‘Lijkschouwer moet verder kijken dan alleen een eventueel misdrijf’

null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

De kwaliteit van lijkschou­wers kan beter, bleek deze week uit een rapport. "Artsen moeten meer onderzoek doen."

Marco Visser

De ellende begint bij het onderscheid tussen een natuurlijke en niet-natuurlijke dood, zegt patholoog Frank van de Goot, als hem wordt gevraagd naar het rapport over lijkschouwing dat deze week naar de Tweede Kamer is gestuurd. De lijkschouw schiet tekort, is de conclusie van dat rapport. En daardoor kunnen misdrijven onopgemerkt blijven.

Misdrijven? Wacht, daar gaat het niet over, zegt Van de Goot. Het rapport gaat wat hem betreft over een veel groter maatschappelijk belang: hoe wordt in het algemeen een doodsoorzaak vastgesteld? Waar gaan wij aan dood? Natuurlijk zijn er de cijfers van het CBS, met staatjes over kanker en hart- en vaatziekten, maar het CBS baseert zich op ingevulde formulieren van artsen die vaak niet voldoende onderzoek doen naar de echte doodsoorzaak, stelt de patholoog.

Met de voeten getreden

Van de Goot: “Door alleen te kijken of er sprake is van een strafbaar feit, wordt het maatschappelijk belang met voeten getreden. Stel, je bent dertig jaar oud en je wordt op een ochtend dood in je auto gevonden. Deuren zijn op slot, dus niemand kan erbij zijn geweest. De lijkschouwer komt en zegt: hartinfarct. Maar je moet verder kijken: waardoor is dat infarct veroorzaakt? Misschien is het iets erfelijks dat consequenties kan hebben voor zijn kinderen. Die stap wordt niet gezet.”

Die stap is niet belangrijk voor justitie. Wel voor de geneeskunde. Daar hoort de niet-natuurlijke dood dan ook thuis, vindt Van de Goot.

Ander voorbeeld: “Vorige maand lag een man dood in zijn huis. Hij had last van voorhoofdsholteontsteking. Een natuurlijke dood, zo dacht men. Toch kwam hij bij mij terecht. Wat bleek, hij stierf aan een allergische reactie op een illegaal via internet gekregen antibioticum voor zijn voorhoofdsholteontsteking. De wereld van lijkschouwing is heel wat breder dan misdrijven.”

Wat is natuurlijk?

Dankzij het rapport over de lijkschouwing dat minister Ferdinand Grapperhaus deze week naar de Kamer stuurde, ziet Van de Goot dat er iets begint te veranderen. Een van de conclusies is dat forensische artsen beter opgeleid moeten worden en dat zij meer onderzoek moeten doen naar de niet-natuurlijke dood.

Van de Goot wil liever helemaal af van het onderscheid tussen natuurlijk en niet-natuurlijk. Want wat is natuurlijk? Sterven door ouderdom of ziekte, is het antwoord. Maar ook dan is er nog veel te onderzoeken. “Pas nog las ik in de krant dat meer vrouwen sterven door kanker dan aan hart- en vaatziekten. Hoe kom je erbij? Niemand kijkt waar ze echt dood aan gaan. Een hoop mensen met kanker sterven aan iets anders, zoals ook veel mensen wel aan kanker doodgaan ondanks een andere ernstige aandoening.”

Betaalt zich terug

Als forensische artsen alle sterfgevallen goed onderzoeken, kloppen de statistieken van het CBS wel. Dan kunnen medici en het ministerie van volksgezondheid ook gerichter handelen. Nu kosten al die onderzoeken geld. Zorgverzekeraars stoppen de betalingen zodra de patiënt is overleden. Rek dat op tot de begrafenis, adviseert Van de Goot. Dan is er wel geld voor onderzoek. Geld dat zich later terugbetaalt door een efficiëntere gezondheidszorg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden