen het parlement heeft dat recht en dat is een van de belangrijkere redenen dat de Eerste Kamer nog bestaat. Het toenmalige eerste kabinet-Rutte weigerde de adviezen op te volgen.

Daarvoor adviseerde de commissie-Biesheuvel begin jaren tachtig over de mogelijkheden de kiezer meer invloed te geven op de beleidsvorming. De commissie adviseerde over tal van onderwerpen, zoals de kabinetsformatie, de invoering van het referendum en het volksinitiatief. Van invoering van de adviezen is het nooit gekomen.

De mogelijkheid dat er opnieuw een staatscommissie komt, is dan ook geen garantie dat er binnen afzienbare tijd iets verandert in het parlementaire stelsel. Een aantal partijen heeft geen enkele behoefte aan verandering, zoals de CDA-­fractievoorzitter in de Eerste Kamer, Eelco Brinkman, gisteren omstandig duidelijk maakte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden