Litouwen pleit voor Europees cyberteam

'Hackers worden steeds slimmer en vaardiger.'Beeld REUTERS

Litouwen roept EU-landen op 'cyber-Schengen' te steunen. Nederland doet in elk geval mee.

De Litouwse minister van defensie, Raimundas Karoblis, las begin dit jaar op de website van de televisiezender TV3 een wel heel merkwaardig bericht: hij zou er een dubbelleven op nahouden. De website was gehackt, vermoedelijk door Russische cybercriminelen. Het bleek een van de tienduizenden cyberaanvallen per jaar waar Litouwen mee te maken heeft.

Een maand later introduceerde Litouwen tijdens een Europese top in Vilnius 'cyber-Schengen', een plan voor een Europees team van cyberspecialisten dat lidstaten ondersteuning moet bieden bij cyberaanvallen. Zo hoeft cyberveiligheid niet langer op nationale grenzen te stuiten. Het team wordt gestationeerd in de Litouwse stad Kaunas, en zal bestaan uit tien specialisten.

Volgens initiatiefnemer Edvinas Kerza, de Litouwse staatssecretaris van defensie, heeft het initiatief drie belangrijke speerpunten. "De voornaamste taak is om EU-instituties te ondersteunen bij een eventuele cyberaanval. De tweede taak is om specifieke hulp te bieden aan EU-lidstaten. En de derde taak is om EU-partners, zoals Oekraïne en Georgië, te helpen bij een cyberaanval van bijvoorbeeld de Russen."

Met recente hacks in het achterhoofd in Duitsland (ministeries) en het Verenigd Koninkrijk (publieke instellingen) moeten ook overheidsgerelateerde organisaties, zoals nationale tv-omroepen en banken, kunnen rekenen op hulp van het cyberteam.

Cyber-Schengen

Dat juist Litouwen pleit voor een Europese aanpak van cybercriminaliteit is volgens Kevin Curran, professor Internationale Cyber Security aan de Noord-Ierse Ulster Universiteit logisch. "Litouwen wordt bestookt met cyberaanvallen." Hij vindt het noodzakelijk dat Europese landen intensiever samenwerken. "Hackers worden steeds slimmer en vaardiger. Europa is enorm kwetsbaar als het om cyberaanvallen gaat."

'Cyber-Schengen' is een van de projecten binnen Pesco, het Europese defensiepact dat vorig jaar werd gelanceerd door 25 EU-lidstaten. Maar om daar een intensieve cyberveiligheidssamenwerking aan toe te voegen, is ingewikkeld. Het vereist een hoge mate van vertrouwen op een nieuw terrein waar nog veel verschillende opvattingen over bestaan. In diverse Europese landen zijn er discussies over de vraag waar veiligheid start en privacy eindigt.

Volgens de Litouwse staatssecretaris Kerza hoeven de verschillende opvattingen geen probleem te vormen. "Het initiatief vraagt geen privacygevoelige informatie van Europese burgers. Het cyberteam zal puur technische ondersteuning bieden aan de lidstaten'', aldus Kerza. Hij noemt het initiatief ook zeer efficiënt.

Privacy

Toch is er ook kritiek op Kerza's initiatief. Volgens Sergei Boeke, als hoofdonderzoeker cyberveiligheid verbonden aan de Universiteit Leiden, ligt de verantwoordelijkheid voor de cyberveiligheid in eerste instantie bij de Europese lidstaten en niet bij Brussel.

"Als er een cyberaanval plaatsvindt, weet je in eerste instantie niet of een criminele groep of een staat verantwoordelijk is. Dat maakt reageren ingewikkeld: moet dit via de politie gaan, via de inlichtingsdienst of via defensie? Daarnaast ligt het onderwerp op een gebied dat veel landen als deel van hun nationale soevereiniteit beschouwen'', aldus Boeke.

EU in plaats van Navo

De Navo beschikt over een cyberreactiemacht, maar volgens de Litouwse staatssecretaris van defensie Edvinas Kerza is het noodzakelijk om een cybermacht onder toezicht van de EU te hebben. "Het is makkelijker om binnen de EU over cyberveiligheid te praten dan binnen de Navo. Vertrouwen speelt daarbij een sleutelrol", aldus Kerza. "Cyberaanvallen binnen de Navo zijn strikt geheim, terwijl cyberincidenten binnen de EU goed bespreekbaar zijn." Litouwen, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Roemenië, Finland en Nederland zijn de eerste deelnemers aan de Europese cybersamenwerking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden