Links Frankrijk tamelijk blij met uitslag regio-verkiezingen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De socialistische premier Lionel Jospin past een bescheiden tevredenheid na de Franse regionale verkiezingen van zondag. Het was een eerste serieuze peiling na de parlementsverkiezingen van vorig jaar mei, toen het rechtse blok van president Jacques Chirac een verpletterende nederlaag leed.

Chiracs Rassemblement pour la République (RPR) en de rechtse bondgenoot Union pour la Démocratie (UDF) zijn met 35,8 procent van de stemmen niet in staat gebleken zich te herstellen van het verlies van vorig jaar. En premier Jospin is het in de acht maanden regeren niet echt gelukt de populariteit voldoende vast te houden. Jospins coalitie van socialisten, communisten, groenen en ander links heeft dan wel 39,6 procent van de stemmen behaald, maar dat is minder dan het percentage bij de parlementsverkiezingen.

Het progressieve ochtendblad Libération sprak over een 'relatieve overwinning'. “Natuurlijk, het mandaat van juni is bevestigd en dat kan de premier tevredenstellen”, schrijft het blad. “Maar het is wel een zeer voorwaardelijke bevestiging”.

Er was weinig animo van de kiezer dit weekeinde om de gang naar de stembus te maken: de opkomst was met 58 procent voor Frankrijk een na-oorlogs dieptepunt, een aanwijzing dat de Fransen nog steeds niet geinspireerd raken door de politiek.

Ons past “nederigheid”, zei Jack Lang, een van de coryfeeën van de Parti Socialiste zondagavond op de Franse televisie. Maar ondanks die nederigheid heeft op het regionale vlak een politieke aardverschuiving plaatsgevonden. Van de 22 regio's waren 20 in handen van RPR en UDF na de verkiezingen van 1992. Nu vallen er naar alle waarschijnlijkheid 15 of meer regio's in handen van de linkse coalitie, die op de steun kan rekenen van andere kleine linkse partijen.

Komende vrijdag wordt bekend welke regionale presidenten worden gekozen na onderhandelingen tussen de partijen. Alleen als RPR en UDF besluiten samen te werken met het extreem-nationalistische Front National kan de linkse coalitie nog de leiding in enkele regio's ontgaan. Maar van te voren heeft 'fatsoenlijk' rechts steeds gezegd dat elke samenwerking met het xenofobe FN uitgesloten is. De regioraden worden in tegenstelling tot andere gekozen bestuursorganen in Frankrijk volgens het proportionele systeem gekozen.

Het Front National van Jean-Marie Le Pen bevindt zich in de meeste regio's in de positie van scheidsrechter. Het FN kreeg gemiddeld maar liefst 15,2 procent van de stemmen, een record sinds de oprichting 26 jaar geleden. In 20 van de 22 regio's zou het FN de doorslag kunnen geven. Slechts in de Limousin kreeg links direct de absolute meerderheid en in de Pays-de-la-Loire gold hetzelfde voor rechts.

In de Provence-Alpes-Cote d'Azur (Paca) is het FN met 27 procent even groot als UDF en RPR met elkaar. Oud-minister van defensie en UDF-leider François Léotard, die daar de campagne leidde, heeft daaruit de conclusie getrokken dat hij in ieder geval niet voor het presidentschap in dit gebied aan de Franse Rivièra in aanmerking wil komen. Een ander kopstuk van rechts, oud-RPR-premier Edouard Balladur, die in de belangrijkste regio rondom Parijs, Ile-de-France, lijsttrekker was, zal zich na de teleurstellende uitslag voor zijn partij, niet verkiesbaar stellen voor het presidentschap van deze regio.

FN-luitenant Bruno Mégret, rivaal van Le Pen voor het FN-leiderschap, heeft na de uitslag de hand uitgestoken naar rechts om samen ten strijde te trekken de komende dagen tegen de “voornaamste tegenstander: het socialistische communistische links”. Voor Mégret is het voldoende als UDF en RPR instemmen met een deel van het FN-programma: 'lagere belastingen, veiligheid, nationale voorkeur'.

President Chirac zal zich niet gemakkelijk voelen na deze verkiezingsuitslag. Volgens de Franse wet zou hij een jaar na de parlementsverkiezingen de Assemblée Nationale kunnen ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Chirac zal dit wel uit zijn hoofd laten, ook al voelt hij zich nog zo ongemakkelijk in zijn 'cohabitation' met de linkse regering Jospin.

Chiracs beslissing vorig jaar om een parlement naar huis te sturen, waarin hij maar liefst een meerderheid van 85 procent van de stemmen had, is wellicht de allergrootste politieke blunder in het naoorlogse Frankrijk. Sindsdien is het niet meer goed gekomen tussen de partijen die hem hadden gesteund. Franse commentatoren verwachten niet dat Chirac nog zo'n gok zal wagen. Commentator Jerome Jaffré: “De resultaten hebben niet bepaald gezorgd voor de politieke dynamiek die nodig is om rechts te hergroeperen.” De conservatieve Figaro wijt het 'Waterloo' van rechts onder andere aan het chronisch geruzie, de ideologische vermoeidheid en het voortdurend gedreutel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden