Liever niet in de achtertuin

Het moet afgelopen zijn met het 'proppen' van Polen in vakantiehuisjes. Het kabinet wil een einde aan misstanden bij de huisvesting van arbeidsmigranten. Maar sommige plattelandsdorpen liggen dwars.

Het voormalige klooster Stella Maris ligt in het groen aan de rand van het West-Brabantse Welberg, een klein lintdorp naast Steenbergen. Het telt 1500 zielen - dat is inclusief de 400 Oost-Europeanen die sinds kort Stella Maris bewonen. Uitzendbureau Good Morning, dat Stella Maris beheert, zegt nooit een klacht te hebben ontvangen. "Nou ja, wat wel heel onprettig is, is dat ze vaak heel hard door de 30-km-zone rijden", zegt buurtbewoner Petrie Raaijmakers. "Maar verder heb ik absoluut geen last van deze mensen." Toch: in Etten-Leur moeten ze er niet aan denken.

Later deze zomer komt minister Blok van wonen met een reactie op de plannen die negen regio's met veel arbeidsmigranten onlangs hebben ingediend. Ze moesten uitleggen hoeveel arbeidsmigranten ze de komende jaren verwachten, en hoe ze die gaan opvangen. Volgens de laatste schattingen van het ministerie van sociale zaken waren er in 2010 zo'n 170.000 Poolse en zo'n 70.000 Roemeense migranten in Nederland.

Het kabinet wil een einde aan misstanden bij de huisvesting. Een schrijnend voorbeeld was het erf van de veroordeelde aspergeteelster José J. uit Someren, waar migranten in tenten of muffe kleine kamers met vies sanitair zaten. Ook met het 'proppen' van Polen in huisjes in de binnenstad of op vakantieparken moet het afgelopen zijn.

Plattelandsdorpen
Het is al duidelijk dat Blok over lang niet alle regio's tevreden is. Op een aantal plaatsen hebben de werkgevers pensions gebouwd die aan de eisen voldoen. Behalve in Welberg ondermeer in Den Haag en Eersel. Maar het gaat te traag. Vooral plattelandsdorpen waar nu weinig arbeidsmigranten wonen, liggen dwars. Zij moeten hun deel van de opvang voor hun rekening nemen, vinden de gemeenten waar juist veel migranten wonen. In West-Brabant en de regio Eindhoven verlopen de onderhandelingen daarover stroperig.

Het is een klassiek geval van het 'not-in-my-backyard'-syndroom, zoals je het in de jaren negentig ook bij asielzoekerscentra zag: opvang prima, maar 'niet in mijn achtertuin'. Ook in Welberg was weerstand onder de bevolking tegen de komst van Polen en Roemenen. Good Morning wist uiteindelijk de dorpsraad voor zich te winnen, vertelt Felix de Bekker, adviseur van het uitzendbureau. "Dat we hier 24 uur per dag een beheerder hebben en dat er hier een fitnessruimte is, dat is mede gekomen door afspraken met de dorpsraad."

Om te zorgen dat bewoners voldoende te doen hebben, is er verder een bowlingbaan in aanbouw in de kelder. Stella Maris lijkt sprekend op een hotel. In de lobby staan rode lederen fauteuils en er is een marmeren bar. Op de vloer van de brandschone gangen en kamers liggen donkerbruine tegels met een houtnerf-reliëf. De uitzendkrachten slapen met maximaal vier personen op een kamer. Ze hebben daar eigen douche en kookgelegenheid.

Op het pleintje ingesloten tussen de gebouwen staan terrastafels en -stoelen. Roemeen Godi István (26) zit er in de zon. Eerder had Good Morning hem ondergebracht in een vakantiehuisje in Zundert. "Dit is beter", zegt hij. "We moesten daar ver lopen naar het centrum. Hier zijn we zo bij de winkels en cafés. De kamer is wat klein, maar het is oké."

Het college van Steenbergen, de gemeente waar Welberg onder valt, is een uitzondering: dat wil juist graag meer arbeidsmigranten opvangen, omdat dat goed is voor de lokale economie. Maar in de regio Eindhoven is Nuenen bijvoorbeeld een van de dwarsliggers. "Wij zullen afspraken over huisvesting kritisch beschouwen, als je überhaupt iets regelt", zegt Jan Vennekoop, stafmedewerker bij de gemeente Nuenen. Zijn gemeente heeft weinig geld om zelf mee te betalen aan huisvesting, zegt hij. "Wij vinden het primair een taak van de werkgevers."

"Veel bestuurders ervaren het probleem niet, en steken hun kop in het zand", zegt wethouder Frans Stienen van Helmond, kartrekker van de huisvesting rond Eindhoven. "Ik heb me een roepende in de woestijn gevoeld." Maar er zit beweging in, zegt hij. De regio heeft al uitgerekend dat er de komende vijf jaar 13.000 bedden nodig zijn. Dit najaar hoopt Stienen tot afspraken te komen, waaraan ook Nuenen meedoet.

Verdeling per gemeente
West-Brabant heeft het afgelopen jaar zijn achterstand ingehaald, zegt wethouder Johan de Beer van Zundert. West-Brabant schat het aantal arbeidsmigranten op 19.000. Er is al een verdeling van het aantal bedden per gemeente gemaakt, maar een besluit daarover moeten de gemeenteraden nog bekrachtigen.

Felix de Bekker van uitzendbureau Good Morning heeft er weinig vertrouwen in dat ze dat dit jaar nog doen. "Ik denk dat het hun aan dapperheid ontbreekt, een paar maanden voor de verkiezingen", vertelt hij. Etten-Leur heeft al gezegd dat het de cijfers nog eens nader wil bekijken. In die gemeente is namelijk een nieuw bouwplan van Good Morning voorlopig in de ijskast gezet, onder druk van de bevolking.

"Spijtig", zegt De Bekker - in een vorig leven wethouder van Etten-Leur. "Maar als het verzet zo massaal is, is de vraag of je niet beter naar een andere gemeente kunt uitwijken. Of misschien moeten we maar woningen gaan kopen. Dat heeft negatieve effecten voor Nederlandse starters op de woningmarkt. Misschien komen gemeenten dan wel in actie."

Integreren of niet?
Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat 45 procent van de Poolse arbeiders in Nederland wil blijven. Moeten gemeenten en werkgevers naast huisvesting ook zorgen voor de integratie van Oost-Europese arbeiders?

Uitzendbureau Good Morning is er juist trots op dat zijn uitzendkrachten relatief onzichtbaar zijn in Steenbergen. De bevolking heeft geen overlast, en de Oost-Europeanen zijn onder elkaar ook veel beter af: de meesten gaan toch terug, redeneert het bureau.

Er is kritiek op die houding. Omdat een deel blijft, is het beter als de migranten onderdeel uitmaken van de samenleving. Een 'Polenhotel' aan de rand van de dorpskern helpt daar niet bij. Bovendien zijn de uitzendkrachten wel erg afhankelijk van een werkgever, als die ook hun huisvesting regelt en hun huur int.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden