Lome zon, brandende hitte

Wie zoekt naar een zoeter leven, moet zuidwaarts trekken. Maar niet te ver: Afrika is gevaarlijk. Dertien boeken over mythe en realiteit van het Zuiden.

Goethe: Italiaanse reis (1786) Als iemand van Zuid-Europa een chic reisdoel heeft gemaakt is het Goethe. De schrijver doet uitgebreid verslag van de kunstschatten en de landschappen die hij er tegen komt: decor en erfenis van de klassieke tijd.

Joseph Conrad: Hart der duisternis (1899) Canonieke roman waarin Europeanen over de rivier de Kongo de donkere binnenlanden van Afrika binnenvaren. Vaak beschouwd als symbool voor de reis naar de donkere kant van de menselijke geest. De asscociatieketen van donker, barbaars en Afrikaans wekte ook veel kritische reacties.

E. M. Forster: Een kamer met uitzicht (1908) Engelse romancier zet de verstarde Engelse samenleving van toen tegenover het vrijere leven dat de heldin in het lieflijke Toscane ontdekt.

Louis Couperus: Blanke steden onder blauwe lucht (1910) Bundeling impressies van de kunstschatten die Couperus in Italië bewonderde.

Paul Bowles: The Sheltering Sky (1949) Klassieke roman over Amerikaanse echtelieden die hun relatie hopen te redden met een reis naar Marokko, maar hun romantische ideeën (en huwelijk) zien stranden in een land dat veel vreemder en gevaarlijker is dan ze voor mogelijk hadden gehouden.

Albert Vigoleis Thelen: Het eiland van het tweede gezicht (1953) Schelmenroman die zich afspeelt op het eiland Mallorca. Dankzij de recente vertaling van Wil Boesten beleefde het aanstekelijke autobiografische boek een revival.

Tomasi di Lampedusa: De tijgerkat (1957). Geen reisboek, maar wel een klassieke roman over zuidelijke indolentie, gedrenkt in een decor van lome Siciliaanse hitte. Een adellijke verteller ziet anno 1860 met lede ogen aan hoe Italië, en vooral de traditie die de familie hoog hield, door toedoen van Garibaldi razendsnel afkalft richting moderniteit.

Sir Wilfred Thesiger: Woestijnen van Arabië (1959) Legendarisch verslag van een reis door het 'lege kwartier', de immense woestijn in Oman, Saoedi-Arabië en Jemen. Met veel aandacht voor de nomadische woestijnbewoners.

Lieve Joris: Terug naar Congo (1987) Bijzonder beeldend reisverslag. Lieve Joris trekt anno 1985 door Congo, maar ook door het Zaïre van Mobutu. In een roestige boot vaart ze de Zaïrestroom op, het hart van Afrka binnen.

Cees Nooteboom: De omweg naar Santiago (1992) Nooteboom meandert door de authentieke, relatief onbekende Spaanse binnenlanden, peinst over historie en landschap en gaat op zoek naar een restaurant waar hagedis wordt geserveerd. Nog altijd één van zijn mooiste reisboeken.

Paul Theroux: Dark Star Safari (2002) Theroux reisde van Caïro naar Kaapstad, en boekstaafde zijn teleurstelling over het continent dat zijn hoop op een beter bestaan ná de dekolonisatie verloren heeft. In zijn recente roman 'De Benedenrivier' (2012) schetst hij heel scherp het failliet van de westerse hulpverlening. (Bespreking van het nieuwe Afrika-boek van deze auteur: zie pagina 32).

Juli Zeh: Nultijd (2013) Filosofische roman steekt de draak met de illusoire gedachte dat een vlucht naar het zonnige Zuiden de oplossing is voor existentiële problemen. Duitse drop-out wordt duikleraar op de Canarische eilanden, maar de komst van een Duits stel verstoort de idylle.

Petros Markaris: Nachtvlinder (2013) Thriller. Tien jaar geleden tierde de corruptie al flink in Griekenland. Politieman Kostas Charitas neemt vakantie op een van de fraaie eilanden, maar hij wordt al snel bij een lijk geroepen en zal, eenmaal terug in Athene, vooral moeten strijden tegen onwillige superieuren en marchanderende politici. Als hij tenminste niet in de hitte in de file staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden