Liever leven met vragen

Haar vader was predikant, ook zelf stond ze op de kansel. Sinds 1 juli is Corrie Jacobs (47) het nieuwe gezicht van de Vrijzinnig Hervormden. Ze is strijdlustig. Want als we nu niet van zich laten horen, kan straks de laatste het licht uit doen. ,,We hebben zo'n goed product. Waarom zijn we niet met veel meer?''

Elma Drayer

Corrie Jacobs, net benoemd beleidssecretaris van de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden, heeft er zichtbaar zin in. Nou en of, zegt ze lachend. Ze wil de 'ingenieur uit Huizen' van de vrijzinnigen worden. Daarmee bedoelt ze dr.ir.J. van der Graaf, de man die, gevraagd en ongevraagd, namens de rechtzinnig hervormden het woord voert -óók nu hij geen secretaris meer is van de Gereformeerde bond.

De eerste openbare aanvaring heeft ze inmiddels achter de rug. Vorige week dinsdag schreef Van der Graaf in Trouw dat ,,Jacobs en ik niet in dezelfde God geloven''. Pijnpunt: de vrijzinnige dominee ziet geen enkel bijbels bezwaar tegen het homohuwelijk, de ingenieur uiteraard wél. Corrie Jacobs wrijft zich in de handen. ,,Heerlijk, zo'n straatgevecht. Als ze zo'n last van je hebben, bén je tenminste nog iets.''

Lange tijd, ze geeft het volmondig toe, is het 'behoorlijk stil' geweest rond de vrijzinnigen -en niet alléén omdat de functie van beleidssecretaris twee jaar vacant was. ,,Dat we nauwelijks gehoord worden, ligt vooral aan onszelf, hoor. Anderen bepalen de agenda.'' Ter rechterzijde weten ze 'heel goed' hoe ze zich moeten roeren, zegt Jacobs. ,,Daar zijn ze ook beter georganiseerd, en financieel hebben ze veel meer mogelijkheden.''

Vrijzinnigen zijn nu eenmaal niet zo luidruchtig. ,,We zijn van nature heel tolerant. Alleen vergeten we vaak uit te leggen waarom. We vinden het schreeuwerig om te roepen: wij zien het anders. Die bescheidenheid is ook onze charme. Maar vanuit pr-oogpunt is het niet slim.''

Corrie Jacobs -ze is getrouwd met een theologe en woont in een prettig huis in Hilversum- werd geboren als dochter van een confessioneel hervormde predikant. ,,Moet dat erin, mijn vaders beroep?'' zegt ze, ineens een beetje geprikkeld. ,,Mijn moeder is minstens zo belangrijk geweest voor mijn vorming. Heel kritisch en intelligent. Maar ja, ze was nu eenmaal uit de generatie vrouwen die niet gestimuleerd werden om te studeren.''

De domineesdochter koos voor theologie uit 'toch een soort fascinatie'. ,,Ik had het gevoel: het moet anders kunnen dan ik nu te horen krijg. Dit kan het toch niet wezen.'' Dat ze naar de Utrechtse universiteit ging was een compromis, zegt ze nu. ,,Het was al ingewikkeld genoeg thuis, een hele strijd. Mijn vader had het er moeilijk mee dat ik voor theologie koos, hij was tegen de vrouw in het ambt. In Utrecht was tenminste een rechtzinnige faculteit, dan zou het wel goed komen met mij, dacht hij. Nou ja, het was in elk geval een gedegen opleiding. Ik heb er nooit meer echt over gepraat met mijn vader. Later vertelden anderen dat hij best trots op me was. Het bekende verhaal, inderdaad.''

Na haar afstuderen -ze kreeg een baan als 'missionair toeruster' in Gelderland- radicaliseerde Jacobs razendsnel. ,,Ik zag hoe vrouwen altijd verwaarloosd waren. Binnen vijf jaar was ik naar het randje van de kerk geschoven. Ik móést iets doen. Waar paste ik nog in, waar kon ik me nog thuisvoelen? Zo ontdek je waar je geestelijke familie eigenlijk zit.''

In 1985 besloot ze voluit te kiezen voor de vrijzinnigheid. Ze solliciteerde naar de post van predikant bij de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap in Hilversum (lokaal samenwerkingsverband van remonstranten, vrijzinnig hervormden en de Protestantenbond). Jacobs: ,,Van huis uit was ik niet vrijzinnig, schreef ik, maar inmiddels wel vrij en zinnig.'' Haar vader heeft niet meer meegemaakt dat ze werd bevestigd; hij overleed op zijn 52ste.

In haar Hilversumse gemeente was ze als dertiger een groentje. ,,Van de zeshonderd leden van de Protestantenbond, heb ik er zeker tweehonderd begraven. Natuurlijk is die vergrijzing zorgelijk. In de hele hervormde kerk is de dragende gemeenschap zestig jaar of ouder, wij zitten daar nog iets boven. Iemand zei ooit: vrijzinnig word je pas na je veertigste. Of dat klopt weet ik niet. Je merkt wel dat mensen pas boven een bepaalde leeftijd tijd hebben voor vragen. Al sluit ik niet uit dat er ook achttienjarigen zijn die liever met vragen leven dan met antwoorden.''

Jazeker, zegt ze, dat is de essentie van vrijzinnigheid. ,,Zoeken als een positief gegeven. Je hebt geen pasklare antwoorden, je houdt alles open. Je mag bij ons een zelfdenkend persoon zijn. Wij zeggen: er is niet één waarheid, er zijn misschien wel zeven alternatieven. Het is niet of-of, maar en-en. Vrijzinnigheid is a way of life. Geen pakket zekerheden.''

Maar, zegt Jacobs, er zijn grenzen. Met new age-achtige speurtochten heeft ze weinig op. ,,New age is niet allemaal onzinnig, en je moet er vooral niet angstig op reageren. Mensen komen er nu eenmaal mee in aanraking, al was het maar door Oprah Winfrey. Maar het verstand moet wél de boventoon blijven voeren. De antwoorden moeten realiteitswaarde houden. Als de opdracht luidt dat je jezelf moet uitschakelen, vind ik dat niet goed.''

De Vereniging van Vrijzinnig Hervormden telt nu een kleine vijfduizend leden. Jacobs vermoedt, heel optimistisch, dat er veel méér sympathisanten rondlopen. ,,Als mensen met ons in aanraking komen door een doop of begrafenis, vinden ze het vaak een verademing zoals het bij ons toegaat. Zo kan het dus ook. Wij willen er graag zijn voor gelovigen die ruimte zoeken. We zijn laag-liturgisch, geven interessante cursussen. We hebben zo'n goed product. Hoe komt het dan dat mensen er niet van weten? Waarom zijn we niet met veel meer?''

Het schort aan de 'beeldvorming', vermoedt Jacobs. ,,Mijn taak is te zorgen dat we weer gezicht krijgen. Als dat niet gebeurt, kunnen we onszelf binnen afzienbare tijd opheffen. Je kunt denken: er is geen markt meer voor, en de laatste doet het licht uit. Je kunt ook denken: de tijd die we hebben, doen we ons werk met animo. En dan sterven we in stijl.'' Lachend: ,,Maar wie weet hebben we daarvóór duidelijk kunnen maken wie we zijn.''

Jacobs bestrijdt dat de kerk als geheel sowieso zoveel vrijzinniger is geworden -en dat daarom de noodzaak voor aanmelding bij háár vereniging ontbreekt. ,,Natuurlijk, Den Heyer zegt wat wij altijd hebben gevonden. En Kuitert zet ons gedachtegoed netjes op een rijtje. Maar Mönnich heeft eens gezegd: iemand is pas vrijzinnig als-ie echt uit de kast komt. Als puntje bij paaltje komt, komen ze er toch niet rond voor uit. Zolang je tegenbewegingen ziet, neem zo'n synoderapport als Jezus Christus, Heer en Verlosser, is het nog lang niet klaar.''

De nieuwe beleidssecretaris wil aansluiting zoeken bij gelijkgestemden zoals die van Op goed gerucht (jonge Samen-op-wegdominees) en die rond Andries Hoogerwerf (verontrust over de verrechtsing van de kerk). ,,Vrijzinnigen staan voor ruimte in de kerk. Met een top van de kerk die alles van tevoren invult zijn wij niet gelukkig.'' Om te beginnen wil Jacobs mee naar het tweede gesprek van Hoogerwerf en de zijnen met de Sow-autoriteiten. ,,We moeten de solidariteit zoeken tegen de verrechtsing'', zegt ze. ,,Wie weet worden we wel een sterke beweging.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden