Links en Vlaams, dat vloekt nog

Links en liberaal en ook nog nationalistisch, het lijkt tegenstrijdig. Toch hopen de Vlaams Progressieven daarmee te scoren bij de kiezer.

De links-liberale nationalisten van Vlaanderen gaan een avontuur tegemoet dat ze nooit eerder hebben aangedurfd: op eigen kracht de verkiezingen in gaan. Tot nog toe opereerden ze in het kielzog van de socialistische partij van Vlaanderen, de SP.A. Aan die samenwerking kwam gisteren een einde toen de links-liberalen besloten een onafhankelijker koers te varen.

Ze hopen kennelijk dat de gespannen verhoudingen tussen de Vlaamse en de Franstalige partijen de kiezers rijp hebben gemaakt voor een koers naar een onafhankelijk(er) Vlaanderen.

Bij links heeft de Vlaamse gedachte nooit veel weerklank gevonden. Vlaams nationalisme stond vaak in de kwalijke reuk van collaboratie met de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog. Toch bood de politieke partij Volksunie lange tijd onderdak aan Vlaams-gezinden van alle politieke richtingen. Eind jaren negentig spatte die unie toch uiteen. De grootste winnaar daarvan was het Vlaams Blok (later Vlaams Belang) dat grote successen boekte als schreeuwerige anti-immigrantenpartij. Daarmee werd in linkse ogen opnieuw bevestigd dat die Vlaamse beweging niet deugde.

Toch waren er ook fatsoenlijke erfgenamen van de Volksunie. Beschaafd rechts-conservatief vond onderdak bij de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) en de links-liberalen verenigden zich als Spirit (Sociaal Progressief Internationaal Regionalistisch Integraal-democratisch en Toekomstgericht) dat zich dit jaar herdoopte tot VlaamsProgressieven (Vl.Pro). De rechts-conservatieve en de links-liberale nationalisten dreigden ten onder te gaan toen er in 2003 een kiesdrempel van 5 procent werd ingevoerd. Om dat te voorkomen haakte de N-VA aan bij de christen-democraten en de links-liberalen drukten zich dicht tegen de socialisten aan. Dat leverde zetels op en ministersposten, terwijl ze bovendien hun Vlaamse gedachte konden uitdragen binnen grote partijen.

Toch bleef het vooral voor links een probleem. „Al een tijd vind ik het raar dat je in dit land in bepaalde milieus niet kan zeggen dat je denkt dat een aantal beleidszaken misschien beter op Vlaams en Waals niveau worden gedaan dan op het Belgische”, aldus journalist Chris Michel die begin dit jaar linkse intellectuelen en kunstenaars verenigde achter een Vlaams manifest. Michel verzet zich tegen linkse vooroordelen over Vlaamsgezinden.

„Je wordt als onsolidair, enggeestig, extreem-rechts, conservatief en zelfs fascistisch bestempeld. Je mag als Vlaamsgezinde blijkbaar niet meer zeggen dat je solidair wil zijn, dat je de Franstalige vrienden niet haat. Je mag niet zeggen dat je voorstander bent van een open, sociale, groene en multiculturele maatschappij die solidair is. Maar waarom zou meer autonomie minder solidariteit betekenen?”

De samenwerking van de Vlaams Progressieven met de socialisten is nu op de klippen gelopen. De alliantie tussen de rechtse N-VA en de christen-democraten verongelukte onlangs in de slepende onderhandelingen met de Franstaligen. De verkiezingen van juni zullen leren of de Vlaamse gedachte al zoveel terrein heeft gewonnen dat de twee partijtjes op eigen benen kunnen staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden