Column

Lijsttrekkersverkiezingen voor de Eerste Kamer zijn te zot voor woorden

Beeld Maartje Geels

Een inleidend lesje staatsrecht is niet overbodig voor GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver. 

Pas maar op, zo dreigde hij aan het einde van het debat over het besluit om de dividendbelasting niet af te schaffen. In maart zijn de verkiezingen voor de senaat. De kans is heel groot dat dit kabinet dan zijn meerderheid verliest. De kans is groot dat de kiezer ons dan gelijk zal geven, voegde hij er ten overvloede aan toe.

Nee, Klaver. Er zijn geen verkiezingen voor de senaat volgend jaar maart. Er zijn verkiezingen die de kiezer vraagt om een oordeel over zaken als het provinciaal fietsenplan, dan wel of het beschikbare budget moet worden gebruikt voor onderhoud van het provinciaal vaarwegennet.

De vorige alinea is overbodig. Klaver hoef je dat echt niet uit te leggen. Het zal hem echter worst zijn hoe zijn partijgenoten denken over het fietspadennetwerk in hun provincie. Zij zijn het stemvee dat hem de gelegenheid moet geven een voet tussen de deur te krijgen in de Trêveszaal.

Merkwaardig fenomeen

De Statenverkiezingen gingen al nooit over het ­beleid in de verschillende provincies en zeker niet als, zoals vier jaar geleden en ook nu weer, de meerderheid van de zittende coalitie in de Eerste Kamer door die verkiezingen in gevaar kan komen. Als er een politiek dermate groot belang is bij Statenverkiezingen, dan is het niet verwonderlijk dat politieke partijen een extra stapje doen. Tegenwoordig kennen we daarom het uiterst merkwaardige fenomeen van verkiezingen voor het lijsttrekkerschap voor de Eerste Kamer.

Aan de verkiezing van de lijsttrekker voor de verkiezingen van de Tweede Kamer zitten al allerlei grote ­bezwaren, maar verkiezingen voor het lijsttrekkerschap voor getrapte verkiezingen als die voor de Eerste Kamer is helemaal te zot voor woorden. Bij de PvdA is de gekte volledig losgebarsten. Maar liefst vier mensen wierpen zich bij die partij op om de lijst aan te voeren.

Op grond waarvan moet een willekeurig lid van de PvdA dan zijn keuze voor een lijsttrekker bepalen? Op grond van inhoudelijke politieke verschillen tussen de kandidaten? Of wellicht op de veronderstelde aantrekkingskracht van kandidaten op de kiezer? Welke illusie wordt het partijlid hier voorgeschoteld?

De schijn

Klaver liet met zijn opmerking in het debat over de dividendbelasting zien weinig op te hebben met de Statenleden in het algemeen en met Statenleden van zijn partij in het bijzonder, maar ook de lijsttrekkersverkiezing bij de PvdA duidt daarop. De verkiezingen voor de Eerste Kamer zijn nog ­immer getrapt. Om de schijn op te houden. De schijn dat we hier te maken hebben met een deel van de volksvertegenwoordiging met een bijzondere taak.

In werkelijkheid is dit orgaan, mede door de veranderingen in de politieke krachtverhoudingen van de afgelopen jaren en dan met name de uitholling van het politieke midden, enorm gepolitiseerd. De Eerste Kamer wordt een instrument in handen van de meerderheid in de Tweede Kamer, dan wel, na nieuwe verkiezingen, van de oppositie in datzelfde huis.

Politieke partijen versterken die ontwikkeling. Door uitspraken als die van Klaver of die belachelijke lijsttrekkersverkiezingen, waar overigens niet alleen de PvdA zich schuldig aan maakt. Het wachten is op het eerste PvdA-lid in een van de Provinciale Staten dat op een andere partij stemt, omdat de lijsttrekker van zijn eigen partij hem of haar niet aanstaat.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, zijn eerdere columns leest u op trouw.nl/lexoomkes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden