Liever Rome dan Padania

De 'onafhankelijke en soevereine republiek Padania' is in de vergetelheid geraakt. Dezer dagen beperkt Umberto Bossi zich tot pleidooien voor een federaal Italië, naar Oostenrijks of Duits voorbeeld, met een premier en parlement in elke deelstaat, onder de vleugels van 'Rome'. Want sinds de afgang van de centrum-linkse coalitie van Massimo D'Alema bij de regionale verkiezingen van zondag lonkt in datzelfde Rome de regeermacht voor het rechtse blok onder mediamogul Silvio Berlusconi. Daarvan maakt Bossi met zijn Lega Nord deel uit.

Daarmee is de door de leider van de separatistische Lega Nord in september 1996 uitgeroepen, maar nooit tot wasdom gekomen Noord-Italiaanse 'onafhankelijke republiek', die niet langer financieel wil opdraaien voor de werkschuwe armoedzaaiers uit het zuiden, niet meer dan een kleurrijke moment in de recente Italiaanse geschiedenis.

Kleurrijk is Umberto Bossi zelf in elk geval. Aan de vooravond van de proclamatie van Padania roept Bossi op tot een 'zoutmars' langs de Po, 'Padanus' in het Latijn, en symbool van Bossi's separatistische ideaal. De mars is naar het voorbeeld van de roemruchte zoutmars van Mahatma Gandhi, die in 1930 met een vierhonderd kilometer lange miljoenenmars van Ahmadabad naar zee het Britse zoutmonopolie weet aan te vechten en zo de koloniale heersers voor schut zet.

Het wordt een fiasco, qua opkomst dan. Enkele tienduizenden Lega Nord-aanhangers komen opdraven. Bossi zelf verzet nauwelijks een stap. Hij verplaatst zich per catamaran over de rivier van dorp naar dorp, alwaar hij de patat en bier verzwelgende meute vergast op zijn uithalen en sneren naar zijn tegenstanders. Zoals ,,de vele witte, weke billen in de zon'', die hij op zijn tocht heeft gezien, ,,achterwerken van communisten, die zoals gebruikelijk hun tijd aan het verlummelen zijn''. Zo niet hullie van de Lega, die verlummelen hun tijd niet, ,,en hebben dus hard vlees''. ,,Leve de Lega, leve ons harde vlees.''

Alleen bij het eindpunt, in Venetië, zijn twintigduizend mensen toegestroomd. Daar tapt hij als een heilige druïde een flesje water uit de rivier, ,,het heldere water uit de bron van de goddelijke Po, even zuiver als de ziel van het Padaniaanse volk''. Maar al heeft de Po-mars in opkomst niet opgeleverd wat Bossi ervan had verwacht, en noemt de krant La Stampa de manifestatie ,,de grootste politieke farce in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog'', de publiciteit is enorm. De wereldpers doet er kond van, premier Romano Prodi laat bezorgde geluiden horen en zegt het federalisme zijn bijzondere aandacht toe.

Alleen spijtig voor Bossi dat bij een tegendemonstratie, diezelfde dag, de neo-fascistische Alleanza Nazionale van Gianfranco Fini, onder het motto 'Leve één ondeelbaar Italië', ruim honderddertigduizend man op de been weet te brengen. Die ,,stinkende facisten'' met wie Bossi nota bene twee jaar eerder nog in één kabinet zat, onder premier Silvio Berlusconi, en met wie Bossi bezworen had nimmer samen te werken.

De in september 1941 in het stadje Cassano Magnano in de provincie Varese geboren Umberto Bossi probeert het na zijn middelbare schoolopleiding nog even aan de medicijnenfaculteit in Padua maar verder dan ziekenbroeder brengt hij het niet. De politiek trekt hem meer, hij geldt enige tijd zelfs als links, en in de jaren zeventig collecteert hij nog voor het Chileense verzet.

In 1979 ontmoet hij Bruno Salvadori, een federalistische activist uit de noord-westelijke Valle d'Aosta, die hem inspireert tot de oprichting van de regionale Lega Lombardi. Met deze partij behaalt Bossi in 1987 een zetel in de Senaat. Twee jaar later dringt de Lega Lombardi zelfs door in het Europese parlement. In 1991 haalt Bossi de bezem door de Lega Lombardi en herdoopt de partij in Lega Nord. Al snel wordt zij de dominante partij in Noord-Italië.

Na de verkiezingen van 1992 breekt Bossi met zijn Lega Nord echt door, en krijgt hij zetels in de Camera dei Deputati, de Italiaanse Tweede Kamer. Zijn mooiste uur beleeft hij twee jaar later wanneer de Lega, dankzij een electoraal onderonsje met de partij Forza Italia van Silvio Berlusconi, de grootste partij wordt van het land, met 180 zetels in Kamer en Senaat. En dat alles steeds met één en dezelfde simpele boodschap: afscheiding van het centrale gezag, weg met die corrupte, maffiose politici in Rome, geen lire belastinggeld uit het noorden voor het zuiden.

Bossi stapt in het kabinet van Berlusconi, dat in maart 1994 aantreedt. Samen met de door hem zo vervloekte neo-fascisten van Fini. Lang duurt het verstandshuwelijk niet. De gladde mediatycoon Berlusconi en de schreeuwerige populist Bossi maken elkaar geregeld uit voor rotte vis, de eerste vergelijkt de laatste met ,,een dronkenman aan de bar'', dit aangaande Bossi's voorliefde voor een biertje.

In december van datzelfde jaar barst de bom. De Lega Nord stapt uit de coalitie, en Bossi's dreigement om een motie van wantrouwen te steunen doet Berlusconi besluiten er het bijltje bij neer te gooien. Het blijft daarna jarenlang tamelijk rustig rond Bossi en zijn Lega, die bij de verkiezingen in 1996 ruim tien procent van de stemmen behaalt, en met 46 afgevaardigden in de Kamer zit.

Eind vorig jaar laat Bossi weer als vanouds van zich horen. Hij organiseert een 'Mars op Rome', à la de machtgreep van fascistenleider Benito Mussolini in 1922. Alleen gaat het Bossi nu om een mars tegen corruptie en verspilling, voor afscheiding, het oude liedje kortom. En het liefst zou hij het gecorrumpeerde Rome afbranden, net als keizer Nero destijds, en hij laat 'Nero-aanstekers' onder de betogers verspreiden.

Veel vuur levert de mars echter niet op, veel aanhang evenmin, en meesmuilende commentaren hebben het al over de laatste stuiptrekkingen van Bossi en zijn Lega Nord. Maar dat lijkt nu buiten de waard gerekend, Bossi ruikt nieuwe kansen, samen met zijn frère-ennemi Berlusconi. Onkruid vergaat niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden