Loekasjenko staat er alleen voor

Aleksandr Loekasjenko begint morgen aan zijn derde termijn als president van Wit-Rusland. Grimmiger, wereldvreemder en eenzamer dan ooit.

Een wintersportvakantie in Oostenrijk zit er volgend jaar voor bata Loeka (Vadertje Loekasjenko, zoals zijn aanhang hem noemt) niet meer in. Het Europees Parlement zal maandag nieuwe visa-verboden instellen voor dertig Wit-Russische autoriteiten, onder wie de pas herkozen president.

Het parlement riep gisteren bovendien Europese landen op Loekasjenko niet langer te erkennen als wettelijk gekozen president. Bij de frauduleus verlopen verkiezingen van 19 maart kreeg hij 83 procent van de stemmen, zijn grootste opponent Aleksandr Milinkevitsj 6 procent. Ook wil het parlement tegoeden van de president en zijn kliek in het buitenland bevriezen.

De 51-jarige Loekasjenko, aan de macht sinds 1994, gaat daarmee een moeizame derde termijn in. Het is zelfs de vraag of hij de volgende verkiezingen in 2011 haalt. Internationaal is hij eenzamer dan ooit. Zelfs Rusland, dat nog steeds van plan is een unie te vormen met Wit-Rusland, streek Loekasjenko vorige week tegen de haren in met een forse verhoging van de prijzen voor Russisch gas.

Rusland zou het liefste zien dat Wit-Rusland zich zonder grote eisen uitlevert voor een 'landenfusie'. Poetin moet, lijkt het, niets hebben van de politieke invloed die Loekasjenko in deze unie wil hebben en probeert hem dus kennelijk uit te roken. Daarbij speelt de groeiende kritiek van het westen op Poetins steun aan Loekasjenko wellicht een rol.

Maar ook in eigen land is Loekasjenko niet meer de onbetwist -en bij grote delen van de bevolking zelfs geliefd- heerser die hij in de jaren negentig was. In maart bleek hoe paranoïde en wereldvreemd zijn regime is geworden. Het openlijke geweld tegen demonstranten, het vervolgen van maatschappelijke organisaties en de economische vernietiging van onafhankelijke media bereikten een nieuwe climax.

Een sterk staaltje wereldvreemdheid toonde bij die gelegenheid ook de minister van buitenlandse zaken, in reactie op kritiek van de Navo: 'Wit-Rusland levert juist een grote bijdrage aan de veiligheid in de Euro-Atlantische gemeenschap'. En terwijl Rusland en Oekraïne welvarender worden, zal Loekasjenko's sovjet-achtige politiek zonder pijnlijke hervorming aan glans verliezen.

Tot slot heeft de kleine Wit-Russische oppositie de afgelopen weken getoond dat ze krachtiger is dan vooraf gedacht, door Loekasjenko en door de buitenwereld. Weliswaar verloor ze het op straat van het regime, maar het verzet is niet geknakt. Milinkevitsj blijkt een leider, zo schreef een analist, die 'lang houdbaar' is. Hij gaat niet tot het uiterste in provocaties, zoals zijn opgepakte en veroordeelde collega Kozoelin, hij ligt goed in het westen en roept zelfs geen grote antipathie op in Moskou.

En misschien belangrijker nog: hij heeft het politieke geduld dat revolutionairen per definitie ontberen. De oud-basketbalspeler zet zijn kaarten op het gestaag uitbreiden van zijn aanhang: “We hebben het recht niet in de wolken te blijven dromen over de onmiddellijke komst van de vrijheid.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden