Onderzoek

Lockdownleed: dertigminners kregen grootste mentale klap

null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

Dat de lockdown vandaag ten einde komt, is vooral voor twintigers goed nieuws. De laatste maanden eisten een hoge mentale tol van deze groep, blijkt uit onderzoek.

Rianne Oosterom

De mentale gezondheid van jongeren heeft een flinke optater gekregen in de eerste maanden van dit jaar. Dertigminners voelden zich in deze periode bijna dubbel zo vaak uitgeput dan gemiddeld, ook voelden ze zich vaker lusteloos en somber en sliepen ze slechter.

Op al deze terreinen scoorden ze begin dit jaar, toen er een strenge lockdown met avondklok gold, slechter dan wanneer ook in het jaar ervoor, blijkt uit een onderzoek onder 30.000 inwoners van Noord-Nederland die deelnamen aan het Lifelines-onderzoek, dat de Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG maandelijks herhaalden gedurende de hele coronacrisis. De laatste resultaten over de maand mei werden vrijdag gepubliceerd.

Over de gehele linie ervoeren Nederlanders meer mentale klachten in de eerste maanden dan gedurende het hele voorgaande jaar. Maar waar bijvoorbeeld gemiddeld 40 procent in de eerste drie maanden van dit jaar aangaf regelmatig last te hebben van lichamelijke uitputting, gold dat voor bijna 70 procent van de dertigminners.

Elke nacht woelen

Eén op de vijf respondenten gaf in die wintermaanden aan dat zij in de twee weken die voorafgingen de vragenlijsten, élke nacht lagen te woelen. Bij jongvolwassenen was dat één op de vier. Dertigminners gaven hun leven daarnaast een lager rapportcijfer, op het dieptepunt in januari een 6,4 tegenover bijna een 7 gemiddeld. Ook in de maanden daarna scoorden zij ongeveer halve procentpunt lager.

Dit lijken misschien kleine verschillen, zegt Lude Franke, hoogleraar genetica en verantwoordelijk voor de CoronaBarometer. “Maar veel mensen zijn, in welke omstandigheden dan ook, geneigd om hun leven ten minste een zeventje te geven. Als die cijfers al een klein beetje zakken, is dat dus opmerkelijk. Zeker bij de jongeren was het cijfer opvallend laag.”

Dat jonge mensen het mentaal zwaar hadden, wordt ondersteund door cijfers die de gedragsonderzoekers van het RIVM verzamelden van 55.000 Nederlanders. Uit hun laatste meting van begin mei, blijkt dat ruim 35 procent van de 16 tot 24-jarigen psychisch ongezond is (variërend van licht tot ernstig). Dit geldt voor 25 procent van de 25 tot 39-jarigen, nog altijd meer dan de gemiddelde 15 procent.

De zwaarte van de lockdown telde mee

De precieze oorzaken hiervan zijn niet helemaal helder: jongeren hebben sowieso een minder stabiele psychische gezondheid dan ouderen. Toch lijkt de zwaarte van de lockdown effect te hebben gehad, ziet Marijn de Bruin, hoofdonderzoeker bij de RIVM-gedragsunit. “Je ziet op de momenten dat de maatregelen aantrekken, het psychisch welbevinden afnemen en de eenzaamheid toenemen.”

De groep van 25 tot 39 is hierin interessant, merkt hij op. Waar zij tijdens de eerste golf nog vrij dicht op andere leeftijdscategorieën zaten, nam hun psychisch welbevinden tijdens de tweede lockdown af. Een vergelijkbare trend is zichtbaar in het RUG-onderzoek ziet Franke, specifiek als het gaat om gezinnen met kinderen. In eerste maanden van 2021 zakte het rapportcijfer dat zij hun leven gaven onder de zeven, wat tijdens de eerste lockdown niet gebeurde.

Vermoeidheid komt eruit

Kunnen we hier wat van leren voor de toekomst? De Bruin: “Bij een eventuele volgende pandemie of lock-down, weten we dan in ieder geval dat jongere doelgroepen meer getroffen worden door deze maatregelen. Daar kan dan rekening mee gehouden worden.”

In april en mei, met ingang van de versoepelingen, verbeterde het welbevinden van mensen. Hoewel het slechte slapen en de uitputting wel iets zijn toegenomen, blijkt uit het Groningse onderzoek. “Het kan best dat er een hoop vermoeidheid uitkomt van de periode die achter ons ligt, dat herken ik zelf wel met een jong gezin”, aldus Franke.

Lees ook:

Jongeren moeten leren leven met tegenslagen, ook na corona

De Nederlandse jeugd was tot voor kort de gelukkigste van de wereld, maar in coronatijd zouden jongeren er opeens alarmerend slecht aan toe zijn. Moeten jongeren niet vooral wat weerbaarder worden, vraagt pedagoog Ron Ritzen zich af.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden