Limburgse tussenpaus gaat met emeritaat

“Politici gaan niet met pensioen. Ze stoppen of ze worden eruit gekegeld.

MATHEU BEMELMANS

Zijn benoeming tot gouverneur was eigenlijk een noodgreep. Hiermee kwam een einde aan een maanden slepende en voor de betrokken personen uiterst pijnlijke stoelendans rond de opvolging van Sjeng Kremers. Deze verruilde 'Limburg' in 1990 voor een baan bij belegger Robeco en plaatste de Limburgse politiek daarmee onverwacht voor de vraag wie hem zou moeten opvolgen.

Het Limburgse CDA stelde zich unaniem achter de kandidatuur van devoormalige staatssecretaris Rene van der Linden, die in de paspoortaffaire het kabinet-Lubbers voortijdig had moeten verlaten. Maar het CDA heeft het in Limburg niet meer alleen voor het zeggen. Met name de PvdA zag geen heil in een aangeschoten politicus aan het hoofd van het provinciebestuur. De vertrouwenscommissie kwam niet tot een eensgezind voorstel, en minister Dales weigerde Van der Linden te benoemen.

Om uit de impasse te komen werd uiteindelijk besloten een tussenpaus te benoemen. In de tussentijd zou gezocht kunnen worden naar een echte gouverneur.

De keuze viel op de 60-jarige gedeputeerde Mastenbroek, die al enkele maanden had kunnen oefenen als loco-gouverneur. Gevraagd naar zijn motieven om de benoeming aan te nemen, antwoordde Mastenbroek dat hij daarmee het imago van Limburg wilde redden. Mastenbroek beschouwde het gouverneurschap ook als een kroon op zijn werk. Hij is ijdel genoeg om in de nadagen van zijn leven de redder des vaderlands te willen spelen, schreef een van de Limburgse kranten.

Emile Maria Mastenbroek werd in 1930 in Sittard geboren. Hij studeerde werktuigbouwkunde aan de HTS in Heerlen en trad op zijn vijfentwintigste in dienst bij het staalconstructiebedrijf Demy. In 1966 trad Mastenbroek toe tot de KVP-fractie in provinciale staten. Twee jaar later werd hij voorzitter van de fractie, die toen nog 38 van de 54 zetels bezat.

In 1974 legde hij het voorzitterschap weer neer, omdat het niet meer te combineren was met zijn werk. Hij was inmiddels mededirecteur van het familiebedrijf. Vier jaar later werd hij gekozen tot gedeputeerde. Hij stapte toen definitief over van het bedrijfsleven naar de politiek. Spijt heeft hij daar overigens niet van. De mentaliteit in het bedrijfsleven vond hij te hard.

Hij wilde met mensen omgaan.

Als gedeputeerde kon hij dat. Hij bekleedde die functie twaalf jaar en beheerde in die tijd zo'n beetje alle mogelijke portefeuilles: van ruimtelijke ordening tot ouderenbeleid en toerisme. Die veelzijdigheid kwam hem van pas, toen hij zich drie jaar geleden snel moest inwerken als gouverneur.

Aanvankelijk werd eraan getwijfeld of de man die jarenlang de rechterhand van Sjeng Kremers was geweest, in zijn voetsporen zou kunnen treden. Zelf twijfelde Mastenbroek daar ook aan, maar hij wist snel in brede kring respect te verwerven. Als commissaris stond hij ook echt boven de partijen. Dat blijkt onder andere uit zijn afwijkende beleid bij burgemeestersbenoemingen. Het CDA moest veel posten afstaan aan met name de PvdA, maar ook aan de VVD en D66.

Mastenbroek moet in 1990 gedacht hebben dat het gouverneurschap een rustig einde van zijn carriere zou betekenen. Hij wilde daarvoor zijn al aangekondigde pensioen met gemak twee jaar uitstellen. Maar niets bleek minder waar. Limburg raakte tijdens het pontificaat van 'tussenpaus' Mastenbroek letterlijk en figuurlijk in opschudding. Na de aardbeving speelde Mastenbroek een belangrijke rol als voorzitter van de Stuurgroep aardbeving Limburg. Hoewel nog steeds niet voldoende wist hij in Den Haag meer geld los te peuteren dan de regering aanvankelijk had willen geven.

Figuurlijk rammelt het in Limburg echter ook al een hele tijd. De een na de andere politicus wordt beschuldigd van corruptie en het aannemen van steekpenningen. Twee burgemeesters en verschillende wethouders hebben al moeten terugtreden. Toen zijn eigen naam met de affaires in verband werd gebracht reageerde Mastenbroek fel. Hij verzocht de procureur-generaal van het gerechtshof in Den Bosch een grondig onderzoek in te stellen. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat Mastenbroek persoonlijk niets verweten kan worden.

Hoewel Mastenbroek zich ergert aan onbewezen geruchten, vindt hij dat de justitie alles moet uitzoeken. “Ik denk dat het heel goed is dat we met de neus op de feiten worden gedrukt. Ik heb ook helemaal niet het gevoel dat het in Limburg sterker zou spelen dan elders. Wel hebben we hier in Limburg een wat andere life-style, we zijn meer open . . . Maar om nu te zeggen dt het bestuur in Limburg door al die affaires verlamd raakt, nee, dat vind ik overdreven”, aldus Mastenbroek in De Limburger, de krant die ook hemzelf beschuldigde.

Vriend en vijand zijn het erover eens dat Mastenbroek zich in zijn ruim 25-jarige politieke carriere altijd ingezet heeft voor het belang van Limburg.

Daarvoor wilde hij ook zijn nek uitsteken. Vorig jaar hekelde de doorgaans runstige en aimabele Mastenbroek de regering, vooral premier Lubbers, in felle bewoordingen. “Wanneer Lubbers zegt veel lof geoogst te hebben als premier en slechts weinig kritiek, mag hij van mij de kritiek hebben”, aldus Mastenbroek in een vraaggesprek met de regionale omroep. De gouverneur ergerde zich aan het afslankingsbeleid bij het ABP en overige rijksdiensten, waardoor in Limburg weer banen op de tocht staan.

In het tijdperk-Mastenbroek werd de herstructurering van Zuidlimburg afgerond en het eerste Limburgse milieubeleidsplan gepresenteerd. Andere zaken liepen minder snel. Van Mastenbroeks voornemen Limburg te internationaliseren is nog niet veel terechtgekomen. Maastricht Airport heeft nog steeds geen oost-westbaan. En de kloof tussen Noord- en Zuid-Limburg heeft ook Mastenbroek niet kunnen dichten.

In zijn opzet de gouverneur van de menselijke maat te worden is Mastenbroek wel volledig geslaagd. Hij bedient zich net zo makkelijk van het dialect als van het Nederlands. Verder stelde hij de gouverneurspenning in, die uitgereikt wordt aan mensen die zich op onopvallende wijze verdienstelijk hebben gemaakt.

Zijn menselijkheid blijkt ook uit de bestemming van zijn afscheidscadeau. Het geld gaat naar de kindertelevisie van het Academisch ziekenhuis in Maastricht.

In de toekomst wil Mastenbroek zich graag inzetten voor de zorg- en milieusector. Het liefst buiten Limburg, om zijn opvolger niet voor de voeten te lopen. De tussenpaus Mastenbroek krijgt overigens een adellijke opvolger: staatssecretaris van defensie Berend-Jan baron van Voorst tot Voorst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden