Lokale brouwers veroveren Nederland

Roland Boschman in zijn brouwerij D'n Drul in Groesbeek. 'Op zaterdagen brouw ik, dan ruikt het hier helemaal naar mout.'Beeld Koen Verheijden

Nederland is helemaal terug als rijk en gevarieerd bierland. Dat is niet te danken aan de grote brouwerijen, maar aan de passie van lokale brouwers die hun droom van een eigen, ambachtelijk bier najagen.

Sinds begin 2014 zijn er in Nederland meer dan honderd biermerken bij gekomen. En dan te bedenken dat Nederland het rond 1980 moest doen met dertien brouwerijen die allemaal hetzelfde produceerden, zegt bedrijfskundige Jochem Kroezen. "Met een blinddoek om kon je het verschil nauwelijks proeven."


Groen = actieve brouwerijen opgericht voor 1-1-2009
Rood = actieve brouwerijen opgericht na 1-1-2009

Kroezen heeft aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam onderzoek gedaan naar de hernieuwde populariteit van lokale biersoorten, die opvallend is omdat Nederlanders de afgelopen jaren juist minder bier zijn gaan drinken.

De kiem van de opkomst is gelegd in de jaren tachtig, maar kwam pas deze eeuw echt goed op gang. Dat heeft onder meer te maken met internet. In de jaren tachtig konden lokale enthousiastelingen niet online zoeken naar tweedehands brouwinstallaties en op fora kennis uitwisselen. Ook profiteren de kleine brouwers van de trend naar meer biologische en ambachtelijke producten.

Dat ambachtelijke is volgens Kroezen meer dan een marketingverhaal. "In de meeste kleine brouwerijen staan de brouwmeesters en hun product dicht bij elkaar. Zo werken veel brouwers nog met de hand. Zij gooien zelf de ingrediënten in de bak."

Maar ook het verhaal rond een lokaal bier is belangrijk. 'Jopen' uit Haarlem heeft dat goed begrepen. Het biermerk verbindt het rijke Haarlemse bierverleden met de huidige flesjes witbier, extra stout en tripel.

Dat doet Jopen zo goed, dat Haarlemmers in de lokale Albert Heijn-filialen niet meer om hun eigen biermerk heen kunnen. "Dat Jopen bij Albert Heijn in de schappen staat, is een doorbraak", zegt Kroezen. "Grote supermarktketens waren altijd het domein van de grote concerns."

Nu is het niet zo dat Heineken, Grolsch en Bavaria direct bang hoeven te zijn dat lokale eenpitters hen verdringen. "De grote pilsplas blijft sterk dominant. Toch spelen lokale brouwers een grote rol bij de vernieuwing van de biermarkt. In 1980 was 99,9 procent van al het bier pils. Nu bestaat de markt voor ongeveer tien procent uit speciaalbier. Deels komen de speciaalbieren van grote brouwerijen die een kleine brouwer hebben gekocht. Maar die interesse is wel aangewakkerd door de kleine brouwerijen. De beweging komt van onderaf."

400 jaar Grolsch

Een grote bierbrouwer die zich graag als ambachtelijk profileert, is Grolsch. Komende maandag bestaat het bedrijf uit het Gelderse Groenlo 400 jaar.

Grolsch heeft vooral naam gemaakt met de beugelflesjes die al in 1897 op de markt kwamen. Sinds 2008 is Grolsch onderdeel van het SABMiller-concern uit Zuid-Afrika.

Tranen bij de eerste D'n Drul
Het was een bedrijfsuitje dat zijn leven drastisch zou veranderen. Roland Boschman werkte als technicus bij afvalverwerker AVR toen hij en zijn collega's in het Limburgse Arcen de Hertog Jan-brouwerij bezochten. Betoverd keek hij toe hoe de brouwers uit gerst, water, hop en mout een speciaalbier maakten. "Dat wilde ik ook."

Thuis ging Boschman direct aan de slag. "Ik brouwde nog in de keuken." Even kijkt hij opzij, naar zijn vrouw die in het proeflokaal de bieren uitserveert, en vertelt verder over zijn eerste zelf gebrouwen biertje. Hij nam een slok.

"Verschrikkelijk. Mijn droom viel bijna in duigen. Ik had een recept van internet gehaald, maar iets verkeerd gedaan."

Dat was zeven jaar geleden. Sindsdien heeft Boschman geleerd van zijn fouten. Samen met zijn compagnon Bas Rutten en zijn vrouw Wilma Boschman opende hij begin dit jaar zijn eigen professionele brouwerij in Groesbeek. Daar is de 46-jarige oud-technicus net zo in de weer met gerst, water, hop en mout als de tovenaars die hij eerder zag in Arcen.

De ketels staan in een proeflokaal, een soort café, maar dan zonder pils en muziek. "Op zaterdagen ruikt het binnen helemaal naar mout. Dat is de dag waarop ik brouw. Mensen vinden het fantastisch als ze ons zo bezig zien. Ze komen er dan bij staan en mogen alles vragen. Dan ben ik helemaal in mijn element. Over speciaalbieren kan ik uren praten."

Het speciaalbier van Boschman heet D'n Drul, genoemd naar de wijk waar hij vandaan komt. De eerste D'n Drul die Boschman dronk, staat hem nog helder bij. "Tranen van trots."

Als kleine kinderen zaten hij en zijn bierpartners voor de gisttank. "We zijn met zijn allen hier gaan zitten, hebben de fles geopend en, ach, wat een geweldig moment was dat."

Boschman had er veel voor opgegeven om zelfstandig brouwer te worden. Zijn baan bijvoorbeeld. Toch, bang om te falen was hij niet. Wat kon er mis gaan als je zoveel passie hebt voor speciaalbieren? "Je moet er al je liefde in leggen. Doorzettingsvermogen is ook belangrijk, want we zijn soms tot twee uur 's nachts bezig. Maar als mensen jouw product drinken en zeggen: 'lekker biertje', dan krijg je zoveel energie."

Vooralsnog gaat het uitstekend met D'n Drul en drinken de Groesbekers sneller dan Boschman kan brouwen. In de toekomst hoopt hij zijn bier ook in de rest van Nederland te verkopen. Hij ziet het Haarlemse Jopenbier als voorbeeld.

De brouwer van Jopen, Michel Ordeman, was ook zo'n man met een droom. Behalve dat zijn bier ondertussen bijna groter is dan Haarlem zelf, speelt hij de hoofdrol in de nieuwste reclamespot van Rabobank. Ook zijn vriendin komt prominent in beeld, want, zo stelt het filmpje, "we beseffen dat zij een nog veel groter aandeel heeft."

Weer kijkt Boschman opzij, naar zijn vrouw Wilma. "Ja, dat is hier ook zo. Wilma is de woordvoerder van het proeflokaal. Zij brengt de bieren aan de man en houdt de financiën in de gaten. Met mijn compagnon erbij zijn we met zijn drieën een team. Het is ons bier."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden