Linksom of rechtsom, de Griekse banken houden het hooguit nog een paar dagen vol

Griekse banken openden vorige week tijdelijk hun deuren voor gepensioneerden die geen pinpas hebben. Beeld epa
Griekse banken openden vorige week tijdelijk hun deuren voor gepensioneerden die geen pinpas hebben.Beeld epa

Bijna niemand verwacht dat de Europese Centrale Bank vandaag de Griekse banken te hulp schiet met nieuw noodgeld. Maar of de ECB dat de komende dagen nu wel of niet doet, de Grieken vertrouwen hun banken niet meer, stelt economieredacteur Jan Kleinnijenhuis.

Wat gaat de ECB vandaag doen?
"Goeie vraag, ik denk dat ze niets gaan doen. Ze hebben nu de maximale hoeveelheid noodsteun verleend. Er is eigenlijk geen ruimte om dat te verhogen. Dat kan namelijk alleen als er ruimte is, als er vertrouwen is dat het geld ooit terugkomt. En dat gebeurt alleen als er uitzicht is op een nieuw akkoord en dat is er minder dan ooit. Verlagen van de noodsteun kan ook niet, want dan zou je meteen het faillissement van de Griekse banken over je afroepen.

Het is de vraag wat we meekrijgen van de gesprekken bij de ECB, normaal eens per week op woensdag met het bestuur. Die zijn niet openbaar. Ze zullen vandaag zeker overleggen, maar meestal is er geen persverklaring. Er lekt dan alleen wat uit via een paar vaste media zoals Bloomberg en Reuters. Hoe lang houden de Griekse banken het dan nog uit? De schatting is dat ze nog ongeveer 1 miljard euro over hebben van de 89 miljard noodsteun die er de afgelopen maanden is ingepompt. Een Griekse minister zei vandaag tegen een journalist van de BBC dat ze daarmee nog tot vrijdag doorkunnen, een paar dagen dus. Misschien een week hooguit.

Waarom grijpt de ECB dan toch niet in?
Morgen zijn er weer gesprekken, een eurogroep en een eurotop. De ECB wil niet dé beslissing nemen. Dat willen ze aan de politiek laten. Ze moeten dus wel de status quo handhaven. Had Varoufakis niet beloofd dat de banken morgen weer open zouden gaan? Die belofte was loos. Bovendien: Varoufakis is weg.

Eerder zei hij dat de banken helemaal niet dicht zouden gaan. Ze kunnen gewoonweg niet de deuren open doen. Dat is geen politiek, maar puur rekenen.

Is er een scenario mogelijk waarin Grieken niet naar de bank hollen?
Stel: er komt toch opnieuw veel noodhulp, veel ruimte. Dan nog zouden de Grieken massaal naar de bank rennen omdat het weer kan, en krijgen ze alsnog grote tekorten. Dus zowel op korte als op iets langere termijn moeten ze zich aan de pinrestricties houden en die misschien zelfs nog kleiner maken, van 60 euro naar 20 euro per dag bijvoorbeeld.

Nog meer ellende voor de Grieken?
Ze gaan door zoals ze nu gaan. Bedrijven komen niet aan nieuwe import, omdat ze geen geld kunnen overmaken. Er komt gebrek aan medicijnen. Mensen gaan hamsteren.

Is noodgeld een oplossing?
Er gaan al geruchten over nieuwe drachmes. Daar is veel geld op gepreludeerd door de scenarioschrijvers voor Griekenland. Op een goed moment is het geld van de overheid op, en zij moeten ook uitgeven doen, voor salarissen, pensioenen. Er is nu veel contant geld in de economie, dus die draait nog wel even door. Maar de regering zit zonder geld en zal een beslissing moeten nemen of er een alternatieve munt of betalingswijze komt. Dat kan ineens zijn, maar ook sluipenderwijs, met een soort schuldbewijzen of vouchers, bijvoorbeeld als tegoed voor je ambtenarensalaris.

Welke cruciale deadlines komen nu in zicht?
Aan het eind van de maand doemt er een op: bij het betalen van pensioenen en salarissen. Als voor die tijd de banken niet in de verdrukking zijn komen tenminste. En op 20 juli moet de overheid aan de ECB 3,5 miljard euro aflossen, van de staatsleningen die in 2011-12 zijn opgekocht. Ook dan kan de overheid opnieuw in gebreke blijven, net als vorige week bij de betaling van 1,5 miljard aan het IMF voor het eerst gebeurde.

Als de Grieken dan niet betalen, zal de ECB zich zeker gedwongen zien iets te doen. Tot die tijd zal ze politici achter de schermen én openlijk aansporen om de besluiten te nemen. ECB-topman Draghi hamert erop dat de ECB zich als instituut moet houden aan de regels. Politici kennen geen regels, daar wordt onder druk alles vloeibaar.

ECB-president Mario Draghi Beeld afp
ECB-president Mario DraghiBeeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden