Lijsttrekkers, lijstduwers of einde van politieke carrière

redactie: Cyntha van Gorp, Teun Lagas, Ingrid Weel

Voor sporters telt alleen de eerste plaats. Voor politici ook steeds vaker lijkt het. De fractievoorzitter van GroenLinks, Jolande Sap, voelt opeens de hete adem van Kamerlid Tofik Dibi in haar nek. Een nieuwe lijsttrekkersverkiezing lijkt geboren. En voor de verliezer kan het wel eens een (voorlopig) einde van de politieke carrière zijn.

Zo houdt Nebahat Albayrak het voor gezien, nu zij de intensieve verkiezingsstrijd om het lijsttrekkerschap van de PvdA niet heeft gewonnen. Winnaar Diederik Samsom heeft door de eerdere verkiezing in het huidige meireces 'gewoon' weer tijd voor zijn gezin. Om bijvoorbeeld naar het afzwemmen van zijn zoon te gaan. 'Hebbes! Diploma A', twitterde hij afgelopen weekend trots.

Zes collega's van het CDA zijn juist deze en volgende week weer totaal bevangen door de race om wie het gezicht van de christen-democraten mag worden. Henk Bleker, Liesbeth Spies en Sybrand van Haersma Buma reizen met drie andere kandidaten in hun kielzog stad en land af.

Buiten het gezichtsveld van de media werken een paar idealisten zich het schompes om hun partijen te laten meedoen aan de verkiezingen van 12 september 2012. Zij hebben geen tijd voor gekissebis over wie de voorman of voorvrouw wordt, maar moeten zich tot het uiterste inspannen om een plek op de kieslijst te veroveren en een goede kandidatenlijst op te stellen.

Stem profetisch
Dat gaat allemaal niet zomaar. Als je bijvoorbeeld te laat bent bij de Kiesraad, sta je niet met je eigen naam op het stembiljet, en ben je voor veel mensen onvindbaar. Vraag het Yvette Laclé maar, van de Evangelische Partij Nederland (EPN).

De EPN kreeg in 2010 maar van 924 mensen steun, terwijl de lijsttrekker toch niet mocht klagen over een tekort aan media-aandacht. Toen Yvette nog Lont als achternaam had en voor de ChristenUnie in de raad in het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost zat, wist zij alle kranten te halen.

Woedend was zij over het besluit van het partijbestuur in 2008 dat samenwonende homoseksuelen bestuursfuncties mochten uitoefenen. De oud-prostituee vindt namelijk dat politici moeten leven volgens de Bijbel. Ze zegde haar lidmaatschap van de ChristenUnie op en deed voor EPN mee aan de verkiezingen onder de slogan 'Stem strategisch, stem profetisch'.

Lijst 17, lijst 18 of lijst 19.
Yvette was echter te laat met het registreren van de naam van haar partij waardoor ze als 'lijst 19' stond opgenomen. Dat komt de herkenbaarheid natuurlijk niet ten goede. Ook lijst 17 van de jonge Lot Feijen had daar last van. In de stellige overtuiging dat haar generatie het heft in eigen hand moet nemen en dat politiek hipper moet, nam ze deel aan de verkiezingen.

Lot is inmiddels actief voor GroenLinks, Yvette houdt de politiek voor gezien. Zij gaan niet nog een keer uit eigen zak een waarborgsom van 11.250 euro betalen, een ander obstakel bij het najagen van de droom om namens een nieuwe partij in de Tweede Kamer te komen. Je krijgt dit bedrag alleen terug als je minimaal 75 procent van de stemmen haalt die nodig zijn voor één zetel.

Alle hens aan dek
Dat is tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 ook de Partij voor Mens en Spirit (MenS) en de Piratenpartij niet gelukt. Toch geven astrologe Lea Manders (55) van MenS en IT-consultant Dirk Poot (42) van de Piratenpartij niet op. Ze speuren nu opnieuw in de negentien kiesdistricten naar telkens dertig mensen die met hen naar het gemeentehuis willen om daar een handtekening te zetten onder een ondersteuningsverklaring.

MenS en de Piratenpartij putten hoop uit de manier waarop het de Partij voor de Dieren is vergaan. Zij deden de eerste keer, in 2003, ook tevergeefs mee aan de verkiezingen, maar in 2006 lukte het wel, al dan niet dankzij een trits aan bekende lijstduwers, zoals Martin Gaus, Maarten 't Hart, Kees van Kooten en Georgina Verbaan. De SGP heeft 'de kleintjes' vervolgens laten zien hoeveel twee zetels waard kunnen zijn.

Goede lijstduwers:

1) Jomanda, Partij voor Mens en Spirit

2) Unico Glorie, Piratenpartij

3) Klaas Wilting, Trots op Nederland

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden