Logisch dat er geen tweede Borssele komt

Beeld ANP

Energiemaatschappij Delta heeft de aanvraag van een vergunning voor een tweede kerncentrale een half jaar uitgesteld. In die tijd hoopt zij partners te vinden die in een nieuwe centrale willen investeren. De kans daarop is klein.

Er is geen kerncentrale in de wereld gebouwd zonder een substantiële bijdrage van de overheid. Het besluit van minister Verhagen (economische zaken) om geen geld te steken in de bouw van een tweede kerncentrale in Borssele kan dan ook worden beschouwd als de doodsteek van het Nederlandse nucleaire avontuur. Vandaar dat het Zeeuws provinciebestuur er bij de minister op aandringt om zijn besluit te heroverwegen.

In discussies over kernenergie geldt China als lichtend voorbeeld. Met 14 draaiende kerncentrales, 25 in aanbouw, en een aantal in de planfase, lijkt China inderdaad het bewijs dat het goed gaat met de nucleaire industrie. Tegelijk is China hét bewijs dat staatsbemoeienis cruciaal is. Twee staatsbedrijven zijn verantwoordelijk voor alle ontwikkelingen.

Dit was niet wezenlijk anders in Frankrijk, het voorbeeldland uit het verleden. Staatsbedrijf Electricité de France (EDF) stond aan de basis van het huidige elektriciteitspark waarin 58 kerncentrales ruim 80 procent van alle stroom leveren. De beursgang van deze energiegigant liep in 2005 uit op een grote teleurstelling en het bedrijf verkeert nu in zwaar weer. In Groot-Brittannië hield de regering het nucleaire deel van de energiesector in de jaren tachtig zelfs buiten de privatisering van de energiesector. Ook toen hadden marktpartijen geen belangstelling.

In Nederland was de overheidsbemoeienis diffuser. De onderzoeksinstituten (FOM, Kema, ReactorCentrum Nederland) en de energiebedrijven waren geen staatsbedrijven. Maar ze waren wel afhankelijk van de overheid voor financiering (de eerste decennia voor de helft), ruimtereservering, en de afvalkosten. Daarnaast nam en neemt de overheid de onverzekerbare veiligheidsrisico's van de energiebedrijven op zich. Ze hielp de kerncentrale in Borssele ook aan afnemers. De Zeeuwse provincie, gesteund door het rijk, bood stroomintensieve bedrijven aantrekkelijke energiecontracten aan, zoals aluminiumsmelter Pechiney en fosfaatproducent Thermphos.

De voortrekkersrol van de overheid stond in die tijd nauwelijks ter discussie. Kernenergie was een veelbelovende technologie in een pril stadium, geworteld in het toenmalige toekomstbeeld. Nu is dat anders. Kernenergie zou na 65 jaar ontwikkeling op eigen benen moeten kunnen staan, in de energietoekomst van Nederland speelt kernenergie een marginale rol, if any, en de overheid laat het verder aan de markt over.

Dat marktpartijen zijn afgehaakt bij Borssele II, heeft ook een financieel-economische logica. Milieuadviesbureau CE-Delft berekende dat de kosten voor kernenergie aanzienlijk hoger zijn dan die van stroom uit aardgas, kolen (met én zonder afvang van CO2) en - voor velen verrassend - windenergie. In de nabije toekomst zullen zonne-energie en windenergie alleen maar goedkoper worden, terwijl de kostprijs van aardgas, kolen en atoomstroom verder zullen stijgen. Kernenergie is eenvoudigweg niet bestand tegen de markt.

Een grote teleurstelling voor VVD-Kamerlid René Leegte, die met kernenergie tijd wil kopen (Podium 20 december). De rente op die gekochte tijd is wel hoog: 100.000 jaar verplichte zorg voor de restproducten. Bovendien kost kernenergie ook tijd, doordat partijen minder investeren in een duurzame economie.

Naast kernenergie is in China kolen, wind én zon booming. Om onze consumptiegoederen te maken is energie eenvoudigweg niet aan te slepen. Ombuiging van deze consumptiebehoefte - naar beter, duurzamer, minder energie-intensief, en minder - is de grote opgave.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden