Lol en verdriet in Helmond

Het gemeentemuseum Helmond toont foto's die de Brit Martin Parr maakte van het carnaval. Plus een bloemlezing uit zijn andere werk.

Een mollig meisje in een pluchen konijnenpak met een biertje in haar hand, los van de mensenmassa. Het is een foto uit de serie 'Carnaval in Helmond' die fotograaf Martin Parr in opdracht van het Gemeentemuseum Helmond maakte, als extraatje voor de tentoonstelling 'Assorted Cocktail' met een selectie van Parrs werk van 1983 tot nu.

Parr fotografeert vooral de middenklasse, massacultuur en vrijetijdsbestedingen. Zijn toelating (in 1994) tot het gerenommeerde fotoagentschap Magnum, dat wereldwijd belangrijke historische gebeurtenissen en personen vastlegt, was dan ook niet onomstreden. Parrs eerste serie die hij maakte als volwaardig Magnumfotograaf, 'Small World', was een commentaar op het opkomende massatoerisme. Een van de oprichters, Henri Cartier-Bresson, liet hem bij de opening weten dat hij soms dacht dat Parr van een andere planeet kwam. Parr reageerde nuchter op het commentaar: "Ik snap je zorgen, but why shoot the messenger?"

Schoothondjes met zonnebrillen, slecht gelakte nagels, saucijzenbroodjes en insecten op zoetigheden werden Parrs volgende onderwerp in de serie 'Common Sense'. Daarin legde de fotograaf met gevoel voor ironie de meest treurige kanten van het consumentisme van de jaren negentig vast in de prachtigste, kleurrijkste foto's.

Dit jaar fotografeerde Parr vier dagen lang in Keiestad of Keijebijtersstad, zoals Helmond tijdens carnaval wordt genoemd. Hij begon om negen uur 's ochtends en ging door tot twaalf uur 's avonds. Van twaalf tot één stelde hij de foto's op zijn laptop veilig. De enige pauze die hij nooit oversloeg, was om vier uur 's middags voor een kop thee, vertelt conservator Frank Hoenjet. Het resultaat is een tentoonstelling van 31 fotoafdrukken, aangevuld met een diashow van nog eens 99 foto's.

Even nam Parr voor 'Carnaval in Helmond' een kijkje in de drukke cafés in het centrum. Daar vond hij het maar niks, vertelt conservator Frank Hoenjet, die Parr assisteerde. Hoe meer er gedronken werd, hoe groter het Facebookprobleem: de carnavalsvierders maakten constant foto's om te delen met hun digitale vrienden. Poserende mensen die dolgraag wilden laten zien hoe ze het naar hun zin hadden, waren niet wat Parr zocht.

Daarom liet Parr de volle kroegen al snel links liggen en richtte zich in plaats daarvan op kleine feestzaaltjes. Naast het grote stadscarnaval, vierden de Rampetampers, Olietrappers en dertien andere carnavalsverenigingen in feestzaaltjes hun eigen wijkcarnaval.

"Prachtig" vindt Bert Kuijpers de serie. Hij kan het weten, want hij is voormalig 'Uupper', rector van de Helmondse Carnavalshogeschool. Hij was van jongs af aan actief betrokken bij het Helmondse carnaval. Zelf heeft Kuijpers thuis een foto die Parr van hem maakte. "Niet lachen", doet hij de fotograaf na. De essentie van carnaval heeft de Britse fotograaf goed weten vast te leggen, vindt Kuijpers: de uitbundigheid van de feestgangers enerzijds en de triestheid van wie er een beetje buitenstaan anderzijds.

'Carnaval in Helmond' laat geen praalwagens zien, maar mensen die zich losmaken van het feestgedruis. Een man haalt een kroketje uit de muur, fanfaremuzikanten eten een frietje na het spelen. Twee 'huppeldepuppekes', zoals dansmariekes in het Helmonds dialect heten, oefenen danspassen in strakke balletpakjes waarin de contouren van hun buik zich duidelijk aftekenen. Al te dronken mensen staan er niet op, daarvoor respecteert Parr zijn onderwerpen te veel, vertelt conservator Hoenjet.

Parr isoleert graag details. De blauwe haarstrikjes van de dansmariekes. Tijdens de carnavalsmis het enige jongetje in prinsenmantel, tussen donker geklede vrouwen. De grote klodder mayonaise van het frietje dat een meisje in haar mond steekt. Juist uit die details blijkt Parrs gevoel voor humor: in een foto van een polonaise door de supermarkt lijkt Prins Carnaval te kijken naar een flesje koffiemelk dat bijna uit de schappen valt. Op een foto van vijf tieners die op klapstoeltjes langs de weg zitten, draagt de jongen die zelfbewust de camera in kijkt, een blootpak met een netpanty.

Parr maakt contact met zijn onderwerpen, komt dichtbij, maakt een grapje en fotografeert dan wat hij belangrijk vindt. In de documentaire 'The Magic Moment' van Hank Onrust, die ook in het museum te zien is, zegt Parr: "Ik maak fictie uit realiteit". Zijn foto's hoeven niet waarheidsgetrouw te zijn. Misschien was het meisje in het pluchen konijnenpak niet zo eenzaam als ze er op de foto uitziet.

Assorted Cocktail
'Assorted Cocktail' is tot en met 16 september te bezichtigen in de Boscotondohal van Gemeentemuseum Helmond.

Iedere vrijdag om 11.00 is er een gratis rondleiding door de tentoonstelling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden