Liever mooie kleren dan gezond eten

Antilliaanse vrouwen in Rotterdam leren op 'tupperware'-party's over risico's rond zwangerschap

Op een zondagmiddag zitten in een woning in deelgemeente Feijenoord in Rotterdam-Zuid vijf Antilliaanse vrouwen bij elkaar. Onder leiding van de oorspronkelijk uit Marokko afkomstige Saadia Daouari praten deze niet-zwangere vrouwen over babywensen, het belang van een goede conditie tijdens de zwangerschap en bewustwording van de aanstaande moeder.

De opkomst van de 'tupperware'-bijeenkomst in de studentenwoning valt vandaag tegen. "Dunya is belangrijker dan zwangerschap", uit een oudere vrouw haar teleurstelling, verwijzend naar het kunstenfestival, dat, gelijktijdig elders in Rotterdam wordt gehouden. Dunya is populair onder Antillianen. De vrouw zegt: "Ik vertelde mijn kleindochter van zeventien over deze middag, maar ze wilde niet mee komen. Ze zei: 'Ik denk er helemaal niet over om zwanger te worden'".

Antilliaanse vrouwen in de deelgemeente Feijenoord scoren niet best als het om bevallingen gaat, blijkt uit onderzoek in de gelijknamige wijk, in Bloemhof, Hillesluis en de Afrikaanderwijk. Terwijl een overgroot deel van de Turkse en Marokkaanse moeders aangeeft dat de bevalling afgelopen jaar goed verliep, kreeg 23 procent van de Antilliaanse groep problemen en was verwijzing naar een gynaecoloog noodzakelijk.

De kennis over risico's tijdens de zwangerschap onder de Antilliaanse vrouwen blijft achter. Ze beseffen onvoldoende welke gevaren er kleven aan roken, overgewicht en aan medicijngebruik.

Saadia Daouari van de vrouwenemancipatie-organisatie Dona Daria wijst haar Antilliaanse gasten op de relatief hoge babysterfte in Rotterdam, zowel tijdens de zwangerschap als in de eerste weken na de geboorte. "Leefstijl is een belangrijke factor", vertelt zij. "Mede hierom zijn er in de wijken speciale kinderwensspreekuren. Alles is daar bespreekbaar. Niet alleen waar het eten en drinken betreft, ook huisvesting, huiselijk geweld, schulden, alles dat van invloed kan zijn, kan aan de orde komen".

De hoge babysterfte in Rotterdam was enkele jaren geleden voor de gemeente aanleiding om samen met de GGD Rotterdam-Rijnmond en Erasmus MC het Aanvalsplan Perinatale Sterfte op te zetten. Er werd een programma ontwikkeld - Klaar voor een kind - met verschillende projecten rondom preconceptiezorg, zwangerschap, bevalling, kraamzorg en jeugdzorg. Huisartsen en verloskundigen zijn sindsdien getraind om ouders met een kinderwens te informeren over zwangerschaprisico's. Dona Daria verzorgt de tupperwareparty's. Er zijn al bijeenkomsten geweest met Marokkaanse, Turkse en Kaapverdiaanse vrouwen. Het draait vooral om het bijbrengen van basale kennis.

Het belang van extra foliumzuur voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van het ongeboren kind, is lang niet bij iedereen bekend. De gastvrouw (22) erkent ruiterlijk dat zij geheel onwetend is van het nut van deze vitamine, die onder meer de kans op een 'open ruggetje' bij de baby vermindert. Uit onderzoek blijkt dat onder Turkse en in iets mindere mate Marokkaanse vrouwen de kennis over foliumzuur nog minder is. De veronderstelling dat het gebruik van foliumzuur de kans op zwangerschap verhoogt, is onjuist, beantwoordt Daouari een van de vragen. Zij houdt de vrouwen een spiegel voor. "We geven meer om mooie kleren dan om gezond eten. Haast iedereen onderschat het sterk negatieve effect van roken en van over-, of ondergewicht, op de kans zwanger te worden. Wat is nou gezonde voeding? Biologische groenten kunnen de meesten in Feijenoord niet betalen. Je hoeft ook niet per se biologische producten te eten, maar het moet wel gezond zijn. Dat is zó belangrijk voor een zwangere vrouw. De mensen hebben zoveel overgewicht. Suikerziekte ligt op de loer. We eten te veel koekjes, te veel zoet, te veel vet. Culturele elementen dwingen ons er toe om ongezond te eten. Daar moeten we in elk geval bij stil staan."

Naast roken en alcohol geeft ook stress risico's tijdens de zwangerschap, merkt een van de vrouwen op. "Dat is nou typisch Nederlands", reageert een ander. "Het heeft te maken met de manier van leven in Nederland. De brievenbus zit elke dag vol met huis-aan-huisbladen, reclamefolders en gewone post. Daar moet je tegen kunnen en in Nederland kan niet iedereen dat". Saadia Daouari: "Opvoeding is en blijft het belangrijkste. Daarna volgen de sociaal-economische omstandigheden in het gezin. Het inkomen speelt een rol. Maar wat je doet, en laat, met een kind is heel belangrijk. Of ze nu rijk of arm zijn, en Feijenoord kent veel armoede, hebben moeders heel veel invloed op hun kinderen".

Eerdere artikelen over Rotterdam-Zuid verschenen in de krant van 19 en 22 maart, 5 en 19 april en 3, 17 en 31 mei.

Vrijuit praten tijdens de huiskamersessies

Onderzoekster Semiha Denkta¿ van het Erasmus MC in Rotterdam is tevreden over de zogenoemde tupperware-bijeenkomsten in Rotterdamse wijken, huiskamersessies waarin preconceptie en zwangerschap centraal staan.

"Dat loopt fantastisch, vooral omdat vrouwen er vrijuit kunnen praten", zegt zij. "De bijeenkomsten zijn heel erg 'basic'. Er komen ook verloskundigen, wie dat wil kan er wel honderd vragen stellen".

Het blijkt lastig om autochtone vrouwen bij het project te betrekken. Zij lijken minder georganiseerd, waardoor ze moeilijk als groep te benaderen zijn. Voor de onderzoekers zijn de Nederlandse vrouwen een belangrijke doelgroep. Uit onderzoek blijkt dat zij bijna net zo weinig van de risico's op een ongezonde zwangerschap weten als allochtone vrouwen.

In positieve zin verrast het Denkta¿ dat mannen enorm geïnteresseerd zijn in gezonde zwangerschap van hun partner. Daarom worden ook voor mannen huiskamerbijeenkomsten gehouden. "Zij hebben veel vragen. Bijvoorbeeld wat de invloed van het drinken van Red Bull is op de vruchtbaarheid."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden