Lijfarts Saddam: Dubbelgangers flauwekul

De dubbelgangers van Saddam Hoessein waren een verzinsel van zijn regime, zegt de voormalige lijfarts van de verjaagde Iraakse president. Hij schreef een boek over twintig jaar trouwe dienst bij Saddam.

AMSTERDAM - Saddams voormalige lijfarts moet glimlachen om de vraag. Met een handgebaar schuift hij de onzin weg. Er waren nooit dubbelgangers, zegt hij beslist op de vraag hoeveel hij er onder zijn mes heeft gehad. Maar hij was toch plastisch chirurg in de kliniek waar de brede kring van familieleden van Saddam en andere leden van het regime verzorgd werden? Ala Basjir beaamt dat, maar dubbelgangers van Saddam heeft hij nooit geopereerd, en hij zou daar wel de aangewezen persoon voor zijn geweest.

Dus de man die zich na de Amerikaanse inval nog in Bagdad op straat vertoonde was geen dubbelganger? De arts bevestigt: dat was Saddam zelf. Over de Duitse wetenschappers die foto's van Saddam vergeleken en op basis daarvan vaststelden dat er drie dubbelgangers waren, zegt hij: ,,Die zijn gek''.

Waar komt het verhaal dan vandaan? ,,Weet ik veel, je zou de functionaris moeten traceren die het de wereld in heeft gestuurd'', schampert hij, en hij wijst naar de manier waarop het regime de media gebruikte om de Irakezen van alles wijs te maken. Maar er is toch zelfs een naam bekend van deze dubbelganger? ,,Ze kunnen alles wel beweren.''

Saddams oudste zoon Oedai had wel een dubbelganger, dat klopt, zegt Basjir over deze man, Latif Jahia, die in 1992 naar Oostenrijk is gevlucht. Basjir hoorde in de jaren negentig over hem toen hij in Wenen op bezoek was op de Iraakse ambassade. Daar werd gezegd dat Jahia maandelijks langskwam om 5000 dollar te innen. ,,Maar ik heb hem nooit zelf gezien'', zegt Basjir, en hij ontkent dat hij iets te maken heeft gehad met zijn plastische operatie.

De kleine man met zijn walnootkleurige huid en dunne grijze haren die over zijn boordje vallen, die naast arts een gevierd kunstenaar is, lijkt niet direct het type waarin een Iraaks dictator zijn vertrouwen zou stellen. Toch is Ala Basjir de man die Saddams likdoorns verwijderde, de wonden aan zijn gezicht verzorgde toen hij tijdens de Golfoorlog in het donker een auto-ongeluk kreeg, de facelift van zijn vrouw verzorgde, zijn zoon Oedai van het randje van de dood haalde na een aanslag. Die naar de president luisterde, en hem soms desgevraagd kritische antwoorden gaf. Maar nooit uit zichzelf kritiek uitte. ,,Dat was te gevaarlijk, dat was niet toegestaan.'' Dus verzette hij zich niet tegen het afsnijden van oren en tongen, en liet hij niet doorschemeren hoeveel hij wist over de wandaden van het regime. Saddam en hij hadden vooral een 'arts-patiënt relatie', benadrukt hij, en Saddam hield van zijn kunst.

Ondanks zijn band met Saddam bleef Basjirs familie niet gevrijwaard van vervolging. Twee neven die zich inlieten met de verboden sjiitische Dawa-partij verdwenen in de jaren tachtig, en een derde die lid was van de Baathpartij maar steeds meer kritiek uitte op het regime werd slechts door de val van Bagdad gered van de galg. ,,Leven was het goedkoopste dat er in Irak was'', zegt hij bitter.

Ala Basjir was in het geheim veel minder betrouwbaar dan zijn baas dacht: jarenlang maakte hij van alle belangrijke gesprekken aantekeningen. Dat was riskant: ,,Ik verborg ze bij vrienden en familieleden, zonder dat ze wisten wat ik ze in bewaring gaf. Maar ik wist dat het slecht zou aflopen, en wilde alles vastleggen.'' Hij verzamelde ze toen hij vorig jaar juli uit Irak naar Katar vertrok, waar hij ze met de Noorse journalist Lars Sigurd Sunnana deelde. Dat resulteerde in een boek dat dezer dagen in de Nederlandse winkels ligt.

Basjir denkt dat ook zonder de Amerikaanse invasie Saddams laatste uur geslagen was. ,,Het systeem zou ineengevallen zijn. De corruptie was enorm, er was geen ambtenaar die geen steekpenningen vroeg. Leden van de Baathpartij waren het zat, Saddam had de partij gegijzeld. Veel Baathleden zijn vervolgd. Daarom is de Amerikaanse beslissing om alle Baathleden te ontslaan zo fout geweest.'' De nieuwe Iraakse premier Alawi heeft al aangekondigd dat hij dat besluit snel zal terugdraaien.

In een Amsterdams hotel eet Basjir gauw een salade, om nog even naar het Rijksmuseum te kunnen gaan voor hij naar Antwerpen afreist voor interviews over zijn boek.

Basjir voorspelt dat Saddam zijn komende proces zal proberen te gebruiken om ,,zijn beeld in de geschiedenis te verbeteren. Zodat hij als een held zal worden gezien. Het is zijn laatste kans''.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden