Linkervleugel blijft Democraten in Congres VS domineren

AMSTERDAM - Toen de Amerikaanse kiezers vorige maand stevig huis hielden onder de leden van het Congres beroofden ze de Democraten niet alleen van de meerderheid in de Senaat. Ze hielpen hen ook nog eens af van de gedoodverfde nieuwe fractieleider, senator Jim Sasser van Tennessee.

BERT VAN PANHUIS

De verkiezingen, vandaag voor de man - want de vrouwen hebben ook bij de Democraten nog niets te vertellen als het gaat om de belangrijke baantjes - die voor zeker twee jaar de minderheidsleider gaat worden, zijn ineens een open race geworden. De strijd gaat tussen de nog net 46-jarige Thomas Daschle, junior senator voor Zuid-Dakota, een kleine landbouwstaat in het middenwesten van de Verenigde Staten en Christopher Dodd, 50 jaar, en senior senator voor Connecticut aan de noordoostkust van het land, een staat van forenzen, onderzeebotenbouwers en verzekeraars.

Zowel Daschle als Dodd worden gerekend tot de vooruitstrevende vleugel van de fractie, die is versterkt door de verliezen van 8 november. De verschillen tussen de twee zijn niet zo groot en Daschles claim dat hij vanwege zijn jongere leeftijd beter tegen de baan is opgewassen, maakt niet echt veel indruk.

Opvallender is het verschil in stijl van optreden. Daschle houdt ervan op de achtergrond te opereren, dealtjes te sluiten, terwijl Dodd meer de man is van de frontale aanval. Toen de aanstaande nieuwe voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse zaken, de rabiaat rechtse Jesse Helms, vorige week president Bill Clinton onder de gordel stootte met de opmerking dat hij beter een lijfwacht mee kon brengen, als hij Helms' thuisstaat, Noord-Carolina, zou bezoeken, gaf Dodd hem meteen stevig op zijn falie en stelde dat Helms op zijn minst excuses moest maken.

Daschle zegt dat hij de toegezegde stemmen van 24 van de 47 senatoren heeft. Daarmee zou hij dus van het leiderschap verzekerd zijn. Maar Daschle kon zichzelf wel eens te rijk rekenen.

Na het wegvallen van Sasser, wiens tegenkandidaat hij aanvankelijk was, zijn sommige collega's zich achter de oren gaan krabben over de vraag of Daschle niet wat te weinig ervaring heeft. De functie van minderheidsleider, dus aanvoerder van de oppositie, vergt een mate van doortastendheid die meer aan Dodd wordt toegeschreven. Die heeft, in tegenstelling tot Daschle, in de eerste helft van de jaren tachtig al eerder in een minderheidsfractie gezeten.

Voorts bestaat er enige argwaan bij senatoren uit de geïndustrialiseerde oostelijke staten tegen de collega uit de landbouwstaat. Zal hij het niet met meerderheidsleider Robert Dole van de Republikeinen, die eveneens uit een landbouwstaat, Kansas, afkomstig is op een akkoord gooien om de agrarische sector te vrijwaren van de bezuinigingen die het komende Congres in forse mate zegt te zullen doorvoeren?

Bij de Republikeinen in de Senaat moet eveneens worden gestemd, niet voor de leiderspost, want dat wordt bij acclamatie Bob Dole, maar voor diens plaatsvervanging. Tot nu toe is dat senator Allan Simpson uit Wyoming, een scherp onderhandelaar, die zowel bruggen wist te slaan naar conservatieve Democraten als naar de gematigden in zijn eigen fractie.

Maar er heeft zich een tegenkandidaat aangediend in Trent Lott, een voormalige Democraat, uit Mississippi. De ideologische, conservatieve Lott heeft zijn instemming betuigd met de kandidatuur van zijn geestverwant senator Phil Gramm van Texas voor de Republikeinse nominatie voor het Witte Huis in 1996. Met name de sterke conservatieve vleugel van de Republikeinen in de Senaat zou er veel voor voelen Lott naast de pragmatische Dole te zetten, als een soort ideologische waakhond.

Voor het Huis van Afgevaardigden zijn de kaarten inmiddels wel geschud. De Democraten zijn bij de verkiezingen weliswaar Speaker Tom Foley kwijtgeraakt, maar de rest van de fractieleiding is in de minderheidspositie gehandhaafd, ondanks de bedenkingen van de rechtervleugel dat die leiders niet genoeg hun oren lieten hangen naar de conservatieven. Dick Gephardt, een voormalige gegadigde voor de presidentskandidatuur, wordt minderheidsleider. Zouden de Democraten in 1996 de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden heroveren, dan zou hij Speaker worden. Gephardts plaatsvervanger wordt een onvervalste liberal uit Michigan, David Bonior.

Bij de Republikeinen beleeft Newt Gingrich de voorpret van het Speakerschap. De grote vraag is hier hoe deze rotweiler van het Congres zich in zijn nieuwe waardigheid gaat gedragen. Gingrich heeft mildheid beloofd, maar vrijwel het gehele Congres gelooft hem pas, als hij het ook toont. De fractieleider op de vloer wordt Dick Armey, een gewiekste en zeer conservatieve Texaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden