Lokt China zwakke landen in de val met leningen?

De Chinese president Xi Jinping brengt een toast uit bij de opening van een top over de Nieuwe Zijderoute. Beeld EPA

China verstrekt forse leningen aan landen die meedoen aan de Nieuwe Zijderoute. Zorg dat die schulden betaalbaar blijven, zegt het IMF. Critici spreken van ‘roofzuchtige financiering’. 

Op de Chinese top voor de Nieuwe Zijderoute gaat het deze dagen over duurzaamheid. Daarmee wordt niet alleen het klimaat bedoeld. Het gigantische infrastructuurproject Belt and Road, waarmee China sinds 2013 een wereldwijd netwerk van havens en spoorverbindingen aanlegt, heeft meerdere landen in financiële problemen gebracht. De miljardenleningen die China verstrekt, zijn soms een te zware last. Onhoudbaar en dus niet duurzaam.

Pakistan, dat in grote financiële problemen verkeert, heeft enorme verplichtingen uitstaan bij China. Premier Imran Khan erfde van zijn voorganger een stapel projecten ter waarde van 62 miljard dollar. Daarvan is nu zo’n 19 miljard afgerond of in gang gezet. Pakistan moet China hiervoor de komende twintig jaar al 40 miljard dollar betalen, meldde The Wall Street Journal onlangs. En de schatkist is vrijwel leeg.

Vliegveld

Nieuwe regeringen in Maleisië en op de Malediven klaagden over de hoge schulden bij China. Sierra Leone annuleerde een Chinese lening van 400 miljoen dollar voor de aanleg van een vliegveld. Sri Lanka raakte in 2016 een haven kwijt aan China, omdat het zijn schulden niet langer kon betalen. 

“De geschiedenis heeft ons geleerd dat niet goed geleide investeringen in infrastructuur voor een problematische toename in schulden kunnen zorgen”, zei Christine Lagarde, topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds op de top in Peking, die wordt bijgewoond door leiders van zo’n veertig landen. De Nieuwe Zijderoute moet duurzaam zijn, in alle opzichten, zei ze. “Gelukkig neemt de Chinese overheid enkele stappen om hiervoor te zorgen.”

Ze benadrukte dat de Nieuwe Zijderoute ook veel kansen biedt. De Britse minister van financiën Philip Hammond beaamde dat en zei in Peking dat het Verenigd Koninkrijk graag meewerkt aan dit buitengewone en ambitieuze project met enorme potentie.

China ontkent dat het landen in de val probeert te lokken. De Chinese president Xi Jinping benadrukte in zijn toespraak op de top dat er meer aandacht komt voor betaalbaarheid en duurzaamheid van de investeringen. Volgens de South China Morning Post is dat een belangrijk thema in de verklaring die de deelnemende landen zaterdag uitbrengen.

Roofzuchtige financiering

De Verenigde Staten zijn scherp in hun kritiek. ‘Loan to own’, noemde Mark Green de Chinese praktijken als baas van USaid, het Amerikaanse agentschap voor internationale ontwikkeling. Eerst geld uitlenen, dan de tent overnemen. “Wat China doet, noem ik geen ontwikkelingswerk. Het is roofzuchtige financiering, ze willen strategische bezittingen en grondstoffen bemachtigen”, zei hij.

Een manier om die Chinese invloed te remmen, is landen met een zwak bestuur te adviseren over de contracten die ze tekenen. Zo pakten de VS het aan met ­Myanmar. China had voorgesteld een haven van 7,3 miljard dollar te bouwen bij het stadje Kyaukpyu. De overheid vond, na advies van Usaid, dat het wel wat minder kon. De kleinere haven kost 1,3 miljard. Uitbreiden kan altijd nog.

Probeert China zwakke landen zijn wil op te leggen? Het Amerikaanse onderzoekscentrum China-Africa Research Initiative van de Johns Hopkins University stelt op basis van onderzoek dat het probleem wordt overschat. Ook Westerse banken zijn verantwoordelijk voor de schuldproblemen van Afrikaanse landen.

En Sri Lanka? Dat zat al diep in de schulden. Van de totale buitenlandse schuld was slechts een tiende Chinees.

Lees ook:

Nieuwe Zijderoute zet het Kazachse platteland buitenspel

Op het platteland van het Kazachstan wordt letterlijk druk aan de weg getimmerd. De Nieuwe Zijderoute moet het land voorspoed brengen, maar niet iedereen profiteert.

Italië wil meedoen met de Chinese Nieuwe Zijderoute, tot ongenoegen van de VS

Italië vreest de Middellandse Zee te verliezen aan Griekenland. Het wil daarom met China samenwerken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden