Liever minder dan meer euthanasie

De euthanasiewet kan in 2020 overbodig zijn, betogen Esmé Wiegman en Astrid Bokhorst.

De Week van de euthanasie is voorbij. Met het thema 'Weet jij al wat je wilt' heeft de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) weer volop het idee gevoed dat euthanasie een goede keuze-optie is naast allerlei andere opties ten aanzien van het levenseinde. Ook de tv-jeugdserie 'Spangas' doet een duit in het zakje van euthanasieverhalen, waarmee de keuze voor euthanasie meer en meer lijkt te worden genormaliseerd. De NVVE claimt het begrip 'waardig sterven' en verbindt dat als vanzelfsprekend aan euthanasie. Er zijn echter meer mogelijkheden om iets aan de ondraaglijkheid van het lijden te doen. Het wordt tijd dat we daar meer aandacht aan schenken.

Het is jammer dat de uitkomsten van een onderzoek van Kees Ruijs en collega's van EMGO+ (VUmc) in BMC Palliative Care in de Week van de euthanasie nauwelijks aandacht hebben gekregen. Terminaal zieke kankerpatiënten die in de laatste fase van hun leven een verzoek doen om euthanasie, rapporteren even vaak ondraaglijk lijden als patiënten die geen verzoek om levensbeëindiging doen.

De auteurs vonden tussen patiënten die wel of geen euthanasie wilden geen verschillen in ondraaglijk lijden wat betreft lichamelijke, psychologische, sociale en existentiële symptomen, en ook niet voor de prevalentie totaal ondraaglijk lijden. Euthanasie is kennelijk niet per definitie onvermijdelijk in de gelijke situatie waarin de een er wel voor kiest en de ander niet.

Deze bevindingen wijzen erop dat ondraaglijk lijden, een verplicht criterium voor het uitvoeren van euthanasie, mogelijk niet het dominante motief is om euthanasie aan te vragen, concluderen de auteurs. KNMG-richtlijnen zien euthanasie als 'een uiterst middel in die gevallen waarin patiënt én arts voor hun gevoel met de rug tegen de muur staan'.

Hoge uitzondering

Volgens onderzoeker Kees Ruijs suggereert dit een situatie van hoge uitzondering. Maar als in de eerste lijn bij een op de zeven terminale kankerpatiënten arts en patiënt met hun rug tegen de muur staan, dan rijst de vraag of de geleverde zorg en interventies goed genoeg zijn. Deze vraag verdient aandacht en een passend antwoord. De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat goede palliatieve zorg, 24 uur per dag, op alle plekken in het land hard nodig is.

In de afgelopen jaren is er veel verbeterd aan palliatieve zorg. Het Nationaal Programma Palliatieve Zorg dat volgend jaar begint, moet een nieuwe impuls geven. Goede palliatieve zorg moet die mensen die nu nog kiezen voor een vroegtijdige dood in staat stellen om het leven te leven tot het natuurlijke einde. Dat is ook waardig sterven, zonder druk van buitenaf.

In plaats van verruiming van de euthanasiewet is beperking van euthanasie tot situaties van hoge uitzondering daarmee meer op z'n plaats. Met de doelstelling en de hoop dat in 2020 de euthanasiewet kan worden opgeheven, omdat dan een landelijk dekkend netwerk van goede palliatieve zorg functioneert, waarin alle symptomen van lijden optimaal kunnen worden bestreden en verlicht.

Door een fout van de redactie is gisteren een oud stuk geplaatst van de NPV. Dit is het juiste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden