Lobbyist heeft belang bij transparantie

interview | Belangenvereniging: Voorstel niet alleen voor ministers en ambtenaren, maar ook voor Kamerleden

"Als politicus heb je lobbyisten gewoon nodig", zegt Jaap Jelle Feenstra, die twaalf jaar Kamerlid was voor de PvdA. Nu is hij voorzitter van de beroepsvereniging voor public affairs, de vereniging van lobbyisten. "Je wilt je oordeel baseren op meer bronnen dan alleen de ambtenaren van het ministerie."

Feenstra werkt inmiddels in het bedrijfsleven, als 'public affairs officer' bij het Rotterdams Havenbedrijf - wat in gewoon Nederlands lobbyist is. Hij omschrijft de leden van zijn beroepsgeroep als 'behulpzame mensen'. "Het beeld is dat wij in het duister politici dingen influisteren. De werkelijkheid is helaas een stuk minder spannend. Ons werk bestaat voor het grootste deel uit het doorwerken van stapels informatie. Ons contact met een politicus bestaat er dan vervolgens uit dat we erop wijzen dat een bepaalde maatregel zus of zo kan uitpakken. Soms wordt er dan gezegd: 'O, dat is niet de bedoeling'. Service-gericht als we zijn, bieden wij dan aan: 'Ik heb hier een tekst voor een motie of amendement dat het probleem oplost'. Je draagt het aan, een politicus maakt daarna altijd zijn eigen afweging. Soms neemt hij het over, soms een deel, soms gebeurt er niets."

Soms gaat het heel goed, zoals begin november. Toen werd bekend dat ING had meegedacht over de formulering van de zogenoemde coco-aftrek in de Fiscale Verzamelwet 2014. De verontwaardiging was groot. Maar feitelijk ontstond er ophef om iets heel gewoons, volgens Feenstra. "Het mag niet verbazen dat het ministerie van financiën overleg voert en afstemming zoekt met de banken. Dat die hun expertise aanbieden om tot een deugdelijke formulering te komen, evenmin." Helemaal niets mis mee. "Het belang van de bank is duidelijk. Zolang dat zo is, is het prima. Dat Financiën vrijwel alle door ING voorgestelde wijzigingen in de wet overnam, is in mijn ogen het resultaat van een succesvolle lobby. Dat moet je niet bekritiseren. Ik zeg dan: chapeau!"

Het gaat, zegt Feenstra, pas mis als de ambtenaar of de politicus niet weet namens welke organisatie of bedrijf de lobbyist praat. Dat moet duidelijk zijn, zegt Feenstra. "Onze zeshonderd leden zijn de professionele lobbyisten van bedrijven, overheden, non-profitorganisaties en adviesbureaus. Als ik ze toespreek zeg ik altijd: 'Uw eerste zin moet zijn 'ik ben die-en-die, ik kom namens dat-en-dat en wil spreken over zus-en-zo'. Wees altijd volstrekt transparant over je belang." Er zijn er ook die dat niet doen. 'Wildplassers', noemt Feenstra ze.

Doe Feenstra maar een wet waarin het werk van lobbyisten openbaar wordt, zoals de PvdA gisteren voorstelde. Die partij wil dat bij iedere wet voortaan wordt vermeld met wie is gesproken en welke elementen uit gesprekken met lobbyisten zijn overgenomen. Minister Dijsselbloem was in het debat over de coco-regeling wel te spreken over het opnemen van zo'n lobby-paragraaf in wetsvoorstellen. Feenstra: "Als dat meteen was gebeurd, dan was ons veel reuring bespaard gebleven, waarbij toch weer onnodig een sfeer van verdachtmaking over lobbyisten is ontstaan."

Wat hem betreft mag het initiatief van zijn partij wel wat verder gaan. "Van onbegrip over lobby-contacten hebben lobbyisten last, het schaadt het imago van ons nobele werk." Feenstra wil daarom niet alleen dat de lobby-contacten van ambtenaren en ministers openbaar worden, maar ook die van Kamerleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden