Lokale politiek blijft vooral een mannenzaak

Stadhuis in Rotterdam.Beeld anp

Vrouwen zijn in gemeenteraden sterk ondervertegenwoordigd. Partijen doen er alles aan vrouwen te werven voor de verkiezingen in maart 2014. Ondertussen is er alweer een nieuwe groep die extra aandacht vraagt: jongeren. Want lokale politici worden snel grijzer.

Vooraf en achteraf kreeg Wanda Dijkstra uit Amersfoort nog wel bozige opmerkingen over de politieke avond die ze organiseerde alleen voor vrouwen. Mannen vonden het raar dat ze een aparte bijeenkomst op touw zette om vrouwen te interesseren voor de gemeentepolitiek. Dat is toch helemaal niet meer nodig, zeiden ze tegen Dijkstra. "Maar de cijfers spreken boekdelen", vindt zijzelf.

In gemeenteraden zitten minder vrouwen dan mannen. In 2010 was 27 procent vrouw, in 1998 23 procent. In Amersfoort zijn er van de 39 raadsleden elf vrouw. Dat de fiftyfifty nog ver uit het zicht is, is niet alleen een probleem van haar partij, de PvdA, dacht Wanda Dijkstra (41), oud-voorzitter van de PvdA in Amersfoort. Daarom organiseerde ze een avond voor de lokale afdelingen van alle partijen die in Amersfoort actief zijn. Zij nodigden hun vrouwelijke leden uit en zie, er kwamen er vijftig opdagen. Ze kregen presentaties over het raadswerk, over actief worden in een politieke partij, er werd besproken hoe ze werk, gezin en politiek konden combineren. Voor vrouwen, zo is in Amersfoort de ervaring, een lastiger punt dan voor mannen. Hoeveel vrouwen zich bij hun partij hebben gemeld voor een plek op de lijst weet Dijkstra niet. Maar ze heeft wel gehoord dat de vrouwen die er waren het heel erg leuk hadden gevonden, en nuttig bovendien.

Inzetten op vrouwen
De SP was er niet. Het is niet dat de partij er zo trots op is dat ze twee mannen en nul vrouwen in de raad heeft, zegt voorzitter Bets Beltman (60). Maar de SP werft alleen onder mensen die al langer actief zijn. Dat zijn mannen en vrouwen, en 'helaas' melden zich ook dit keer weer meer mannen dan vrouwen voor de kandidatenlijst. Persoonlijk denkt Beltman, die zelf tien jaar in de raad zat, dat vrouwen graag wat 'resultaatgerichter' werk willen doen in wijken en buurten, dan vergaderen in het stadhuis over oplossingen die vaak nog lang op zich laten wachten. En daar komt trouwens nog heel praktisch bij: kwaliteit gaat boven alles, daarna komt sekse.

Dat is ook de lijn die ze van het partijbureau te horen krijgt, zegt Beltman. En dat is precies de lijn van andere partijen. Kwaliteit, daar draait het om. Maar in Lokaal Bestuur, het landelijke blad voor de lokale PvdA, is wel geadviseerd speciaal in te zetten op vrouwen. Want vrouwen en mannen hoeven sinds een paar jaar weliswaar niet meer om en om op de PvdA-kandidatenlijsten te staan, de lijst moet wel ongeveer voor de helft uit vrouwen bestaan. Ook zijn er extra trainingen voor vrouwen, en scoutingprogramma's. De landelijke VVD laat de eigen afdelingen vrij, maar ook de liberalen willen wel graag dat de lijst een afspiegeling is van de plaatselijke bevolking. Dat is ook gezegd bij de landelijke VVD-collegetoer, bezocht door 1200 potentiële raadsleden.

Vrouwen hebben wel wat extra aansporing nodig, merkt Marjet van Baggum (48), voorzitter van de PvdA in Amersfoort. Ze melden zich minder uit zichzelf. En ze worden ook vaker dan mannen afgeschrikt door de tijd die het raadswerk kost - gemiddeld zo'n vijftien uur per week en in een grote gemeente als Amersfoort al gauw twintig (voor ruim 1700 euro bruto). Ook moet ze nogal eens aan vrouwen duidelijk maken dat politiek misschien niet zo gezellig is als ze willen, maar dat het wel interessant werk is en als het meezit zelfs zo leuk dat het verslavend is.

Raadsleden steeds ouder en merendeels manBeeld Trouw. Bron: VNG

Gebrek aan jongeren is het volgende probleem
Het gebrek aan vrouwen in de (lokale) politiek is al sinds de tweede feministische golf een punt van zorg. De meeste politieke partijen willen, nadat gastarbeiders allochtonen werden, wel een paar nieuwe Nederlanders op de lijst. En nu de solidariteit tussen generaties volop in debat is, richten politieke partijen hun zoeklicht op de jongere. De cijfers spreken ook in dit verband voor zich. Het gemiddelde raadslid was in 1998 ruim 49, in 2010 51 en een half en na tussentijdse vervanging was in 2012 de leeftijd al gestegen tot ruim 53. In kleine gemeenten zijn politici nog ouder (ruim 55), in grotere steden zijn ze net de 48 voorbij.

Het CDJA, de jongerenorganisatie van het CDA, heeft een speciale training voor jongeren tussen de achttien en dertig jaar die graag een plekje willen op een kandidatenlijst voor volgend jaar maart. Ze leren te lobbyen en netwerken, ze krijgen de kneepjes van het campagne voeren onder de knie, ze worden ingevoerd in het gedachtengoed van het CDA. Zeventig CDJA'ers hebben zich gemeld voor de masterclass.

In Amersfoort ligt de gemiddelde leeftijd iets boven de 49, onder het landelijk gemiddelde, maar boven het gemiddelde van de grote stad. Er is, analoog aan de vrouwenbijeenkomst, nog geen jongerenmeeting geweest. Wanda Dijkstra, die de vrouwenavond voor haar rekening nam, gaat hem niet organiseren; met het 'jongerending' is ze nog geen moment bezig geweest.

De verdeling tussen mannen en vrouwen ligt overal overheen, zegt ze, als dat geregeld is, dan komt de rest vanzelf. Het CDA in Amersfoort prijst zich gelukkig met een paar actieve jongeren. De fractie is gemiddeld in de veertig, met één uitschieter naar de zestig. Voorzitter Armand Schins vindt het prima gericht aandacht te besteden aan jongeren. Maar gelet op de samenstelling van de fractie, waarschuwt hij lachend dat de partij niet moet doorschieten. Ouderen zijn immers een machtige kiezersgroep, ook zij willen zich vertegenwoordigd zien.

 
De CDA-fractie in Amersfoort is gemiddeld in de veertig, met één uitschieter naar de zestig.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden