Lofzang op Reagan, hoe kan dat plots?

En zo vielen we plots in een lofzang op Ronald Reagan. Charles Groenhuijsen, in de jaren tachtig Journaal-correspondent in de VS, kwam bij 'Jinek' woorden tekort: "Beleefd, beschaafd, begaafd en blij." Voorts: "Reagan legaliseerde miljoenen illegalen, en sloot met de Sovjet-Unie een vergaand raketten-akkoord."

Met gêne blikte Groenhuisen terug op het beeld dat media destijds schetsten van de oud-president: "We noemden hem een B-acteur - hoe Nederlands - en vonden hem oppervlakkig en dom. Nou, ik vind die analyses oppervlakkig en dom."

In documentaires zie je al een paar jaar een herwaardering van Reagan. Dat is dus niets nieuws. Waar ik als kijker steeds mee blijf zitten is de vraag: hoe kan het dat al die schakeringen pas jaren na Reagans dood tot uiting komen? En ook: hoe dacht Groenhuijsen eertijds zelf over hem?

Ik geef toe: ik zat toentertijd, zoals zovelen, boordevol met clichés over Reagan. Ik ben dus geen haar beter. Wat ik echter, geloof ik, wel heb geleerd is: wees je als journalist bewust van framing, en vooral van het automatisme ervan. Probeer los te komen van het vooroordeel, en eerder 'voortschrijdend inzicht' te kweken, hoe tegenstrijdig het laatste ook klinkt.

Voorbeeld. De huidige paus kan in de media geen kwaad doen. Toch veroordeelde hij samen met de patriarch van Moskou het homohuwelijk. Het was amper een item. Waarom niet? Omdat de paus in een populair frame zit? Zelf dacht ik: nu hebben ze duizend jaar kunnen peinzen over iets originelers, en dan komen ze met dit. Krijgen we ook over Franciscus pas ná zijn 'troonsafstand' de nuances? Zoals bij Reagan?

Republikeinen worden na verloop van tijd opgepoetst (ja, zelfs Nixon), Democraten (Kennedy, Clinton) afgestoft. Benieuwd hoe Donald Trump ooit te boek zal staan. Nu alleen maar als rechtse houwdegen, misschien straks wel als een heel wijs staatsman. Wie zal het zeggen? Ik bedoel: waarom is het nooit normaal in de media? Waarom alles zo zwart-wit?

Van Lubbers bestaan ook allerlei frames: vrouwengek, ritselaar, wollig. Zal stuk voor stuk een kern van waarheid in zitten, maar op een gegeven moment weet je het wel, en word je benieuwd naar 'de andere Lubbers'. Welnu, die liet zich van de week zien. In 'De strijd om het einde' (KRO-NCRV) onthulde de katholieke oud-premier dat hij lid is van de NVVE. "Een mooie vereniging", vond hij. Lubbers vertelde verder dat zijn moeder 90 jaar oud genoeg vond. "Ze vroeg aan haar arts of hij wat rek in de medicijnen kon brengen. Dat kon. Wij Lubbersen kunnen goed praten." Stervenshulp, noemde Lubbers het, geen euthanasie.

In de nieuwe dramareeks van Ger Beukenkamp, 'Land van Lubbers', wordt de oud-premier fantastisch gespeeld door Guy Clemens (jong) en Huub Stapel (oud). Mimiek, motoriek en dictie, alles prima in orde. Van Agt (Ferdi Janssen) en Den Uyl (Joop Keesmaat) komen in deze AvroTros-serie nog wat minder goed uit de verf.

Ik laat de definitieve kritiek - nog drie delen te gaan - graag over aan mijn opvolger. Eén ding kan ik echter nu al zeggen: voordeel van een scenarioschrijver als Beukenkamp is dat hij binnen de grenzen van het geloofwaardige nooit vastzit aan frames.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden