Lijst GroenLinks: Dit mag EU wél regelen

GroenLinks-leider Bram van Ojik.Beeld ANP

GroenLinks maakt een lijst met onderwerpen waar niet langer nationale overheden over moeten gaan, maar die op Europees niveau geregeld zouden moeten worden. Het is een reactie op de lijst die het kabinet afgelopen vrijdag publiceerde, met onderwerpen die juist terug moeten worden gehaald.

Vanmiddag presenteren GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik en europarlementariër Bas Eickhout hun visie op de Europese Unie, in de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar. Het is een tegendraads geluid, dat verder alleen bij D66 te horen is: er zijn steeds meer onderwerpen die beter Europees geregeld moeten worden. Daarvoor moeten overheden zo af en toe soevereiniteit inleveren - en dat moet het kabinet ook durven zeggen.

De notitie was toen al af, maar Van Ojik zag zijn gelijk afgelopen vrijdag bevestigd. Het kabinet presenteerde een lijst met onderwerpen waar Europa van af zou moeten blijven. "Het is met veel bombarie aangekondigd, maar er blijven tamelijk kleine dingen over", zegt Van Ojik. "Zoals dat Europa niet over schoolmelk gaat. Dat vinden wij ook. Maar ga je daar nu een punt van maken, als je het hebt over de toekomst van Europa?"

Niet radicaal
Premier Rutte zei vrijdag: "De beweging is nog belangrijker dan de concrete punten. Er ligt nu voor het eerst een lijst met wat Europa niet moet doen." Oftewel, het gaat vooral om het signaal dat er mee wordt afgegeven.

Juist dat stoort Van Ojik. De lijst van het kabinet is inderdaad niet radicaal te noemen. Het gaat over het tegenhouden van zaken als 'mogelijke wetgeving over een pan-Europees bossenverdrag' of de wens om bij de afspraken over fijnstof, de meetresultaten op een eigen manier te mogen interpreteren.

In de bijgaande brief schrijft het kabinet dat het uit de financieel-economische crisis heeft geleerd dat er meer Europees toezicht, monitoring en handhaving nodig is. "Ook op andere terreinen, zoals energie, klimaat, asiel en migratie en de vervolmaking van de interne markt, maar ook bijvoorbeeld de aanpak van belastingfraude en -ontduiking of samenwerking op het vlak van defensie, is Europese samenwerking hard nodig", aldus minister Timmermans van buitenlandse zaken namens het kabinet.

Van Ojik concludeert dat het kabinet dubbelhartig is. "Het is goed dat Rutte II, anders dan het eerste kabinet Rutte, erkent dat er geen alternatief is voor Europese samenwerking. Maar het probeert die boodschap wel steeds af te zwakken."

"Natuurlijk zijn er ook dingen die niet op Europees niveau moeten worden besloten", meent ook Van Ojik. "Het idee om het aanbieden van olijfolie in flesjes te verbieden is daar een voorbeeld van, maar dat wordt dan ook gecorrigeerd. Wij moeten dingen ín Brussel regelen, niet ván Brussel. Dat moeten politici uitleggen, met het waarom."

Milieu- en energiebeleid
Dat het overdragen van bevoegdheden ook wel eens in het nadeel van Nederland kan werken, erkent Van Ojik. "Je moet er niet van uitgaan dat het Nederlandse model op Europees niveau altijd wordt overgenomen." Maar belangrijke verworvenheden waar Nederland tamelijk alleen in staat, zoals het softdrugsbeleid of het homohuwelijk, moeten wat hem betreft ook helemaal niet aan Europa worden gelaten.

Wat er dan wel op zo'n lijstje moet? Milieu- en energiebeleid kan veel beter in Europees verband. Van het klimaatbeleid kan veel meer op Europees niveau. Migratie en asiel moet wat GroenLinks betreft in Brussel worden geregeld. En waarom zou er geen Europees leger kunnen komen? "Daar zijn al eerder ideeën over geweest. Dat is beter dan elk land zijn eigen wapenproductie laten hebben." Ook de jeugdwerkloosheid moet Europees worden bestreden, met hulp van de Europese Centrale Bank.

Op punten gaat hij verder dan het kabinet en een oppositiepartij als het CDA. Een groter verschil is de toon. De meeste partijen zijn het erover eens dat door de monetaire verwevenheid meer Europese besluitvorming en controle nodig is, en grensoverschrijdende problemen het beste Europees kunnen worden aangepakt, maar waar dat niet nodig is, moet Brussel niets voorschrijven. De toon die de partijen aanslaan is echter totaal anders.

Hoe staat het kabinet tegenover de positie van Nederland in Europa?

Regeerakkoord
"Europa is van groot belang voor onze vrede, veiligheid en welvaart." "Nederland vraagt de Europese Commissie te inventariseren, op basis van het beginsel van subsidiariteit, welke beleidsterreinen kunnen worden overgedragen aan nationale overheden en zal zelf ook voorstellen doen."

Debat op 6 februari 2013 na de speech van Britse premier Cameron die bevoegdheden uit Brussel terug wil
PvdA-fractievoorzitter Samsom: "VVD en PvdA hebben een ander beeld van de toekomst van Europa Het is het onderwerp waaraan wij tijdens de formatie de langste avonden hebben besteed." "Cameron vergist zich, als hij Europa reduceert tot een supermarkt waar je naar believen in en uit kunt lopen, als het even tegenzit. Europa is een project. De PvdA is niet bereid dat project uit handen te laten vallen, als het even tegenzit."

VVD-fractieleider Zijlstra: "Eigenlijk zou je de speech van Cameron ook kunnen kenschetsen als een wat uitvoeriger versie van de paragraaf in het regeerakkoord die Europa betreft." "Je zult Europa inderdaad op sommige punten sterker moeten maken." "De andere kant van het verhaal is, dat waar Europa te veel doet en waar het onnodig regels opstelt, we een stap terug moeten zetten.

'Staat van de Europese Unie', 15 februari 2013
"Wij moeten nu niet verder willen springen dan onze polsstok lang is. Want de sprong die wij in de komende jaren moeten maken is al ver genoeg en het water waarover wij moeten springen is diep."

"Sinds de geboorte van de euro is niet alleen de economische onbalans tussen de eurolanden toegenomen, ook qua politiek-bestuurlijke cultuur zijn de eurolanden onvoldoende naar elkaar toe gegroeid." "Dat de EU ook een waardengemeenschap is, betekent echter niet dat op ieder terrein Europese wet- en regelgeving noodzakelijk is."

Brief van afgelopen vrijdag
"Het kabinet ziet deze lijst als de eerste aanzet voor een discussie met lidstaten en instellingen over een Europa dat bescheidener, soberder en tegelijkertijd effectiever is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden