Londen groeit uit tot een tweede Jeruzalem

De Ahavas Torah-synagoge in Londen. Beeld afp
De Ahavas Torah-synagoge in Londen.Beeld afp

Ze worden steeds talrijker, de Franse joden die het antisemitisme in hun land ontvluchten. Maar ondanks het appèl van premier Netanyahu gaan ze lang niet allemaal naar Israël. Londen blijkt ook populair.

Bespuugd worden, nageroepen worden op straat, het risico dat je doelwit wordt van een aanslag door een moslimextremist: joodse organisaties in Frankrijk weten wel hoe het komt dat een deel van hun achterban de afgelopen jaren de biezen pakte.

Sommigen voelen zich in de republiek niet meer veilig. En dus doet een groeiende groep aan 'alia': ze trekken naar het zuiden, naar Israël. Maar een deel van die emigranten gaat dus juist de andere kant op, blijkt nu uit tellingen van de Conferentie van Europese Rabbijnen. De afgelopen twee jaar zijn er volgens het orgaan zo'n 5000 Franse joden naar Engeland verkast.

Hoeveel dat er waren in voorgaande jaren is niet helemaal duidelijk. Toch, zo zeggen de rabbijnen in de New York Times, is er geen reden om aan de trend te twijfelen. Alles wijst er volgens hen op dat Londen de belangrijkste Frans-joodse uitvalsbasis is geworden. In synagogen vind je steeds meer Fransen. En op joodse scholen is nu de helft van de nieuwe aanmeldingen Frans. De rabbijnen schatten dat er van de half miljoen joden met een Frans paspoort nu zo'n 25 duizend in Londen wonen.

Dichterbij dan Jeruzalem, en minder gedoe
De populariteit van de stad is makkelijk te verklaren: hij is dichtbij, biedt meer werkgelegenheid dan op de meeste plaatsen in Frankrijk en je hebt er geen visum nodig. Bovendien spelen sommige Londense synagogen in op hun komst. Zo houdt de Western Marble Arch-synagoge nu speciale bijeenkomsten voor sefardische joden, van wie er veel Frans zijn.

Ook niet onbelangrijk: de meeste Britten kijken niet vreemd op als ze een man met pijpenkrullen en een zwarte hoed tegenkomen. De Franse regering verwacht van burgers dat ze hun geloof zo veel mogelijk thuis laten, maar in Londen mogen ze op straat wel kleur bekennen. "In Frankrijk kun je niet goed laten zien dat je joods bent", tekende Newsweek begin dit jaar al op uit de mond van emigrante Sabine Zeitouni. "We moesten wel verhuizen, wilden we onze kinderen veilig laten opgroeien."

Wel legt Londen het qua populariteit nog steeds af tegen Israël. Dat trok in 2013 nog tussen de 3000 en 3500 Franse joden, en in 2014 bijna een keer zo veel: 7000. Vorig jaar was de groep opnieuw iets groter: 7800 mensen.

Zij worden aangemoedigd door de Israëlische premier Netanyahu. "De staat Israël is uw thuis", zei hij vorig jaar in reactie op de aanslagen op de Charlie Hebdo-redactie. Hij richtte zich tot 'alle Joden in Frankrijk en Europa'. "Alle Joden die naar Israël willen emigreren, zullen hier hartelijk en met open armen worden verwelkomd." Daarmee schopte hij overigens tegen het zere been van zijn Franse collega Hollande. "De mensen zijn Fransen", benadrukte die. "Ze houden van Frankrijk en hun plaats is uiteraard in Frankrijk."

Meldingen van antisemitisme blijven toenemen
Of joden het net zo ervaren als hun president is sterk de vraag. Het aantal meldingen van antisemitische incidenten zit al jaren in de lift. In 2013 waren het er nog 423, in 2014 al 851.

Veelbesproken is het experiment dat journalist Zwika Klein van de joodse nieuwszender NRG vorig jaar deed. Hij liep een aantal uur met een keppeltje en een verborgen camera door verschillende buurten in Parijs. Aanvankelijk verliep dat zonder problemen, maar toen hij in buurten kwam waar veel moslims woonden, werd hij nagekeken, bespuwd en uitgemaakt voor 'hond'. Kleins conclusie: je bent als Franse jood niet constant in gevaar, maar op sommige plekken kun je beter niet komen.

Niet dat je als jood in Londen geen enkel gevaar loopt. In tegendeel zelfs, als we de statistieken mogen geloven: het aantal antisemitische incidenten (variërend van bedreigingen op sociale media tot fysiek geweld) ligt in de stad zelfs net iets hoger. Maar, zo zeggen de Franse joden die de Times sprak, die agressie manifesteert zich wel op een heel andere manier. In het dagelijks leven krijgen ze er niet veel mee te maken. In Londen kunnen ze wél met een keppeltje over straat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden