'Losse motor: nieuw onderzoek Bijlmerramp nodig'

AMSTERDAM - Naar aanleiding van zijn bevindingen over een loshangende motor bepleit de Amsterdamse fysicus dr. P. Latour een nieuw onderzoek naar de oorzaak van de ramp met de Boeing 747 van El Al.

VINCENT DEKKER

Hij sluit daarmee aan bij een verzoek van B. Baksteen, voorzitter van de vakbond voor verkeersvliegers, in oktober 1993 bij het zien van een foto van de scheefhangende motor. Baksteen vindt dat de foto door een onafhankelijke instantie moet worden onderzocht.

Zo'n onderzoek werd door de onderzoekers van de Rijksluchtvaartdienst (RLD) echter onnodig geacht. De leider van het onderzoek, ir. H. Wolleswinkel, is bij de RLD directeur van de dienst Luchtvaartinspectie. Zijn dienst moet er op toezien dat vliegtuigen die van Schiphol vertrekken, luchtwaardig zijn. Als Latour gelijk heeft, was dat bij de El Al-machine beslist niet het geval.

Latour begon zijn onderzoek toen hij in oktober 1993 de foto op de tv en in kranten zag. De foto is enkele uren voor de ramp gemaakt door vliegtuigspotter Erik Zwart, toen de El Al-machine op Schiphol aankwam. De vader van zijn vriend en medespotter Michael Bertholet, beroepsfotograaf Louis Bertholet, meende ernstige roestplekken op de motoren te zien en stelde de fotoserie beschikbaar aan de RLD.

De onderzoekers zagen niets in de roestplekken maar merkten wel op dat motor 3 scheef leek te hangen en vroegen meer afdrukken van de foto's. Een jaar na de ramp deden ze het scheefhangen af als het gevolg van een afwijking in de cameralens. Bertholet vertrouwde dat niet en zocht de publiciteit, waarop Latour zich bij hem meldde.

Na ruim een jaar onderzoek aan de foto's heeft Latour Bertholet gelijk met zijn vermoedens: niet de lens was fout maar de ophanging van motor 3. De op de foto's zichtbare hoek van zeven graden tussen de motoren 3 en 4 werd door Latour, na correcties in verband met de positie van de spotter, uiteindelijk op drie graden bepaald. Op controlefoto's van andere 747's, gemaakt met dezelfde camera vanuit dezelfde positie, werden meestal hoeken gevonden van 0,1 graad en maximaal van 0,2 graad.

De oorzaak van het scheefhangen van motor 3 van de rampjumbo zoekt Latour in een gescheurde diagonal brace, een van de stangen waarmee de motor aan de vleugel zit. In het rapport dat Latour en Bertholet de Tweede Kamer vandaag aanbieden, hebben zij een foto opgenomen van die gebroken stang. De foto is gemaakt door een anonieme onderzoeksmedewerker toen de restanten van de Boeing in een hangar op Schiphol bijeen werden gebracht.

Volgens de officiële lezing is de stang pas gebroken nadat zeven minuten na de start vanaf Schiphol een veiligheidspen (fuse pin) verkeerd is gebroken. Maar het scheefhangen van de motor een paar uur eerder kan volgens Latour slechts betekenen dat de stang toen al kapot moet zijn geweest. RLD-medewerkers hebben aan Bertholet verklaard dat in 747's wel vaker gescheurde diagonal braces zijn gevonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden