’Limb’s Theorem’ van Forsythe een enerverende belevenis

In zijn ’Limb’s Theorem’ stelt de wereldberoemde choreograaf William Forsythe dansers in het licht van de chaostheorie. Beter gezegd: hij stelt ze in het donker ervan. Schaars licht komt uit mobiele lichtbakken of van achter een op-en-neergaand scherm; spots spelen een diffuus kaatsspel met abstracte objecten op het podium.

In deze duistere doos worden dimensies uit het lood geslagen en bewegen de dansers als op hol geslagen anatomische poppetjes.

’Limb’s Theorem’ laat zich zien als Forsythe’s eigen in mathematische principes vastgelegde choreografische stelsel, geformuleerd met ledematen. Het drieluik uit 1990/91 voor ’zijn’ Ballett Frankfurt, in Amsterdam mooi en sferisch gedanst door Ballet de l’Opéra de Lyon, is een van zijn sleutelstukken; moeilijk en veeleisend – dat wel. Vandaar dat gezelschappen over de hele wereld er de voorkeur aan geven alleen het tweede – meest aansprekende – deel ’Enemy in the Figure’ te dansen. Dus was bij de première de halve Nederlandse danswereld op komen draven om het werk integraal te beleven.

’Limb’s Theorem’ maakt duidelijk waar Forsythe zijn status als belangrijk dansvernieuwer aan ontleent. De choreograaf ziet het danserslichaam als een verzameling van variabelen die in een oneindigheid aan mogelijkheden kan worden ingezet. De neoklassieke dans levert die, maar alles kan bijdragen tot ’fysiek bewustzijn’ op het hoogste niveau. Architectonische principes van Daniel Libeskind voedden destijds zijn fascinatie met gedeconstrueerde vormen. Net als de vernieuwende architect, laat ook Forsythe zich niet door conventies strikken. ’Fysiek bewustzijn’ is vooral: loslaten.

In ’Limb’s’ verschijnen en verdwijnen dansers overal vandaan, dwars door tijd en ruimte, struikelend van contrast naar contrast. Elk deel is aan continue transformatie onderhevig en focuspunten zijn er niet; de dans is deels aan het oog onttrokken – verstild versnipperd of in gezamenlijk jubelende bewegingseuforie. Een enerverende theaterbelevenis.

’Limb’s’ heeft niet meer dezelfde verzengende impact als twintig jaar geleden. Dat komt niet door die typische jaren negentig elektrocompositie van Thom Willems, die wellicht passé, maar hier juist prettig dienstbaar is. Nee, dat komt doordat een hele generatie dansmakers Forsythe met de paplepel heeft binnen gekregen. Via hun werk zijn we gewend aan het door Forsythe gepredikte ’fysieke bewustzijn’. Ze waren er: Emio Greco, Paul Lightfoot en nog wat andere vanuit Nederland opererende en aan Forsythe schatplichtige choreografen. Kijken naar de maestro.

Ballet de l’Opéra de Lyon. ’Limb’s Theorem’ van William Forsythe. Vanavond en morgenavond, Muziektheater Amsterdam. www.hetmuziektheater.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden