Lobby is hard toe aan één krachtige stem, maar welke?

Het aantal 65-plussers stijgt van 2,8 miljoen dit jaar naar 4,7 miljoen in 2040. Wie kan hen het beste vertegenwoordigen nu bezuinigingen en kortingen op pensioenen zich doen voelen? Ouderenbonden wedijveren met elkaar, in de Tweede Kamer is 50Plus aan een opmars bezig. Wat zeggen ouderen zelf? 'Huur 500 bussen en leg het land plat!'

Het aantal ouderen groeit, net als het aantal organisaties dat hun belangen verdedigt. In drie jaar tijd steeg het aantal grote ouderenclubs van vijf naar acht. Over één ding zijn zij het roerend eens: die versnippering is niet handig, één krachtig geluid zou de ouderenlobby veel goed doen. Maar ja, uit wiens keel moet dat komen?

Twee weken geleden kondigde de FNV aan een eigen 'sector senioren' te beginnen. Zo dicht de vakbond het gat dat de Anbo slaat. Die ouderenbond keerde de FNV, na vier jaar samenzijn, op 1 januari de rug toe en gaat zelfstandig verder. Vorig jaar kwam er ook al een bij, toen de gepensioneerden van vier multinationals na een conflict over de koers de NVOG verlieten en de KNVG oprichtten. En het jaar ervoor was het ook raak: toen zag de Unie KBO zijn machtige afdeling Brabant vertrekken en voor zichzelf beginnen. Overigens bestaat de hoop dat die binnen afzienbare tijd 'terugkeert in de moederschoot'.

"Het zijn net kerken", grapt Jaap van der Spek, bestuurslid van de NVOG. "Maar het wordt zo wel ingewikkeld om de belangen van ouderen te verdedigen. Als we bij staatssecretaris Klijnsma over pensioenen praten, geldt: hoe meer organisaties er zitten, hoe minder spreektijd ieder heeft." Zijn NVOG houdt, samen met de protestantse PCOB, de katholieke Unie KBO en de allochtone NOOM, koepelorganisatie CSO in de lucht, die voor hen de Haagse lobby doet. Want inhoudelijk zijn die vier het niet zo oneens. Het is vooral hun culturele achtergrond die ze van elkaar onderscheidt.

Eigenlijk zit er sowieso weinig licht tussen wat de verschillende organisaties willen, zeggen de geïnterviewden. En alle acht houden zich met dezelfde onderwerpen bezig: pensioenen, zorg en gezondheid, koopkracht en wonen. "Het is toch idioot dat we allemaal hetzelfde zitten te doen", zegt directeur Liane den Haan van de Anbo. "Ieder in zijn eigen zuil, terwijl het levensloopbestendig houden van woningen toch echt ieders belang is."

Den Haan pleit voor één nieuwe organisatie, van nul af aan opgebouwd, met 'de beste mensen op de juiste plekken'. Zodat Kamerleden en bewindslieden niet meer kunnen shoppen en leden dat niet meer hoeven te doen. "Als je dat bereikt, ben je toch fantastisch geschiedenis aan het schrijven."

"Tja, je kunt ook zeggen: We heffen alle krantentitels op, of alle politieke partijen", reageert voorzitter Hans Muis van de Unie KBO. "Identiteit is juist belangrijk, bij veel mensen zit die heel diep. Laten we daar vooral niet aankomen."

Bovendien, 'het pensioen is niet op christelijke basis georganiseerd', aldus Muis, en dus staan verschillende identiteiten inhoudelijke samenwerking niet in de weg. Laat iedereen zich vooral aansluiten bij de CSO, is zijn uitnodiging. "Dan staan we pas sterk."

Inderdaad, samenwerken moet, maar niet op basis van verwaterde compromissen, zegt Martin van Rooijen, voorzitter van nieuwkomer KNVG. "Politici doen met ons wat ze willen, omdat we geen front vormen." Zijn oplossing: laat iedere ouderenbond op een onderwerp het voortouw nemen - hij ziet voor de KNVG een leidende rol in pensioenen - en scherpe standpunten innemen. "Politici trekken er standaard de helft af, dus je moet hoog inzetten, ander houd je niets over."

Rienk van Splunder, PCOB-voorzitter, zucht als hij het hoort. "Ik herinner me een gesprek van bonden met minister Kamp. Daar deed Van Rooijen precies dat. Waarop de minister zei dat hij zich buiten de realiteit plaatste en het niet zinvol was de discussie voort te zetten."

De komst van de KNVG vond hij geen cadeautje, maar 'FNV Senior' ziet Van Splunder met vertrouwen tegemoet. "Er staat weer een stoel bij, maar ik snap dat ze het doen voor hun gepensioneerde leden. Ik ben wel benieuwd wat ze voor senioren gaan doen aan de cao-tafels. Ze nemen een geweldige verantwoordelijkheid op hun schouders."

Niks nieuws onder de zon, zegt Leo Hartveld, vicevoorzitter van de FNV. "Pensioen is uitgesteld loon, daar onderhandelen we altijd al over." Hij ziet de komst van FNV's eigen 'sector senioren' niet als grote verandering. "Wij organiseren deze ouderen al en we blijven hun belangen behartigen." Dat het wat dringen wordt aan Haagse tafels ziet hij niet zo. "Wij staan voor werk, inkomen en zorg. Ik kan anderen niet verbieden zich ook met die onderwerpen bezig te houden, maar het is onze core business."

x

Nederland telt in 2013 ruim 2,8 miljoen 65-plussers, meldt het CBS. In 2040 zijn dat er maar liefst 4,7 miljoen. Daarna stabiliseert hun aantal. Met zo'n gigantisch groeipotentieel zou je verwachten dat ouderenorganisaties als vanzelf groeien als kool. Maar volgens Wim van Minnen van koepelorganisatie CSO moeten de clubs zich 'het schompes' werken om hun ledental op peil te houden. Er vallen er in de hoogste leeftijdscategoriën tenslotte ook veel af door overlijden. Andere bonden bevestigen dat het allemaal niet vanzelf gaat. De zeven bestaande ouderenbonden hebben bij elkaar ruim 850.000 leden. De FNV schat het potentieel voor zijn nieuw op te richten ouderenbond op ruim 200.000, zich baserend op het aantal ouderen dat het nu al organiseert. Er bestaat weinig vrees dat de nieuweling de bestaande bonden zal kanibaliseren.

Een troost: vergeleken bij de 50Pluspartij van Henk Krol zijn alle ouderenbonden reuzen. De 50Pluspartij heeft maar zo'n 5500 leden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden