Limburg: Maak van ons heuvellandschap Unesco Werelderfgoed

De heuvels bij het Zuid-Limburgse dorpje Vijlen in de sneeuw. (ANP, Marcel van Hoorn)

Gemeenten in het zuiden van de provincie Limburg willen het glooiende landschap op de Werelderfgoedlijst.

Toeren over groene heuvels en struinen langs beken waarin forellen zwemmen. Het Zuid-Limburgse landschap is een trekpleister waar toeristen tot rust komen. Misschien komt het zelfs op de Unesco Werelderfgoedlijst te staan.

De heuvelgemeenten Vaals, Eijsden-Margraten en Gulpen-Wittem en de VVV Zuid-Limburg willen het Limburgs heuvellandschap voordragen bij Unesco, zo hebben ze bekendgemaakt. "Het gebied is meer dan heuvels. Het is uniek", zegt Anya Niewierra algemeen directeur van VVV Zuid-Limburg.

"Als je vanuit Nederlands perspectief kijkt, dan is het de uithoek van het land. Maar voor de Europese geschiedenis is deze regio van grote invloed geweest." In Limburg zijn prehistorische vuursteenmijnen te vinden en nog altijd is het Romeinse landschap zichtbaar. "Het is een bijzonder cultuurlandschap dat je niet meer veel ziet. Dat hebben we altijd goed onderhouden en bewaard."

Vlaai

Ook de befaamde Limburgse rijste- en abrikozenvlaaien kennen een lange historie. "De Spanjaarden namen rijst en gedroogde abrikozen mee. Wij hadden al de bodem, de vlade en zo werd vlaai gemaakt."

Volgens Jean-Paul Kompier, wethouder van de gemeente Vaals, is het landschap alleen niet voldoende voor een plek op de Unesco-lijst. "Ik zou inzetten op Limburg als de bron van Europa." Daarin vindt hij de taal, cultuur en de verschillende nationaliteiten die er van oudsher samenleven belangrijk.

Welke kernwaarden terugkomen in de aanvraag of welke regio precies wordt voorgedragen, gaan de betrokkenen het komende half jaar onderzoeken. Dan gaat de kandidatuurronde van start. De initiatiefnemers hopen dat met een Unesco-stempel meer belangstelling ontstaat voor het gebied en voor de economische en maatschappelijke waarde van het landschap en de cultuur.

De initiatiefnemers zullen nog wel geduld moeten oefenen: voor 2025 maken ze geen kans op een nominatie door het kabinet. De Nederlandse nominaties staan tot 2025 al vast. Gemeenten en VVV willen de tussenliggende tijd gebruiken om Rijk en vervolgens Unesco te overtuigen van de uniekheid van het heuvelland.

Heeft plaatsing nut?

Het voormalige eiland Schokland, de stelling van Amsterdam, het molencomplex Kinderdijk, zomaar drie van de tien voorbeelden van de lijst van Werelderfgoederen van Nederland. Maar wat heb je eigenlijk aan die status?

(tekst gaat verder onder afbeelding)

Zicht op het voormalige Zuiderzee-eiland Schokland. Beeld AFP

Wil een gebied in aanmerking komen voor een plekje op de prestigieuze lijst, dan moet het voldoen aan een van de tien criteria. Bijvoorbeeld het criterium dat het een meesterwerk van een creatief menselijk genie vertegenwoordigt, buitengewone natuurverschijnselen of natuurlijke schoonheid bevat of een bijzonder voorbeeld is van belangrijke langlopende ecologische en biologische processen.

Juridisch betekent een plekje op de Werelderfgoedlijst niets. De status kon de kap van het oerbos Bialowieza in Polen niet voorkomen, dat is uiteindelijk door de EU tegen gehouden. Ook in de Waddenzee - erfgoed sinds 2009 - werd gewoon geboord naar gas. Daartegen werd in 2016 een wet aangenomen in de Tweede Kamer.

Verplichtingen

Maar de status van werelderfgoed schept wel verplichtingen. Wie gaat sleutelen aan de omgeving van een erfgoed, moet dit doorgeven aan het Werelderfgoedcomité. Die bepaalt of het erfgoed na de ingreep nog de waarde behoudt. Ook moet het land waar het erfgoed staat elke zes jaar aan Unesco laten weten wat de status is van het werelderfgoed en wat het land heeft gedaan om de bijzondere universele waarde te behouden. Doet een land dat niet goed, komt het erfgoed op de Gevarenlijst. Er is een fonds om de landen te ondersteunen, maar als zelfs dat niet helpt, kan het erfgoed van de lijst geschrapt worden.

Zo werd het Duitse Elbedal van de lijst gehaald toen er een brug doorheen gebouwd werd. Ook het leefgebied van de Arabische oryx, een soort antilope, in Oman verdween van de lijst omdat het verkleind werd. De oryx stierf daardoor uit, terwijl die met de erfgoedstatus juist beschermd moest worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden