Lobbyen voor een alinea in het coalitieakkoord

Maaike Hellingman-van Hooidonk, voormalig lobbyist voor Schiphol Group. Beeld Trouw
Maaike Hellingman-van Hooidonk, voormalig lobbyist voor Schiphol Group.Beeld Trouw

Lobbyisten zetten alles op alles om hun punt op de politieke agenda te krijgen. Het begin van een kabinetsformatie is daarvoor een ideaal moment.

Jos de Groot

Het is spitsuur voor lobbyisten. Of het nu milieugroepen zijn of juist industriëlen, docenten of de politie en het leger: iedereen probeert zijn punt te maken nu er een miljardenoverschot is en de formatieonderhandelingen starten. Hoe krijgen ze hun zaak op de agenda?

Timing is alles, vindt Maaike Hellingman-van Hooidonk (33). Zij is als partner bij een groot advieskantoor gespecialiseerd in lobbyen en werkte jaren als lobbyist voor Schiphol Group. Slecht nieuws dus voor alle instanties die nu brieven sturen voor extra geld en steun van het nieuw te vormen kabinet. "Om dit regeerakkoord te beïnvloeden, had je vier jaar geleden moeten beginnen. Zodra Rutte III zit, moet je aan de slag voor het volgende kabinet."

De vele brieven die de informateur standaard na verkiezingen ontvangt, belanden in een doos in de hoek van een kantoor, zegt ook Rinus van Schendelen (72), emeritus hoogleraar politicologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. "Ver na de verkiezingen worden die een keer overgedragen aan het museumpje van het parlement."

Goede contacten

De ideale lobby begint met goede contacten bij een ministerie, zegt Hellingman-van Hooidonk. "Wanneer dat met plannen komt - bijvoorbeeld om een nieuwe weg aan te leggen - moet je als belangenorganisatie daarvan op de hoogte zijn, zodat je kunt meedenken. Alles ligt dan nog open. Idealiter vind je uiteindelijk een deel van je belangen terug in het wetsvoorstel."

Op dit moment zitten vier partijen aan de onderhandelingstafel, met per partij twee onderhandelaars. "Die moet je in het weekend kunnen bellen," zegt Van Schendelen. "Om invloed te hebben, moet je zakelijke relatie bijna persoonlijk zijn." Of zoals Hellingman-van Hooidonk het zegt: "Als je lobbyt voor een bedrijf als Toyota, wil je Halbe Zijlstra een appje kunnen sturen."

Toch staan er deze dagen paginagrote advertenties in de krant en schuiven bekende Nederlanders en vertegenwoordigers aan bij talkshows om hun verhaal over het voetlicht te brengen. "Een alinea in het coalitieakkoord levert je dat niet op," zegt Van Schendelen. "Je bereikt hooguit je achterban en kunt misschien een thema agenderen, maar daar blijft het ook bij."

Hellingman-van Hooidonk noemt als voorbeeld de lobby tegen de gaswinning in Groningen door Freek de Jonge. "Hij zal aan tafel bij De Wereld Draait Door het politieke beleid niet wijzigen, maar roept wel een publieke reactie op. Daardoor kan een issue hoger op de politieke agenda komen."

Waar veel instanties zich druk maken om in het regeerakkoord te komen, is de echte kunst misschien wel om eruit te blijven. "Als in het coalitieakkoord bijvoorbeeld wordt opgeschreven dat de NS en ProRail moeten fuseren, valt daar vier jaar lang niet vanaf te wijken," zegt Hellingman-van Hooidonk. "Staat er dat de NS en ProRail beter moeten samenwerken, dan laat dat al meer ruimte." Van Schendelen: "Als een thema niet op de onderhandeltafel ligt, houden veel belangenpartijen zich uiterst stil. Tot een opponent zich roert, dan wil iedereen erbij zijn."

Met de benoeming van Edith Schippers vandaag tot informateur kunnen de onderhandelingen over een coalitie beginnen. Blijft GroenLinks binnenboord?

Ruud Koornstra (52) is de eerste nationale energiecommissaris.  Beeld RV
Ruud Koornstra (52) is de eerste nationale energiecommissaris.Beeld RV

Nederland fossielvrij in 2030

“Nederland kan koploper worden in de ontwikkeling van duurzame energie. Voor geld hoef ik in Den Haag niet te lobbyen. Als we aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN en het Klimaatakkoord van Parijs voldoen, zijn we in 2050 af van fossiele energie. Maar waarom niet in 2030? Het kan. Bij de pensioenfondsen en banken zijn miljarden beschikbaar. Alle creativiteit, innovatie, kennis en ondernemerschap hebben we in huis. Het probleem is dat Den Haag luistert naar autoriteiten van binnen de sector, maar verandering komt altijd van buitenaf. De overheid moet niet om de tafel met de remmers, maar met de vernieuwers.”

Ton Heerts (50) is voorzitter van de MBO Raad. Beeld RV
Ton Heerts (50) is voorzitter van de MBO Raad.Beeld RV

Levenslang kunnen doorleren

“Mijn droom is dat het mbo voor iedereen die zich wil blijven ontwikkelen bereikbaar is. Niet alleen voor je aan je loopbaan begint, maar zeker daarna. Als je rond je veertigste scholing nodig hebt om bijvoorbeeld de technologische ontwikkelingen binnen jouw beroepsgroep te kunnen bijhouden, moet je die kunnen krijgen. De mogelijkheid om je een leven lang te ontwikkelen vraagt honderden miljoenen, maar het is een investering die ervoor zorgt dat iedereen kan blijven meedoen op de arbeidsmarkt, ook 55-plussers. Vooral midden- en kleinbedrijven die niet zomaar potjes voor scholing hebben staan, kunnen zo hun personeel blijven opleiden.”

Steph Scholten (55) is directeur van de erfgoedcollecties van de UvA.  Beeld RV
Steph Scholten (55) is directeur van de erfgoedcollecties van de UvA.Beeld RV

Erfgoedcollecties uit de slaapstand

“De theater- en muziekhistorische collecties zijn vier jaar geleden in de slaapstand gezet. Veel van de sectorinstituten die zorg droegen voor die collecties zijn met de cultuurnota van 2013 opgeheven. De Universiteit van Amsterdam heeft deze in haar erfgoedcollectie opgenomen. Wij hebben de verantwoordelijkheid voor het behoud van dit stuk geschiedenis genomen, maar het lijkt alsof we voor ons goede gedrag worden gestraft. Decennialang heeft de overheid de collecties stelselmatig gefinancierd. Met een klein zetje in de rug kunnen wij dit erfgoed weer toegankelijk maken voor theatermakers, componisten en het publiek.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden