'Literatuurpaus' VN doet stap terug

Carel Peeters levert maandag zijn strepen in als chef van de boekenbijlage 'De Republiek der Letteren' van Vrij Nederland. Xandra Schutte, die al deel uitmaakte van de redactie van de bijlage, volgt hem op.

'De Republiek der Letteren' verschijnt sinds 1975, en diende als voorbeeld voor de dagbladen die later ook met literaire bijlagen kwamen. Onder Peeters werd de bijlage toonaangevend, hijzelf kreeg de bijnaam 'literatuurpaus'.

Dat hij echter niet door iedereen op handen gedragen werd, bleek uit een in 1994 gepubliceerd onderzoek van de Katholieke Universiteit Brabant. Hierbij werden 221 schrijvers geënqueteerd. Peeters werd zowel de meest als de minst gewaardeerde recensent genoemd.

Schrijvers die hem niet waardeerden bestreden Peeters stevig. Maarten 't Hart trad het meest op de voorgrond. Vele jaren lang maakte de schrijver/bioloog regelmatig recensies voor Peeters' boekenbijlage. Onderwijl schreef hij ook nog romans, die op gunstige bijval konden rekenen van zijn chef. Totdat 't Hart de aanval opende op de Nederlandse literatuurkritiek in zijn bundel 'Dasspeld uit Toela'. De critici keken volgens 't Hart hooghartig neer op het eenvoudige volk.

Peeters sabelde zijn medewerker vervolgens neer: de helft was onleesbaar en 't Hart was 'een kleinburgerlijk lulletje', die schrijft in een 'ouwe wijvenstijl'. Toen waren de rapen gaar. 't Hart noemde zijn chef vervolgens een 'schaamteloze opportunist' die als een doel had 'macht, eer en aanzien verwerven'. Een polemiek was geboren.

Ook Peeters' collega Piet Grijs leverde een bijdrage en schreef in Vrij Nederland (!) over 'de grootste ouwehoer onder de recensenten'. Jan Wolkers typeerde hem als een 'warhoofd met de ogen van een uilskuiken', Leon de Winter sprak 'over een weifelende man die absoluut over de literatuur oordeelt'.

Schrijver, journalist, vertaler en redactioneel medewerker van Het Boekblad Ed van Eeden vindt het goed dat de 'literatuurpaus' een stap terug doet. ,,Peeters maakt deel uit van de gevestigde orde van de Nederlandse kritiek, die onderling uitmaakt welke schrijver wel of geen financiële ondersteuning krijgt. Als collega-recensent heb ik nooit begrepen waarom hij altijd de plot van een boek vertelt; dat zou een filmrecensent eens moeten proberen.''

Volgens hoofdredacteur Oscar Garschagen van Vrij Nederland is er niets bijzonders aan de functiewisseling. ,,Wij zijn bezig met een vernieuwing en daar past ook een aantal interne personele verschuivingen bij.'' Peeters had volgens Garschagen al ingestemd met het chefschap van Schutte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden